All posts by HoangDuy Nguyen

10 đại cao thủ trong tiểu thuyết Kim Dung

Với 15 bộ tiểu thuyết, Kim Dung ghi dấu trong lòng bạn đọc nhiều thập niên khi xây dựng một thế giới võ hiệp đa sắc màu. Nhìn chung, các bậc đại cao thủ trong truyện Kim Dung phân chia thành hai phe: chính hoặc tà. Với chính phái, đó là những đại hiệp xả thân vì dân, cứu vớt kẻ yếu, còn tà phái là những nhân vật mưu mô, thâm hiểm với trí tuệ trác tuyệt. Ngoài ra, một số cao thủ có danh phận khiêm tốn hoặc chỉ được hồi tưởng qua ký ức của những nhân vật khác.

Vô danh thần tăng – Thiên long bát bộ

Nhà sư quét lá (Tảo địa thần tăng) trong Thiên long bát bộ (1963) là một trong những nhân vật được đề cập nhiều ở các cuộc bàn luận đi tìm đệ nhất cao thủ của truyện Kim Dung. Trong truyện, ông được miêu tả là nhà sư quét dọn Tàng Kinh Các của Thiếu Lâm Tự. Ông xuất hiện trong bộ áo cà sa sờn cũ nhằm hòa giải ân oán giữa Tiêu Viễn Sơn – cha của Tiêu Phong – và Mộ Dung Bác – cha của Mộ Dung Phục.

Nhà sư vô danh (trái) trong phim Thiên long bát bộ năm 2003.
Nhà sư vô danh (trái) trong phim ‘Thiên long bát bộ’ năm 2003.

Võ công của Vô danh thần tăng được miêu tả: một tay đỡ đòn Hàng Long Thập Bát Chưởng của Tiêu Phong, hai tay đánh gục Tiêu Viễn Sơn và Mộ Dung Bác. Không chỉ đạt cảnh giới võ học tối cao, nhà sư này còn am tường Phật pháp, y lý, khiến các cao tăng đại đức trong chùa cũng phải nghiêng mình kính phục.

Độc Cô Cầu Bại – Thần điêu hiệp lữ

Độc Cô Cầu Bại không hiện diện trực tiếp trong tiểu thuyết mà chỉ được hồi tưởng qua lời kể của các hậu bối. Ông được đề cập trong hai bộ tiểu thuyết Thần điêu hiệp lữ, Tiếu ngạo giang hồ và được nhắc đến ngắn gọn trong bộ Lộc đỉnh ký. Danh xưng Độc Cô Cầu Bại hàm ý về một cao thủ cô độc vì đã đạt đến trình độ đệ nhất, chỉ mong được một lần bại trận trong đời. Cuối đời, ông chết trong buồn bã ở một sơn cốc, sau khi chôn các thanh kiếm tại kiếm mộ cùng các chú giải về triết lý dùng kiếm.

Môn kiếm thuật đắc ý của ông là Độc Cô cửu kiếm cùng triết lý võ công “vô chiêu thắng hữu chiêu”. Các nhân vật có thể coi là truyền nhân của Độc cô cầu bại là Dương Quá (Thần điêu hiệp lữ), Phong Thanh Dương và Lệnh Hồ Xung (Tiếu ngạo giang hồ).

Đông Phương Bất Bại – Tiếu ngạo giang hồ

Là nhân vật phản diện số một trong tiểu thuyết Tiếu ngạo giang hồ, Đông Phương Bất Bại là giáo chủ của Nhật Nguyệt thần giáo – môn giáo bị xem là tà phái. Nhân vật này nổi tiếng với Quỳ Hoa bảo điển – võ học có cùng nguồn gốc với Tịch tà kiếm pháp. Trong truyện, Đông Phương Bất Bại được miêu tả là đệ nhất cao thủ. Một mình Đông Phương Bất Bại đánh bại ba cao thủ Lệnh Hồ Xung, Nhậm Ngã Hành, Hướng Vấn Thiên. Sau đó, vì bảo vệ người tình, nhân vật này chết dưới tay Nhậm Ngã Hành. Trên màn ảnh, Đông Phương Bất Bại là vai kinh điển do Lâm Thanh Hà đóng trong phim Tiếu ngạo giang hồ năm 1992.

Lý Liên Kiệt - Lâm Thanh Hà trong "Tiếu ngạo giang hồ" bản điện ảnh

Lý Liên Kiệt – Lâm Thanh Hà trong “Tiếu ngạo giang hồ” bản điện ảnh.

Trương Tam Phong – Ỷ thiên Đồ long ký

Trương Tam Phong là một trong những nhân vật có thật trong lịch sử Trung Hoa, được Kim Dung đưa vào sách. Ông tên thật là Trương Quân Bảo, lần đầu xuất hiện trong truyện Thần điêu hiệp lữ. Ông được sư phụ – Giác Viễn đại sư – truyền dạy một phần của Cửu Dương chân kinh. Cộng thêm với trí tuệ trác tuyệt, ông lập nên phái Võ Đang.

Cụ ông 82 tuổi đóng Trương Tam Phong trong Ỷ thiên Đồ long ký 2018.
Cụ ông 82 tuổi đóng Trương Tam Phong trong “Ỷ thiên Đồ long ký 2018”.

Trong truyện Ỷ thiên Đồ long ký, Kim Dung miêu tả ông là bậc tôn sư võ học ngoài 100 tuổi, nội công đã đạt đến “lô hỏa thuần thanh” (lửa trong lò đã hóa màu xanh, ngụ ý chỉ cảnh giới tối cao). Những năm cuối đời, ông sáng tạo ra môn Thái cực quyền và Thái cực kiếm. Nguyên lý của môn này lấy tĩnh chế động, lấy nhu khắc cương, tương phản với võ học đương thời.

Vương Trùng Dương – Anh hùng xạ điêu

Vương Trùng Dương xuất hiện lần đầu trong bộ Anh hùng xạ điêu, được miêu tả là người sáng lập phái Toàn Chân, từng nắm giữ Cửu Âm chân kinh – võ học cao nhất thời bấy giờ. Trong lần luận kiếm thứ nhất ở Hoa Sơn, ông đứng đầu trong “võ lâm ngũ bá” với ngoại hiệu Trung Thần Thông. Bốn cao thủ – Đông Tà, Tây Độc, Nam Đế, Bắc Cái – đều khuất phục trước ông. Ở bộ Thần điêu hiệp lữ, nhân vật này tiếp tục được nhắc đến ở tình tiết Dương Quá đọc được một số võ công Cửu Âm chân kinh khắc trên tường đá Cổ Mộ. Ngoài đời, ông là nhân vật có thật – một đạo sĩ sống vào thế kỷ 12, đời nhà Tống.

Tiêu Phong – Thiên long bát bộ

Tiêu Phong là một trong bộ ba nhân vật chính của Thiên long bát bộ, bên cạnh Đoàn Dự và Hư Trúc. Từng là bang chủ Cái Bang, ông nổi tiếng với Hàng Long Thập Bát Chưởng, là người rút gọn bộ chưởng pháp này từ 28 chiêu xuống còn 18 chiêu. Nhờ nền tảng nội lực thâm hậu và năng khiếu võ học, những môn nào ông thi triển đều đạt uy lực tối cao. Võ công của Tiêu Phong được miêu tả kỹ trong trận ác chiến tại Tụ Hiền Trang và chùa Thiếu Lâm.

Tiêu Phong đại chiến ở Tụ Hiền Trang phiên bản năm 2003

Tiêu Phong đại chiến ở Tụ Hiền Trang phiên bản năm 2003.

Quách Tĩnh – Anh hùng xạ điêu

Trong truyện, Quách Tĩnh vốn là chàng trai khờ khạo, nói năng vụng về. Nhờ Hoàng Dung, chàng liên tiếp được Hồng Thất Công, bang chủ Cái Bang truyền thụ Hàng Long Thập Bát Chưởng. Về sau, khi lên Đào Hoa đảo, chàng gặp Chu Bá Thông, được truyền thụ hai môn võ lợi hại là Song Thủ Hỗ Bác, bảy mươi hai lộ Không Minh Quyền và vô tình học được toàn bộ Cửu Âm chân kinh. Sang bộ Thần điêu hiệp lữ, võ công của chàng càng tiến triển, một mình chống lại binh đoàn Mông Cổ, đánh trả Kim Luân Pháp Vương – cao thủ phản diện trong truyện.

Quách Tĩnh bắn cung trong "Anh hùng xạ điêu" 2017

Quách Tĩnh bắn cung trong “Anh hùng xạ điêu” 2017.

Dương Quá – Thần điêu hiệp lữ

Là nhân vật chính của Thần điêu hiệp lữ, với tư chất thông minh, từ đầu truyện, Dương Quá nhanh chóng học được nhiều môn võ của các cao thủ như Âu Dương Phong, Hồng Thất Công, Hoàng Dược Sư… Nhờ chỉ dẫn của thần điêu, Dương Quá biết được cách luyện công của tiền bối Độc Cô Cầu Bại. Từ đó, võ công chàng tăng tiến, đạt đến cảnh giới rất cao. Trong 16 năm chờ đợi Tiểu Long Nữ, Dương Quá đã sáng tạo ra môn võ công Ám Nhiên Tiêu Hồn Chưởng, sau đó đánh bại Kim Luân Pháp Vương trong trận chiến Tương Dương. Trong cuộc Hoa Sơn luận kiếm lần thứ ba, Dương Quá được tôn là Tây Cuồng – một trong Thiên hạ ngũ tuyệt (thay thế cho danh xưng Võ lâm ngũ bá).

* “Thần điêu đại hiệp” – phim chuyển thể truyện Kim Dung

Thần điêu đại hiệp (1995)

Trương Vô Kỵ – Ỷ thiên Đồ long ký

Ở đầu truyện, Trương Vô Kỵ vốn là con trai Trương Thúy Sơn của môn pháp Võ Đang. Bị trúng độc chưởng từ nhỏ, chàng cùng Trương Tam Phong đi khắp nơi tìm phương pháp chữa trị. Bước ngoặt trong hành trình luyện võ của Trương Vô Kỵ là khi chàng vô tình tìm được Cửu Dương chân kinh – võ học trước kia Trương Tam Phong chỉ luyện được một phần. Sau đó, chàng học được Càn khôn đại na di – môn võ uy trấn của Minh giáo, võ công tiếp tục tiến triển. Vô Kỵ về sau được Trương Tam Phong truyền thụ hai môn Thái cực quyền và Thái cực kiếm, được chỉ điểm nhiều điểm bí ảo trong võ học. Cuối truyện, chàng được tôn là minh chủ võ lâm, thống lĩnh quần hùng.

Lệnh Hồ Xung – Tiếu ngạo giang hồ

Là nhân vật được yêu thích với trí thông minh, tính cách phóng khoáng, lãng tử, Lệnh Hồ Xung là bậc đại cao thủ về kiếm thuật. Chàng được thái sư thúc tổ Phong Thanh Dương truyền cho môn kiếm pháp Độc Cô cửu kiếm. Về sau, chàng mất hết võ công do trọng thương. Một lần vô tình bị giam dưới Tây Hồ, chàng học được Hấp Tinh đại pháp do Nhậm Ngã Hành ghi lại bí kíp. Từ đó, chàng chữa được chấn thương, võ công tăng vượt bậc. Sau này, Lệnh Hồ Xung còn được Phương Chứng đại sư – chưởng môn phái Thiếu Lâm – truyền cho Dịch Cân Kinh để chữa di chứng của Hấp tinh đại pháp. 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 8

Những địa danh có thật trong tiểu thuyết của cố nhà văn Kim Dung

Những tín đồ bộ truyện võ hiệp nổi tiếng của cố nhà văn Kim Dung hẳn sẽ rất tò mò về các vùng đất có khung cảnh như tiên giới xuất hiện trong tiểu thuyết. Cùng khám phá xem địa danh nào đã làm nên nhiều trang tiểu thuyết kinh điển đó.

Ngày 30/10, nhà văn Kim Dung – cha đẻ của hàng loạt tiểu thuyết võ hiệp đặc sắc như Thiên long bát bộ, Anh hùng xạ điêu, Thần điêu hiệp lữ, Tiếu ngạo giang hồ… đã qua đời vì tuổi cao, hưởng thọ 94 tuổi.
Với những tín đồ của bộ truyện hẳn sẽ rất tò mò về các vùng đất có khung cảnh như tiên giới xuất hiện ở từng trang tiểu thuyết. Để tưởng nhớ về cố nhà văn Kim Dung, hãy cùng khám phá đâu là những địa danh có thật bước ra từ trang sách kinh điển ấy.
Núi Nga Mi
Nhắc đến Nga Mi Sơn, ắt hẳn nhiều người sẽ nhớ ngay tới nhân vật nổi tiếng trong bộ truyện “Ỷ thiên Đồ long ký” của cố nhà văn là Chu Chỉ Nhược, Diệt Tuyệt sư thái. Theo nội dung từ cuốn tiểu thuyết, võ lâm Trung Nguyên có 3 phái lớn gồm Thiếu Lâm, Võ Đang và Nga Mi. Trong đó, môn phái võ thuật Nga Mi ra đời ở núi Nga Mi, do Quách Tương – con gái Quách Tĩnh và Hoàng Dung sáng lập, được truyền bá rộng rãi tại Tứ Xuyên.
Bước ra từ trang tiểu thuyết, núi Nga Mi là địa danh hoàn toàn có thật, cũng nhờ đó trở thành một trong những điểm đến hút du khách bậc nhất tại Trung Quốc.
Núi Nga Mi cao 3099m, là một trong 4 ngọn núi danh thắng, được gọi là “Tứ đại Phật giáo danh sơn”, nằm ở Tứ Xuyên. Đỉnh cao nhất của núi là Vạn Phật, nằm trên ngọn núi chính Kim Đính.
Nga Mi sơn như chốn bồng lai tiên cảnh
Nga Mi sơn như chốn bồng lai tiên cảnh
Trên Nga Mi Sơn có chùa Vạn Niên là ngôi chùa mang kiến trúc đậm dấu ấn Đạo giáo. Trong chùa có bức tượng Phổ Hiền Bồ Tát nặng 62 tấn, được đúc bằng đồng mạ 20kg vàng bên ngoài, sớm trở thành điểm đến không thể bỏ lỡ khi tới ngọn núi danh tiếng này.
Nhạn Môn Quan
Nhạn Môn Quan là một cửa ải của Vạn Lý Trường Thành nằm trên thung lũng thuộc tỉnh Sơn Tây. Đây là địa danh có hai bên là vách núi dựng đứng hùng vỹ. Sở dĩ địa danh mang tên Nhạn Môn Quan bởi ở đây có nhiều chim nhạn và chỉ chúng mới bay qua được.
Nhạn Môn Quan là địa danh từng chứng kiến nhiều cuộc chiến khốc liệt
Nhạn Môn Quan là địa danh từng chứng kiến nhiều cuộc chiến khốc liệt
Địa danh Nhạn Môn Quan dưới ngòi bút của Kim Dung đã trở thành vùng đất huyền thoại trong bộ tiểu thuyết “Thiên Long Bát Bộ”. Nơi này gắn liền với nhân vật Kiều Phong, một đại anh hùng đã dùng chính sinh mạng của mình đổi lấy sự bình yên của dân hai nước Tống – Liêu.
Nhạn Môn Quan cách thành phố Hân Châu, tỉnh Sơn Tây chừng 20km về phía Bắc, đồng thời là cửa ải trọng yếu của trường thành trước kia. Nơi này từng chứng kiến rất nhiều cuộc chiến khốc liệt trong lịch sử. Bởi vậy, ngày nay khi đến với Nhạn Môn Quan, không chỉ thăm thú danh lam thắng cảnh, du khách có dịp tìm hiểu thêm lịch sử trầm hùng của vùng đất này.
Đây là một trong những cửa ải rất quan trọng
Đây là một trong những cửa ải rất quan trọng
Hiện tại, 3 cửa ải của Nhạn Môn Quan vẫn được bảo vệ tốt. Địa danh này đã trở thành một phần quan trọng của Di sản Văn hóa Thế giới.
Hoa Sơn
Hoa Sơn là một trong 5 ngọn núi danh tiếng nhất của Trung Quốc, mang trong mình ý nghĩa lịch sử to lớn về tín ngưỡng. Năm 1990, Hoa Sơn được UNESCO công nhận là Di sản Thiên nhiên Thế giới.
Nếu là tín đồ của tiểu thuyết Kim Dung, sẽ không ai xa lạ với cụm từ “Hoa Sơn luận kiếm” của Đông tà Hoàng Dược Sư, Tây độc Âu Dương Phong trong bộ “Anh hùng xạ điêu”. Cũng nhờ địa hình hiểm trở, cố nhà văn Kim Dung đã chọn Hoa Sơn là nơi tỷ võ chọn Đệ nhất võ lâm Trung Nguyên, bởi đơn giản, chỉ những bậc võ nghệ cao cường mới vượt được dãy núi hiểm trở để lên đỉnh.
Núi Hoa Sơn cấu tạo từ đá hoa cương, có hình dáng dựng đứng, xòe rộng như bông hoa, nên gọi với cái tên như vậy. Gồm 5 đỉnh núi chính, trong đó đỉnh cao nhất 2154m gọi là Nam Phong hay Lạc Nhạn.
Tới thăm Hoa Sơn, du khách có cảm giác lạc giữa chốn bồng lai tiên cảnh, như bước vào thế giới kiếm hiệp từ trang tiểu thuyết năm nào. Cũng vì lẽ đó, từ lâu Hoa Sơn đã trở thành điểm du lịch hút khách, đặc biệt với những tín đồ của bộ truyện võ hiệp Kim Dung.
Hoàng Hà (TheoDantri)
 
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 29

Đụng Độ Ngôn Ngữ

Tác giả: Dân Việt
Môt bài viết hay, mời đọc.
 Ngôn ngữ là phương tiện để liên lạc, kết nối giữa người với người. Nhưng cũng có khi, ngôn ngữ làm cho con người trở nên ngăn cách, xa nhau hơn. Chuyện “đụng độ” giữa tiếng Việt trong nước và tiếng Việt ngoài nước là một ví dụ.Một số đông người Việt ở hải ngoại không chấp nhận một số từ ngữ người trong nước hiện nay đang dùng. Thí dụ như “Hãy vô tư đi!” Hay là “bữa tiệc hôm nay hoành tráng thật!” Những người mới sang Mỹ định cư  khi bị người ở lâu hơn bắt bẻ hoài, đâm cáu! Đã có người xẵng giọng: “Tại sao lại cấm tui ‘vô tư’ nói rằng ‘bữa tiệc này hoành tráng’? Xứ sở này tự do ngôn luận mà!”Nhớ lại, hồi mới qua Mỹ, tôi cũng đã bị chỉnh một số từ ngữ. Cũng đã từng nổi “cơn tự ái”, nghĩ rằng người bên này “quá khích” khi bắt bẻ thói quen sử dụng ngôn ngữ của người khác. Nhưng rồi sau một thời gian, chính tôi cũng thấy là mình nên thay đổi cách sử dụng phải xét lại một số từ ngữ trong nước.Là người đã học trung học đệ nhất cấp trước 1975, ở lại trong nước hơn 30 năm, và ở Mỹ được hơn 10 năm. Xét ra, thời gian “ở với cộng sản” còn lâu hơn thời gian trước 1975 và ở Mỹ cộng lại.Thực ra, chuyện phê bình “tiếng Việt trong nước” đã xảy ra ngay trong nước từ lâu rồi. Tôi nhớ ngay sau 1975,  phải học “5 điều bác Hồ dạy thiếu niên nhi đồng”, trong đó có “học tập tốt, lao động tốt”. Tôi tự nghĩ, thầy cô mình ở tiểu học vẫn dạy “tốt” là tĩnh từ, dùng để bổ nghĩa cho danh từ. Ở đây “học tập” và “lao động” là động từ, mà dùng chữ “tốt” thì nghe cũng lạ tai.Người đầu tiên nói với tôi về cách sử dụng từ ngữ sau 1975 ở Việt Nam là nhà báo Trần Đại Lộc, hồi anh mới đi tù cải tạo về năm 1978. Anh Lộc là một giáo sư dạy triết bậc trung học trước 1975. Là một người Nam hiền hòa, nhưng khi anh kể chuyện mấy anh cán bộ trong trại cải tạo dùng từ “đao to búa lớn” một cách bừa bãi, thì giọng anh khá châm biếm, chua chát. Một công ty tính toán lãi lỗ thì cán bộ nói là “hạch toán kinh tế độc lập”. Một người bị nhức đầu thì cán bộ y tế ghi toa là “chấn thương hệ thần kinh sọ não”, và rồi cho uống… xuyên tâm liên! Anh Lộc nói cách dùng từ kiểu này là “xấu hay làm tốt, dốt hay nói chữ”.Trở lại với chuyện sử dụng từ ngữ trong nước ở bên xứ Mỹ. Ngôn ngữ còn được gọi là “sinh ngữ”, bởi vì nó giống như một thực thể sống. Nó cũng có quá trình sinh-trụ-hoại-diệt giống như muôn loài. Nó thay đổi liên tục, có khi tốt hơn, có khi xấu hơn. Một giáo sư có bằng cao học về ngôn ngữ cho biết người Pháp sử dụng cả Viện Hàn Lâm Pháp để tìm cách chống lại ảnh hưởng của tiếng Anh. Họ tìm cách thuyết phục cả nhà văn Pháp nên sử dụng tiếng Pháp thuần túy. Nhưng họ đã thất bại. Tiếng Pháp, cũng như bao ngôn ngữ khác, vẫn pha trộn với những ngôn ngữ khác, vì sự tương tác giữa các nền văn hóa là không thể cưỡng lại trong thế giới phẳng ngày nay. Người Mỹ “Hợp Chủng Quốc” dường như phóng khoáng hơn, không cứng nhắc với một thứ “tiếng Mỹ tiêu chuẩn”. Khi có số đông chấp nhận, thì từ ngữ đó trở thành tiếng Mỹ chính thức.Có thể cũng từ góc nhìn này, các chương trình tiếng Việt của VOA, BBC, RFI khi nói cũng như viết, thường dùng kiểu ngôn ngữ trong nước, vì nó có tới hơn 90 triệu người sử dụng.Trở lại trường hợp cá nhân tôi. Sau khi sang Mỹ gần 2 năm, tôi được kêu vào làm cộng tác viên của một tờ báo tiếng Việt ở vùng Bolsa. Ngày đầu tiên vào  để phỏng vấn, vị chủ bút hỏi tôi ở Mỹ được bao lâu? Anh ta cho rằng phải ở Mỹ đủ lâu để suy nghĩ, sử dụng ngôn ngữ giống với người bên này. Bởi vì nếu dùng từ ngữ theo kiểu trong nước, nhà báo sẽ dễ bị “ném đá”! Sau này nghiệm lại, tôi thấy lời khuyên này rất đúng, và đúng không chỉ riêng cho nghề báo. Văn hóa, xã hội ở Việt Nam khác với ở Mỹ một trời một vực. Nếu suy nghĩ, ăn nói hành xử theo thói quen ở Việt Nam, thì dễõ gặp khó khăn, thất bại không chỉ với báo chí, mà cả với các nhà kinh doanh, chính trị, giáo dục…Sau vài năm sinh hoạt với cộng đồng người Việt ở Mỹ, khi tham dự những buổi hội họp của các đoàn thể cộng đồng như hướng đạo, hội đồng hương, hội cựu học sinh… tôi nhận ra rất nhiều người điều hợp đã sử dụng một thứ ngôn ngữ Việt chuẩn mực, nghe thích vô cùng. Thứ ngôn ngữ mà tôi đã từng quen thuộc thời còn học tiểu học trước 1975, từ ông bà, cha mẹ. Nhưng rồi sau đó, nó dần dần bị bỏ quên trong nước. Ra hải ngoại, tôi bắt đầu nhận ra nó trở lại. Và cũng từ đó, tôi mới thấy mình không đúng khi trước đây “nổi cơn tự ái” vì bị bắt bẻ về một số từ ngữ. Tôi chú tâm đi tìm hiểu nhiều hơn nguyên do dẫn đến sự khác biệt giữa “tiếng Việt trong nước” và “tiếng Việt hải ngoại”.Phân tích về ngôn ngữ là một đề tài mênh mông và đòi hỏi chuyên môn. Bài viết này chỉ là những chia sẻ trong giới hạn của một người bình thường.Điều đầu tiên, ngôn ngữ thay đổi theo thời gian và hoàn cảnh sống. Có những thứ trước 1975 không có, hoặc chỉ có ở Mỹ mà chưa có ở Việt Nam. Từ đó  mà đẻ ra từ ngữ mới. Một thí dụ rất hay cho trường hợp này là nhóm từ “cà thẻ”. Đây chắc chắn là một từ do người Việt sinh sống ở hải ngoại đẻ ra. Trước 1975 không có “thẻ”(tín dụng) để mà “cà”. Còn người Việt trong nước thì phải vài chục năm sau 1975 mới quen với khái niệm này. Cả người trong nước lẫn hải ngoại đều dùng từ mới “cà thẻ” một cách hết sức tự nhiên, không ai tranh cãi.Một thí dụ khác là những từ ngữ kỹ thuật sử dụng trong ngành công nghệ thông tin, máy tính. Trước 1975 ngành công nghệ này còn phôi thai, chỉ mới bùng nổ vài thập niên cuối thế kỷ 20. Rất nhiều từ mới trong nước đã xuất hiện, dịch theo các từ ngữ chuyên môn từ Tiếng Anh. Thí dụ như “software”, người trong nước dùng từ “phần mềm”, còn ở hải ngoại dùng từ “nhu liệu”. Một tiếng Việt, còn một là từ Hán-Việt. Sự khác nhau không đáng kể.Trường hợp thứ hai, ngôn ngữ khác nhau do thói quen sử dụng. Đây có lẽ là nguồn gốc lớn nhất của sự khác biệt giữa từ ngữ trong nước và hải ngoại. Sau 1975, Việt Nam chìm trong bức màn sắt. Những người thoát ra ngoài nhờ di tản, vượt biên, đoàn tụ… có rất ít thông tin những gì xảy ra trong nước. Đến thập niên 90 thời mở cửa, sự liên lạc giữa người trong và ngoài nước mới trở nên dễ dàng hơn. Và sự khác biệt về nhiều mặt giữa người sống trong và ngoài nước bắt đầu được nhận diện, trong đó có vấn đề ngôn ngữ.Một thí dụ cho trường hợp này là từ “hộ chiếu” của người trong nước, và từ “thông hành” có từ trước 1975 và được người hải ngoại tiếp tục sử dụng. Cả hai đều  có nghĩa là giấy cho phép người mang đi qua biên giới (tiếng Pháp: “passeport”, hay tiếng Anh “passport”) Hộ Chiếu hay Thông Hành đều là từ ngữ  gốc Hán- Việt, nhưng cũng khác nhau. “Thông Hành” là từ ngữ thời quốc gia. Còn “Hộ Chiếu”, theo trang Vienam Global network, chỉ có hai nước cộng sản là Việt Nam và Trung Cộng dùng từ “hộ chiếu”. Có thể coi, tuy khác nhau nhưng còn có nghĩa để hiểu được.Tuy nhiên, nếu thói quen sử dụng do dùng sai nghĩa một từ, rồi cứ  lập đi lập lại và mặc nhiên cho là đúng, thì điều này cần xem xét lại. “Liên hệ” và “liên lạc” là thí dụ rõ nhất cho trường hợp này, và đã gây tranh cãi rất nhiều. Trước 1975 và ở hải ngoại, hai từ này phân biệt rõ ràng, và đúng theo nghĩa của cả từ Hán-Việt lẫn tiếng Anh. “Hệ” trong tự điển Hán Việt có nghĩa ràng buộc, có dính dáng, liên quan với nhau. “Liên hệ” được  dùng tương đương với từ “relation” bên tiếng Anh. Còn “liên lạc” có nghĩa là tiếp xúc, giao thiệp, tương đương với từ “contact” của tiếng Anh. Tuy nhiên, nếu tra tự điển trong nước ngày nay, thí dụ nhưwww.tratu.soha.vn thì thấy “liên hệ” đồng nghĩa với “liên lạc”. “Liên hệ” bây giờ là sự lắp ghép hai từ “liên lạc” và “quan hệ” lại, rồi gán cho nó ý nghĩa là:  “tiếp xúc, trao đổi để đặt và giữ quan hệ với nhau”. Đây là một cách dùng từ mà giới lãnh đạo trong nước rất hay làm, do đó đã đẻ ra những từ đặc trưng của chế độ, như  “quan ngại” (quan tâm + lo ngại), nay đã trở thành câu nói đầu môi chót lưỡi của Bộ Ngoại Giao CSVN.Việc cố tình đánh đồng nghĩa “liên hệ” và “liên lạc” như vậy đã tạo ra thói quen của người trong nước sử dụng chúng lẫn lộn với nhau. Nhưng nếu xét về nghĩa gốc, thì không thể nào “relation” và “contact” lại đồng nghĩa với nhau được.Và có cần thiết phải làm như vậy không? Tại sao phải đơn giản hóa, xóa đi sự khác biệt rõ ràng về nghĩa của hai từ này. Tại sao phải thay đổi từ va ønghĩa của từ đã có từ lâu trong lịch sử tiếng Việt?Có nhiều lý do. Có thể là do một người, một nhóm người nào đó trong giới lãnh đạo do ngu dốt hiểu không đúng nghĩa khi bắt đầu, rồi bắt cả xã hội dùng theo. Nhưng cũng có thể là do giới lãnh đạo CSVN cố tình muốn làm khác với ngôn ngữ truyền thống. Giả thiết này rất đáng tin cậy.Những người đã từng sống ở Miền Nam sau 1975 đều nhận thấy sự bài xích, cố tình xóa bỏ đi nền văn hóa, giáo dục của chế độ Miền Nam là một chủ trương rõ rệt của chính quyền cộng sản. Làm “cách mạng triệt để” phải xóa đi tận gốc “tàn dư của nền văn hóa chế độ cũ”! Và điều này cũng xảy ra ở những quốc gia cộng sản khác như Liên Xô, Trung Cộng.Không ai diễn tả ý đồ của các chế độ độc tài cộng sản khi đơn giản hóa ngôn ngữ chính xác hơn George Orwell, tác giả của Animal Farm, 1984. Khi nói về khái niệm Newspeak (ngôn ngữ mới), ông cho rằng các chế độ độc tài đơn giản hóa ngôn ngữ để triệt tiêu tư tưởng đối kháng. Ngôn ngữ được đơn giản hóa đến mức trần trụi, thô thiển, không cần văn hoa, cảm xúc, không có trí tưởng tượng. Con người không có tư tưởng, từ đó dễ trở thành một công cụ trong một guồng máy, dễ điều khiển, dễ sai khiến.Để đơn giản hóa ngôn ngữ, chính quyền cộng sản sau 1975 đã đổi từ máy bay “trực thăng” thành máy bay “lên thẳng”. Áo ngực đổi thành “nịt vú”. Những bảng hiệu như “cửa hàng thịt thanh niên tươi sống” bắt đầu xuất hiện. Và tệ hại hơn nữa, vào năm 1978, họ đổi bảo sanh viện Từ Dũ ở Sài Gòn thành “xưởng đẻ Từ Dũ”!Nói đến đây, vấn đề đã mở rộng hơn, không còn đơn thuần chỉ là “vấn đề ngôn ngữ”. Dù là người trong nước hay ở hải ngoại, đại đa số người Việt Nam đã nhận ra rằng đất nước mình từ hơn 60 năm qua đã được dẫn dắt bởi nhiều người lãnh đạo dốt nát, dối trá và tàn ác. Không bàn sâu về vấn đề chính trị, ở đây chỉ bàn đến khía cạnh họ đã hủy hoại con người, từ đó hủy hoại văn hóa, hủy hoại ngôn ngữ truyền thống trong cả xã hội Việt Nam như thế nào.Đã tự bao giờ, người Việt trở thành quen thuộc, nhàm chán với sự dốt nát trong cách sử dụng ngôn ngữ của giới lãnh đạo? Đã tự bao giờ, vì đã “nghe quen”, người Việt bắt đầu dùng thường xuyên những từ ngữ thể hiện sự dốt nát của giới lãnh đạo lúc nào mà không hay? Dùng một từ sai văn phạm, lẫn lộn với nhiều nghĩa khác nhau là một biểu hiện của sự ngu dốt, lười suy nghĩ. Phải chăng có một cán bộ cao cấp nào đó bắt đầu dùng từ “xử lý” một cách tùy tiện, bừa bãi, để rồi dần dần động từ này được cả xã hội trong nước dùng cho mọi trường hợp: “xử lý” công việc, “xử lý” văn bản, “xử lý” nước thải, “xử lý” bài hát… Có mấy ai nhớ lại trong từng trường hợp, tiếng Việt ngày xưa đã từng có những động từ khác nhau để diễn đạt những ý tưởng khác nhau: chế biến nước thải, diễn cảm bài hát, giải quyết công việc…Hai từ “vô tư” và “hoành tráng” cũng nằm trong trường hợp này. Có rất nhiều người trong nước, ban đầu cố tình sử dụng hai từ này sai chỗ để hàm ý diễu cợt. Nhưng rồi nói mãi, trở thành thói quen lúc nào không biết! Và dùng từ sai trong câu chuyện phiếm thì vẫn còn chấp nhận được. Nhưng viết từ với nghĩa sai trên bài luận văn, báo chí, nói ở những nơi chốn cần sử dụng ngôn ngữ Việt tiêu chuẩn như trong hội nghị ngoại giao thì đó là biểu hiện của sự xuống cấp văn hóa, ngôn ngữ của cả một xã hội.Ngôn ngữ thể hiện sự dốt nát là vậy. Còn ngôn ngữ thể hiện cái ác của lãnh đạo?Ngày nay, ở trong nước từ “máu” được sử dụng tùy tiện như di chứng của một thời đại “say máu quân thù” của Tố Hữu: “thằng này rất máu!”, “sao mà máu thế!”… Chẳng lẽ cách dùng từ “sắt máu” kiểu này trở thành ngôn ngữ Việt chính thống chỉ vì có nhiều người sử dụng?Những người ở lại Việt Nam cuối thập niên 70 đầu thập niên 80 vẫn còn nhớ hai tên gọi trái ngược nhau dành cho những người vượt biên: nếu vượt biên bị bắt, thì đó là “kẻ phản quốc”; nhưng nếu vượt biên trót lọt, thì đó là… “Việt kiều yêu nước”! Càng về sau, ở trong nước càng có nhiều từ thể hiện sự lươn lẹo của chính quyền. “Tàu lạ” là một từ chỉ có ở Việt Nam, và được sử dụng chính thức bởi quan chức, giới truyền thông báo chí, để né tránh gọi đích danh tàu Trung Quốc khi chúng tấn công ngư dân Việt. Và mới đây nhất, quan chức Bộ Giao Thông đã “sáng tạo” ra từ “trạm thu giá” để thay cho “trạm thu phí”, chỉ vì muốn hợp pháp hóa những trạm thu tiền của dân một cách vô tội vạ! Chẳng lẽ người Việt hải ngoại cũng phải chấp nhận dùng những từ ngữ đầy lươn lẹo như vậy, chỉ vì đa số người trong nước phải chấp nhận chúng?Khi biết tôi định viết về đề tài này, một người bạn  khuyên rằng “Ấy chớ! Đề tài này rộng lắm, và gây tranh cãi dài dài…”. Tôi cũng biết vậy, và cũng biết mình không phải là một nhà ngôn ngữ học.Trong phạm vi vài trang giấy, chỉ mong được chia sẻ, cảm thông giữa mọi người Việt Nam.Từ sau ngày cả nước bị dìm trong bạo lực cộng sản,  cả xã hội xuống cấp về mọi mặt, từ kinh tế, chính trị cho đến giáo dục, văn hóa, đạo đức… Phải sống trong hoàn cảnh như vậy, chúng ta rất dễ bị nhiễm những thói quen xấu mà không hề hay biết, trong đó có thói quen về ngôn ngữ.Khi sang đến một xứ sở văn minh như Mỹ, hầu hết chúng ta sẵn sàng từ bỏ những thói quen xấu trong một xã hội xuống cấp để hòa nhập vào xã hội mới, thí dụ như đi xe vượt đèn đỏ, không xếp hàng trật tự… Thói quen sử dụng ngôn ngữ cũng vậy. Hãy bình tâm nhận ra những từ ngữ xuất phát từ một xã hội mà sự gian dối, tàn ác, ngu dốt đang thắng thế và dần dần từ bỏ thói quen sử dụng chúng, giống như từ bỏ những thói quen xấu khác.Để có thể dẹp bỏ tự ái, xin hãy quan niệm như thế này: thứ ngôn ngữ Việt Nam đẹp, chuẩn mực không phải là của riêng cộng đồng người Việt hải ngoại, hay của những người Việt sống ở Miền Nam trước 1975. Nó là di sản chung của dân tộc Việt Nam, đã có từ thuở xa xưa, qua những câu hò, tục ngữ, ca dao, qua Hịch Tướng Sĩ của Trần Hưng Đạo,  truyện Kiều của Nguyễn Du, rồi tiếp nối bởi thế hệ hiện đại như Tự Lực Văn Đoàn, Nhân Văn Giai Phẩm, Sáng Tạo… Mỗi người Việt dù ở trong nước hay ở hải ngoại đều có sẵn di sản văn hóa ngôn ngữ đó trong tâm hồn. Chỉ từ khi đất nước gặp kiếp nạn cộng sản, những di sản ngôn ngữ văn hóa đó mới bị xóa bỏ, lu mờ. Những người ra đi sớm hơn có may mắn không bị ảnh hưởng bởi một nền văn hóa do những người dốt nát làm hỏng. Họ chỉ là những người gìn giữ lại cái đẹp của văn hóa, ngôn ngữ do tổ tiên dân tộc Việt Nam để lại.Vậy thì những người ra hải ngoại sau này cũng nên tự điều chỉnh, để rồi cùng tham gia vào một sứ mạng cao quí: gìn giữ tính Chân-Thiện- Mỹ của ngôn ngữ Việt Nam.Hãy tưởng tượng hình ảnh một dòng sông đang trôi chảy. Bỗng dưng có kẻ ngăn sông, biến một khúc quành của dòng sông tạo thành một vũng ao tù. Không muốn dòng sông không chịu cảnh tù đọng, một nhóm người khác đã tự khơi một nhánh mới, để nối dòng sông tiếp tục trôi chảy, không qua khúc quành đã bị chận lại thành ao tù. Sau một thời gian, một số dòng nước từ ao bắt đầu tìm đường chảy về con sông xưa. Từ chốn ao tù ra sông, những dòng nước cảm thấy khác lạ khi hòa nhập. Nhưng vì dòng sông xưa nay vẫn cuồn cuộn chảy, cho nên những nước ao tù nhanh chóng hòa mình vào dòng nước tự do. Và một này nào đó, khi những con đập ngăn sông bị phá, cả khúc  ao tù sẽ có dịp lại hòa mình vào dòng chảy lịch sử.Tôi muốn kết thúc bài viết này bằng cách mời mọi người hồi tưởng lại giọng hát của Thái Thanh qua một ca khúc bất hủ của Phạm Duy, nói về tình yêu đối với ngôn ngữ, con người, đất nước Việt Nam. Một tác phẩm văn hóa tuyệt đẹp, đã từng bị cấm đoán trong nước trong suốt ba thập kỷ:
Tôi yêu tiếng nước tôi từ khi mới ra đời người ơi!
Mẹ hiền ru những câu xa vời , À à ơi! Tiếng ru muôn đời
Tiếng nước tôi! Bốn ngàn năm ròng rã buồn vui
Khóc cười theo mệnh nước nổi trôi, nước ơi!
Tiếng nước tôi! Tiếng mẹ sinh từ lúc nằm nôi
Thoắt ngàn năm thành tiếng lòng tôi, nước ơi!…


Dân Việt

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 15

5 NƯỚC DẪN ĐẦU THẾ GIỚI VỀ VĂN HÓA

Lindsey Galloway BBC Travel
6 tháng 7 2018
                         bbc 5 nuoc van hoa

              Bản quyền hình ảnh Constantin Werscheck / EyeEm

Ảnh hưởng toàn cầu thường được đo bằng sức mạnh quân sự, chính trị hay kinh tế, nhưng đối với một số quốc gia, đó là sức mạnh của văn hóa – thức ăn, thời trang hay giải trí – là những thứ có ảnh hưởng mạnh nhất.
Các quốc gia có ảnh hưởng văn hóa này gần đây đã được US News and World Report xếp hạng, dựa trên các yếu tố như được coi là có uy tín, thời trang, hợp thời trang, hạnh phúc, hiện đại hoặc có ý nghĩa văn hóa về mặt giải trí. 
Trong khi nhiều nước trong số 10 nước hàng đầu ở châu Âu, bao gồm Ý, Tây Ban Nha, Pháp và Anh, danh sách này cũng bao gồm Nhật Bản (xếp hạng cao vì mức độ hiện đại và uy tín), Brazil (vì hạnh phúc và giải trí), và Hoa Kỳ (vì hiện đại và có ảnh hưởng văn hóa).
Chúng tôi đã nói chuyện với người dân ở 5 quốc gia được xếp hạng hàng đầu, để thấy được ảnh hưởng về văn hóa này, và để tìm hiểu cách quốc gia của họ tạo ra tác động toàn cầu.
                   bbc 5 nuoc van hoa 2
Các quốc gia có ảnh hưởng văn hóa này gần đây đã được US News and World Report xếp hạng, dựa trên các yếu tố như được coi là có uy tín, thời trang, hợp thời trang, hạnh phúc, hiện đại hoặc có ý nghĩa văn hóa về mặt giải trí ( Bản quyền hình ảnh Alexander Spatari/Getty Images ) 
Italy
Nổi tiếng với các mẫu mã hàng hiệu như Valentino, Armani, Versace và Gucci, Italy đã đạt được 10 điểm hoàn hảo trong cả hai hạng mục ‘thời trang’ và ‘mốt thịnh hành’. 
Điều này hầu như không làm cho những người như Lucio Buffalmano, người sáng lập blog ThePowerMoves.com, người đến từ Abruzzo, phía đông Rome phải ngạc nhiên. “Người Ý quan tâm đến những gì trông đẹp, và người Ý là người thường để tâm cho thời trang,” ông nói. 
Nhưng có những thứ vượt quá thời trang. “Ý có tác động lớn đến tất cả mọi thứ liên quan đến phong cách, từ thực phẩm đến đồ nội thất,” Angela Corrias, sinh trưởng tại Sardinia nhưng đang làm việc cho Rome Actually, nói.
                    bbc 5 nuoc van hoa 3
 Milan nổi tiếng là thành phố kinh doanh và thời trang với các nhà hàng có tiếng (Bản quyền hình ảnh Buena Vista Images/Getty Images )
Tất nhiên, đồ ăn của đất nước này có ảnh hưởng lớn. Để trải nghiệm ảnh hưởng ẩm thực của đất nước, Corrias đề xuất đi tới thủ đô Rome. 
“Cuộc khủng hoảng tài chính tạo khó khăn, nhưng người dân Roma sẽ không bao giờ từ bỏ việc ăn uống,” Corrias nói. “Ở đây bạn có thể khám phá cả những hương vị truyền thống và công thức nấu ăn được tạo ra với một nét chấm phá hiện đại. 
Các điểm đến văn hóa thú vị khác dành cho người nước ngoài bao gồm Bologna, nổi tiếng với di sản ẩm thực phong phú và Milan, trung tâm thời trang và kinh doanh lớn nhất của đất nước, nhưng cũng có rất nhiều nhà có tiếng và cộng đồng người nước ngoài hết sức năng động. 
Pháp
‘Hiện đại’, ‘đẳng cấp’ và ‘thời trang’ là tất cả các lĩnh vực mà Pháp đã đạt điểm cao, và ‘je ne sais quoi’ của Pháp là thứ mà mọi người trên khắp thế giới cố bắt chước. Cư dân sống lâu năm ở Paris là Roobens Fils thậm chí còn không nhận ra văn hóa của ông có ảnh hưởng đến thế nào cho đến khi ông du lịch tới khắp Trung Đông và châu Á.
“Mọi người ở những nơi rất xa xôi đều yêu thích và được truyền cảm hứng từ ẩm thực Pháp, nghệ thuật Pháp và thời trang Pháp. Tôi đã gặp những người ở Iran nói với tôi rằng họ yêu Molière như thế nào! Tôi đã bị sốc! Họ biết Molière ở Iran!”Fils nói. Anh là người viết blog về các chuyến đi du lịch của mình tại Been Around the Globe cho biết.
                         bbc 5 nuoc van hoa 4
Cái ‘Tôi không biết’ của người Pháp là thứ mà người trên toàn thế giới gắng bắt chước ( Bản quyền hình ảnh Peter Phipp/Getty Images)  
Mặc dù Paris là nơi tuyệt vời để trải nghiệm văn hóa Pháp, từ thời trang đến thực phẩm, Bordeaux, Lyon và Toulouse là những lựa chọn tuyệt vời – và nhỏ hơn.
“Bordeaux là một thành phố có tiếng, và rất nhiều rượu vang được sản xuất trong vùng,” Fils nói. 
Thành phố này cũng có các tòa nhà lịch sử nhất trong nước bên ngoài Paris. Lyon, thành phố đông dân thứ ba của Pháp, nổi tiếng với truyền thống ẩm thực và đã có một số đầu bếp Michelin ba sao. Toulouse, thủ phủ của vùng Occitanie miền nam nước Pháp, tự hào về lịch sử hơn 2000 năm.
Người Pháp rất tự hào về bản sắc của họ đã định hình thế giới, và điều này bao gồm cả tiếng Pháp – là điều có thể tạo ra thách thức đối với những người nước ngoài. 
“Hầu hết mọi người ở Pháp không nói tiếng Anh, hoặc tiếng Anh nửa mùa. Đôi khi họ có nói tiếng Anh nhưng vấn đề là họ không muốn nói, “Fils giải thích. “Một người nước ngoài sẽ phải thích ứng với Pháp, bởi vì người Pháp sẽ không cố thích ứng với bạn.”
Hoa Kỳ 
Ghi điểm cao về ‘hiện đại’ và ‘có ảnh hưởng trong giải trí’, các chương trình phim, âm nhạc và truyền hình của Hoa Kỳ được thưởng thức trên toàn cầu. 
Ngay cả khi một quốc gia khác làm điều gì đó đầu tiên, giống như thể loại truyền hình thực tế reality TV bắt đầu ở Anh, thì Hoa Kỳ được biết đến với việc làm cho nó trở nên lớn hơn và phổ biến hơn trên toàn thế giới. Ngành công nghệ của đất nước, nơi có Facebook, Twitter, Google và Amazon, cũng đã để lại dấu ấn của nó, với hàng tỷ người tương tác hàng ngày với các dịch vụ và mạng xã hội phổ biến này. 
Bản sắc Mỹ có ảnh hưởng này được bắt nguồn từ sức mạnh của khả năng và mơ ước vượt ra ngoài sự khởi đầu khiêm tốn. 
“Chúng tôi vẫn tin vào” Giấc mơ Mỹ “ở đây, điều mà chỉ có thể một thời thuộc giới vay nợ, nô lệ, người bị khủng bố tôn giáo và người nghèo trên thế giới”, Andrew Selepak, giáo sư khoa viễn thông tại Đại học Florida, và là giám đốc chương trình cao học về truyền thông xã hội,                            

       Phim, âm nhạc và các chương trình TV sản xuất tại Hoa Kỳ được nhiều nước ưa thích.(Bản quyền hình ảnh PS Photography/Getty Images )Thành phố New York, thành phố lớn nhất của đất nước, minh chứng cho những giá trị này. Những lời của Frank Sinatra – “Nếu tôi có thể làm được ở đó, tôi có thể làm được tại bất cứ nơi nào” – vẫn đúng cho     
 New York, nơi còn được gọi là thành phố không bao giờ ngủ. 
Trong khi đó Hollywood ở Los Angeles sản xuất các loại hình giải trí định hình cho văn hóa ở Mỹ và những nơi khác. “Các chương trình truyền hình và phim của Mỹ được tạo ra ở đây ảnh hưởng đến cách chúng ta nói chuyện, ăn mặc, những gì chúng ta xem, và chúng ta là ai,” Selepak nói.
Tuy nhiên, giữa hai thành phố là một vùng địa lý rộng lớn trải dài trên đại dương, sa mạc, đất nông nghiệp và núi non. Và với hơn 300 triệu dân, đất nước này tự hào về sự đa dạng của nó. 
Tùy thuộc vào tính cách của bạn và những gì bạn muốn phát triển, trải nghiệm của bạn ở Mỹ sẽ khác nhau ở mọi thành phố bạn đến. 
Miami không giống Chicago, New Orleans cũng chẳng có gì tương tự như thành phố New York. Mỗi thành phố đã được định hình bởi lịch sử và con người của nó. Nếu bạn có trải nghiệm ở một vùng không hoàn toàn là những gì bạn đang tìm kiếm thì hãy thử nơi khác của đất nước này.” 
Tây Ban Nha 
Một thời từng là một trong những đế chế và đế quốc lớn nhất thế giới, Tây Ban Nha đã để lại dấu ấn lâu đời trên khắp các vùng địa lý từ Nam Mỹ đến Đông Ấn. 
Sau tiếng Trung, tiếng Tây Ban Nha là ngôn ngữ được nói nhiều thứ hai trên thế giới khi tính về số người nói tiếng này như tiếng bản địa, và sức mạnh của các bộ phim, truyền hình và âm nhạc nói tiếng Tây Ban Nha đã giúp đẩy đất nước vượt lên hàng đầu.
“Từ tiếng Tây Ban Nha đến tôn giáo, ẩm thực, lễ hội và nhiều khía cạnh khác, bất cứ nơi nào tôi đi du lịch, nó luôn luôn dễ dàng tìm thấy một chút đất nước của tôi”, Inma Gregorio, người đến từ vùng Galicia và viết blog tại A World To Travel, nói. 
                 bbc 5 nuoc van hoa 6
Tiếng Tây Ban Nha có số người nói lớn thứ hai trên thế giới Bản quyền hình ảnh David C Tomlinson/Getty Images 
Văn hóa tapas của Tây Ban Nha là một nền văn hóa lan truyền quốc tế, nhưng vẫn luôn kết nối mọi người tại địa phương. “Ẩm thực ở đây là lối sống,” Andre Arriaza, người sống ở Barcelona và là người sáng lập ra Barcelona Eat Local Culinary Experience. 
“Ăn uống là chia sẻ, hoặc với một nhóm bạn bè, hoặc với tất cả những người lạ xung quanh bạn, những người luôn luôn tham gia tán gẫu,” ông nói.
Kiểu sinh hoạt này là nét chủ đạo ở một đất nước luôn đặt gia đình và bạn bè trước công việc, với bữa trưa dài (bao gồm cả sobremesa) và các buổi tụ tập gia đình. “Chúng tôi làm việc để sống, không phải sống để làm việc”, Gregorio nói. “Ngay cả trong cuộc khủng hoảng [hiến pháp] năm ngoái, các quán bar đều đông nghịt mỗi ngày.”
Đó là một sự thay đổi đáng hoan nghênh đối với những người nước ngoài như Cory Varga, một người Anh đã sống ở Seville trong sáu tháng qua và viết blog tại You Could Travel. “Chúng tôi yêu lối sống ở Tây Ban Nha vì mọi người dường như rất thoải mái.”
Điều này không dễ đối với tất cả những người nước ngoài, những người phải điều chỉnh theo lịch sinh hoạt dễ dãi hơn và bắt đầu bữa tối muộn. 
Biết tiếng Tây Ban Nha cũng làm cho cuộc sống dễ dàng hơn một chút đối với người nước ngoài, nhưng nó không phải là một rào cản lớn; hầu hết các thành phố có rất nhiều trường học tiếng Tây Ban Nha và cư dân thường sẽ cố gắng và giúp đỡ. 
“Người Tây Ban Nha rất thân thiện,” Bernard Sury nói, anh từ Brussels và hiện đang sống ở Valencia, và là người đồng sáng lập GuruWalk. “Ngay cả khi họ không hiểu bạn, họ sẽ cố gắng giúp đỡ bạn.”

Vương quốc Anh

Xếp hạng cao về ‘đẳng cấp’, người Anh tự hào về khả năng kết hợp chuẩn mực làm việc cao, sáng tạo và sự cởi mở để thay đổi nhằm tạo ra sự đổi mới. “Chúng tôi có một số trường đại học tốt nhất trên thế giới, và có nét tinh tế về kinh doanh,” Ian Hawkins, hiện sống tại London, nói.           

       
  Theo U.S. News & World Report, Anh đứng thứ hạng cao về uy tín ( Bản quyền hình ảnh Brian Bumby/Getty Images)  
Sự ảnh hưởng và tính linh hoạt của ngôn ngữ tiếng Anh đã cho phép Anh phát triển mạnh như một nơi mà mọi người đến để tạo ra một tương lai mới. 
“Ngôn ngữ của chúng tôi rất phong phú về việc vay mượn từ các ngôn ngữ khác, và hào phóng trong việc chấp nhận những người học nó,” Hawkins nói. “Người bạn Venezuela của tôi đến London cách đây 11 năm với 700 bảng Anh trong túi và không nói tiếng Anh. Hôm nay, ông là một nhà tư vấn kinh doanh và điều hành hơn 30 nhà hàng và cửa hàng. Bất cứ ai cũng có thể đến Anh và trở thành người Anh như người Anh.” 
Người nước ngoài nên biết rằng người Anh không phải lúc nào cũng nói những gì họ nghĩ, vì vậy bạn có thể cần phải đọc suy nghĩ của họ. “Điều quan trọng là tìm kiếm các sắc thái ngôn ngữ và ngôn ngữ cơ thể”, Amanda O’Brien, người Úc, viết blog tại The Adventurer, nói. 
Là trung tâm kinh doanh và tài chính của đất nước, London vẫn là điểm đến hàng đầu cho những người nước ngoài làm việc. Mặc dù thành phố bị thiếu nhà ở giá cả phải chăng, sự phong phú của các bảo tàng, địa điểm hòa nhạc và nhà hát mang đến môi trường phù hợp để giữ chân người tới sống tại đây.
“Samuel Johnson nổi tiếng với câu nói: ‘Khi một người mệt mỏi với London, anh ta chán sống’,” Gregory Golinski, người từ Paris, nói. “Tôi không thể không đồng ý với câu nói này. Có rất nhiều điểm tham quan ở đây mà bạn có thể chọn để ghé thăm mỗi cuối tuần mà không bị trùng lặp.”
Nhưng thủ đô London không phải là nhất. Edinburgh đạt điểm cao hơn về ảnh hưởng văn hóa, tổ chức Lễ hội Fringe, lễ hội nghệ thuật lớn nhất thế giới, cũng như là cái nôi’ của Harry Potter. 
Birmingham ở miền trung đất nước là một ứng viên khác. “Từ văn hóa clubbing đến các dàn nhạc, Birmingham có một nền văn hóa tuyệt vời,” Hawkins nói. “Thành phố có nhiều kênh đào hơn Venice, và đồ trang sức là nơi thời trang hiện đại gặp tay nghề truyền thống.”
https://www.bbc.com/vietnamese/vert-tra-44742962

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 13

Sử gia Lê Mạnh Thát

Giáo sư, tiến sĩ, sử gia, thiền sư Lê Mạnh Thát hay Thượng tọa Thích Trí Siêu sinh ngày 15 tháng 4 năm 1944 tại Quảng Trị. Ông là người được biết nhiều bởi những công trình nghiên cứu về lịch sử Phật giáo cũng như lịch sử Việt Nam. Một số các phát hiện mới của ông về lịch sử Việt Nam gây chấn động giới nghiên cứu sử. Trung tâm sách Kỷ lục Việt Nam chính thức công nhận ông là “Người viết sách về văn học và lịch sử Phật giáo nhiều nhất Việt Nam”.
Là một nhà tu hành xuất gia từ bé, nhưng ông vẫn để tóc. Năm 1959, ông vào Huế trọ ở chùa Báo Quốc và theo học tại Quốc học Huế. Tại chùa Báo Quốc có mở xưởng làm xì dầu. Ông được phân công phụ trách xem quá trình thuỷ phân có dư xút hoặc axít, hàm lượng đạm có từ bã đậu phụng. Năm 17 tuổi ông được đặc cách thi tú tài.
Năm 20 tuổi ông đậu cử nhân ngành triết học tại Viện Đại học Đà Lạt.
Từ 1965-1974 ông theo học tại Viện Đại học Winconsin, Madison, Hoa Kỳ, ông lấy bằng tiến sĩ y khoa, triết học, nhân chủng học.
Năm 1974-1975, ông là giáo sư Viện Đại học Vạn Hạnh – Sài Gòn, giảng dạy các môn tiếng Sanskrit, lịch sử triết học Ấn Độ, lịch sử Phật giáo Việt Nam
Từ 1975-1984, ông giảng dạy tại Viện nghiên cứu Phật học Vạn Hạnh – thành phố Hồ Chí Minh
Năm 1984, ông bị chính quyền Việt Nam bắt giam vào năm 1984, bị tuyên án tử hình, sau đó án được giảm xuống tù chung thân, vì tội “tán thành, ủng hộ, che chở, đùm bọc hành động phản cách mạng, lật đổ chế độ xã hội chủ nghĩa” . 
Ông được phóng thích ngày 31 tháng 8 năm 1998, sau 14 năm giam cầm.
Từ 1998-đến nay: ông là giáo sư, Phó Viện trưởng – Viện Nghiên cứu Phật giáo Việt Nam tại thành phố Hồ Chí Minh.
Ông thông thạo hơn 15 thứ tiếng.
Các lý thuyết mới về lịch sử Việt Nam 
    Phát hiện mới của ông gây chấn động giới nghiên cứu lịch sử Việt Nam:
    Ông tuyên bố đã phát hiện ra Lục độ tập kinh, một tập kinh quan trọng trong Đại tạng kinh của Phật giáo thế giới đã lưu truyền 2000 năm, tập kinh đó là của Việt Nam, tập kinh được dịch ra chữ Hán từ một bản tiếng Việt chứ không phải từ bản tiếng Phạn.
    Cho rằng truyền thuyết trăm trứng có khởi nguồn từ Lục độ tập kinh, trước kia chỉ biết có truyền thuyết trăm trứng là hồn thiêng dân tộc, nhưng khởi nguồn thì không biết từ đâu.
    Ông khẳng định truyền thuyết An Dương Vương đánh bại vua Hùng Vương thứ 18 rồi lập nên một triều đại (dưới ngòi bút của Ngô Sỹ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư) là không có thật, nó chẳng qua chỉ là một phiên bản của câu chuyện Mahàbhàrata từ Ấn Độ truyền vào Việt Nam thời Hùng Vương mà thôi.
    Ông cho rằng không có chuyện Triệu Đà đánh An Dương Vương (“vì làm gì có An Dương Vương mà đánh!”) và nhà Thục cũng không bao giờ bị Triệu Đà chiếm. Có nghĩa là, cho đến năm 43 (sau công nguyên), trước khi cuộc chiến tranh vệ quốc của Hai Bà Trưng thất bại, Văn Lang vẫn là một nước độc lập. Đó là triều đại Hùng Vương được xây dựng trên một nền văn hiến với điển chương riêng của nó, có luật pháp, có chữ viết, có lịch số, có âm nhạc, có văn học… Nhà nước và văn hiến đó hoàn toàn không do người Trung Quốc đến “khai hóa” mà có. Nhà nước Hùng Vương có đủ bản lĩnh, sức mạnh để tiếp thu tinh hoa và để tự vệ trước âm mưu nô dịch của ngoại bang, đóng góp vào nền văn minh chung của nhân loại mà Lục Độ tập kinh là một trong những dẫn chứng sống động. Ông dẫn chứng, sau khi Mã Viện “chém Trưng Trắc, Trưng Nhị, đưa đầu về Lạc Dương”, Hậu Hán thơ viết: “Viện (Mã Viện) điều tấu Việt luật cùng Hán luật, sai hơn 10 việc, bèn cùng người Việt nói rõ để ước thúc”. Ông lập luận rằng, như vậy rõ ràng nước Việt đã có luật pháp, bộ luật đó một chính quyền Hai Bà Trưng ngắn ngủi không làm nổi, nó phải là sản phẩm của một nhà nước độc lập tồn tại từ lâu đời.
Các đề nghị sửa lại lịch sử của ông:
    Dứt khoát loại bỏ truyền thuyết An Dương Vương và nước Nam Việt của Triệu Đà ra khỏi lịch sử nước ta. Lý do, Trước đây ta viện dẫn từ 4 tài liệu cổ sử Trung Quốc, đó là Giao châu ngoại vực ký, Quảng Châu ký, Nam Việt chí và Nhật Nam truyện, trong đó 3 tài liệu không rõ nguồn gốc. Trong khi đó, căn cứ vào những tài liệu lịch sử chính thống xưa nhất của Trung Quốc là Sử ký của Tư Mã Thiên và Tiền Hán thư, hoàn toàn không thấy có chuyện Triệu Đà đánh An Dương Vương hay tương tự, mà các tài liệu đó còn có những thông báo xác định rõ ràng là cho đến hết thời Triệu Đà cùng cháu chắt ông ta làm vua Nam Việt bên đất Trung Quốc, nước ta vẫn đang có vua và đang là một nước độc lập. Vậy, nước ta chưa bao giờ thuộc Nam Việt của Triệu Đà bên Trung Quốc.
    Nước ta từ thời Hùng Vương vẫn là một nước độc lập kéo dài cho đến năm 43, nghĩa là giai đoạn Bắc thuộc lần thứ nhất không tồn tại.
    Lý giải của ông về các sai sót trong việc chép sử trước đây:
Ông cho rằng trước đây đã dùng những sử liệu không đáng tin cậy để viết sử rồi cứ đinh ninh như vậy cho tới nay. Từ Đại Việt sử lược trở đi, theo giáo sư Lê Mạnh Thát, là do “những người viết sử đã không bao giờ chịu nghiên cứu và cân nhắc một cách kỹ càng những sử liệu mà họ dùng”. Ông cho rằng, để viết lịch sử nước ta vào những thế kỷ trước và sau công nguyên, phải dùng “những báo cáo của Sử ký và Tiền Hán thơ như những tài liệu cơ bản cho việc kiểm soát…, dù biết rằng sự kiện của mọi cuốn sử chính thống Trung Quốc từ Sử ký trở đi không nên được chúng ta tin cậy hoàn toàn”. Tuy nhiên, theo ông, “nó vẫn có giá trị và đáng tin gấp bội lần” so với những thứ như 4 tài liệu đã dẫn trên đây, bởi vì ngay cả tài liệu có nguồn gốc rõ ràng như Nam Việt chí, “nó cũng xuất hiện sau Sử ký đến những sáu trăm năm” .
Nhà sử học (tự phong??) Dương Trung Quốc cho rằng, tất cả những cái đó phải được xem xét cụ thể trên nhiều phương diện như độ tin cậy của sử liệu, phương pháp phân tích của tác giả và phải đặt trong tổng thể với các nguồn tư liệu khác. Các bộ kinh Phật đương nhiên là hết sức quý, nhưng nó cần được giải thích sự khác biệt với các nguồn tư liệu khác cũng có giá trị riêng của nó, kể cả truyền thuyết và dã sử. Không phải cứ nói đến “chính sử” của triều Lê (Đại Việt Sử ký toàn thư) do những sử gia tên tuổi biên soạn đã là chân lý tuyệt đối. Bởi trước hết, nó là sản phẩm của những cá thể hay triều đại, dù uyên thâm đến mấy thì cũng vẫn có thể có sai sót và nhiều khi xuất phát từ những lợi ích không thể gọi là tuyệt đối vì dân tộc mà căn bản là của giới cầm quyền. Đương nhiên, cũng không chỉ dựa vào một bộ kinh dù vô cùng quý giá trong kho tàng Phật giáo mà phủ định, đơn giản những nguồn sử liệu khác.
Các tác phẩm tiêu biểu
Công trình nghiên cứu của Giáo sư Tiến sĩ Lê Mạnh Thát về lịch sử và văn học Phật giáo Việt Nam gồm 26 tác phẩm với 18.322 trang, 5 bài nghiên cứu chuyên ngành gồm 140 trang, 4 tác phẩm về các đề tài Phật học 1.436 trang
    Lịch sử Phật Giáo Việt Nam – 3 tập. NXB Tổng hợp TP.HCM phát hành năm 2006.
    Tổng tập Văn Học Phật Giáo Việt Nam – 3 tập. NXB Tổng hợp TP.HCM phát hành năm 2006.
    Lục độ tập kinh và lịch sử khởi nguồn của dân tộc ta.
    Toàn tập Minh Châu Hương Hải.
    Toàn tập Trần Thái Tông.
    Toàn tập Trần Nhân Tông.
    Toàn tập Toàn Nhật Quang Đài.
    Nghiên cứu về Mâu Tử – 2 tập.
    Chân Đạo Chánh Thống.
    Lịch sử Âm Nhạc Phật Giáo Việt Nam.
    Tự điển Bách Khoa Phật Giáo Việt Nam – 2 tập.
    The Philosophy of Vasubandhu.
    Ngữ pháp tiếng Phạn
Ông phát hiện ra một số sai sót của Lê Quý Đôn khi ghi chép về văn thơ:
    Bài Xuân nhật tức sự, được Lê Quý Đôn chép trong Kiến văn tiểu lục và ghi là của thiền sư Huyền Quang thời nhà Trần (1254-1334). Từ đó nhiều thế hệ học giả đã dẫn giải, bình luận, coi là một kiệt tác thi ca chữ Hán của Việt Nam. Trên tạp chí Văn học số 1-1984, lần đầu tiên giáo sư Lê Mạnh Thát đã đưa ra tài liệu chứng minh bài thơ trên không phải của thiền sư Huyền Quang mà của thiền sư Ảo Đường Trung Nhân (?-1203) thời nhà Tống bên Trung Quốc.
    Bài khác cũng được Lê Quý Đôn chép trong Kiến văn tiểu lục, ghi là của Hương Hải thiền sư thời nhà Lê. Nhưng trong công trình nghiên cứu rất công phu về thiền sư Hương Hải (Toàn tập Minh Châu Hương Hải), giáo sư Lê Mạnh Thát cũng phát hiện tác giả thật của nó là thiền sư Thiên Y Nghĩa Hoài bên Trung Quốc thời Tống. (ông còn phát hiện số 59 bài thơ được coi là của thiền sư Hương Hải do học trò của thiền sư chép trong Hương Hải thiền sư ngữ lục, có đến 47 bài không phải của thiền sư).
    Lê Mạnh Thát chứng minh rằng trong số 40 bài thơ thiền được cho là của các thiền sư Việt Nam thời Lý-Trần sáng tác mà Lê Quý Đôn chép lại trong Kiến văn tiểu lục, trên thực tế có tới 32 bài là tác phẩm của người Trung Quốc, sau đó được 1 số người Việt Nam “gia công” lại và gán cho các tác giả Việt Nam.
Sử gia Hà Văn Tấn đồng ý với phần lớn những phát hiện này của Lê Mạnh Thát. Trong 1 tiểu luận viết cho Tạp chí Văn học vào năm 1992, sử gia Hà Văn Tấn dẫn lại một số ý kiến của Lê Mạnh Thát (khi này đang ở tù) cũng như nhấn mạnh rằng, ông (Hà Văn Tấn) đã lần theo những chỉ dẫn, chú thích của Lê Mạnh Thát để kiểm tra lại nguồn tài liệu lập luận của thiền sư, và ông (Hà Văn Tấn) hoàn toàn đồng ý với những khám phá này.
Son Ly Ngoc
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 7

Đột Quỵ Não

Đột Quỵ Não – BS Hồ Ngọc Minh

Đột quỵ não còn gọi là tai biến mạch máu não, hay ngắn gọn hơn, tai biến não (stroke, brain attack).
Theo Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (American Heart Association), trung bình cứ 40 giây đồng hồ sẽ có một người ở Mỹ bị tai biến não (stroke, brain attack), đa số nạn nhân là phụ nữ. Mỗi năm, tại Mỹ có khoảng 795,000 người bị tai biến não, phụ nữ chiếm đa số với hơn nửa tổng số là 480,000 người. Tai biến não là nguyên nhân gây ra tàn phế nhiều nhất, là lý do gây ra tử vong đứng thứ tư ở Mỹ, thứ nhì cho người Mỹ gốc Á Châu, và cũng đứng thứ nhì trên toàn thế giới, với con số ngày càng gia tăng.

Các số liệu thống kê còn cho biết, tuy chỉ có 2.7% người Mỹ gốc Á Châu bị tai biến não nhưng trong cộng đồng người Việt ở Mỹ, nhất là những người Việt định cư ở Mỹ càng lâu, chế độ ăn uống không được lành mạnh so với người da trắng. Hơn nữa, đa số người Việt không biết gì về các yếu tố nguy cơ và triệu chứng báo động của tai biến não.

Có hai loại đột quỵ não, đột quỵ do nghẽn mạch máu não (ischemic strokes) chiếm 87%, và đột quỵ vì xuất huyết não (hemorrhagic stroke) chiếm 13%. Tương tự như đột quỵ tim, nghẽn mạch máu não gây ra do mạch máu bị nghẽn vì bị đóng vảy (plaque) hay do những cục máu đông làm nghẽn. Trong khi đó xuất huyết não xảy ra khi bị vỡ mạch máu não. Mạch máu bị vỡ khi thành mạch máu bị yếu và phình to ra bất thường gọi là aneurysm, hoặc khi hệ thống mạch máu không được bình thường như nghẽn xe ở giao lộ gọi là arteriovenous malformation. Động cơ gây là hiện tượng vỡ mạch máu não thường là do áp huyết máu cao thấp không bình thường.
Bài viết nầy chú trọng vào loại đột quỵ não do nghẽn mạch máu não, tuy rằng có những triệu chứng và nguy cơ giống nhau giữa hai loại kể trên.

Tương tự như hiện tượng đột quỵ tim do nghẽn động mạch vành tim, nghẽn mạch máu não xảy ra khi vảy đóng trong mạch máu do bị lở loét và chất béo, cholesterol đóng vào. Cũng tương tự như hệ thống mạch vành tim, não bộ được cung cấp máu bởi hai mạch máu chính ở hai bên cổ, gọi là carotid arteries. Khi, một số cục máu đông li ti chạy qua những chỗ hẹp nầy làm cho mạch máy bị tắt nghẽn toàn bộ, hệ quả là tế bào não thiếu oxygen, và bị đột quỵ.

Có hai loại nghẽn mạch máu não. Một, là do máu bị nghẽn tại chỗ gọi là thrombotic stroke, và loại kia là do máu đông từ những nơi khác bị bể ra và chạy đến chỗ hẹp trong mạch máu não, làm nghẽn.

Các yếu tố nguy cơ:
Các yếu tố nguy cơ của tai biến não tương tự như nguy cơ của bệnh nhồi máu, đột quỵ cơ tim (heart attack). Một nghiên cứu năm 2009 của Bác Sĩ Tùng Nguyễn về cộng đồng người Việt ở Santa Clara, cho thấy người Việt có những khuyết điểm như sau:
1. Hút thuốc lá: Trung bình cứ 3 người đàn ông Việt Nam ở Mỹ, có 1 người hút thuốc lá, và trong gia đình những người này, đa số phụ nữ và trẻ em phải hửi khói thuốc, rất độc hại.
2. Hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”: Tuy người Mỹ gốc Việt ít bị béo phì hơn người bản xứ, nhưng tỉ số bị cao mỡ, cao đường, và cao máu ngang ngữa với người da trắng, chiếm khoảng 22%. Có nghĩa là, người Việt tuy có sức nặng lý tưởng, chưa chắc đã “khỏe mạnh” hơn người của các sắc dân khác, và có nguy cơ bị bệnh tim mạch rất cao.
3. Người Việt ở Mỹ ít vận động so với người bản xứ: Hơn 60% người Việt không tập thể dục, thể thao thường xuyên, và chỉ có 16.7% hội đủ tiêu chuẩn “khỏe vì nước” (physically fit).
4. Ăn uống thiếu lành mạnh: Người Việt ở Mỹ càng lâu, càng nói tiếng Anh giỏi, càng ăn uống tệ hơn người bản xứ: ít rau cải và trái cây; nhiều mỡ, đường, muối.
Ngoài ra, một số nguy cơ chung khác gồm có:
1. Trên 55 tuổi, nguy cơ tăng dần theo tuổi tác.
2. 15% người có chứng bệnh Rung tâm nhĩ (Atrial fibrillation) cũng bị tăng nguy cơ tai biến não.

3. Đã từng bị đột quỵ não nhỏ ngắn hạn (transient ischemic attack, mini stroke). Triệu chứng của đột quỵ ngắn hạn (TIA stroke) tương tự như bị đột quỵ não nhưng thường biến mất sau 5 phút. Khoảng 33% bệnh nhân đã từng bị đột quỵ ngắn hạn sẽ bị đột quỵ não trong vòng một năm.

Hạn chế các loại thức ăn chứa nhiều muối, đường và mỡ xấu cũng là cách để tránh đột quỵ não (Hình minh họa: Getty Images)

Những dấu hiệu của tai biến não:
Tai biến mạch máu não xảy ra khi một cục máu đông làm tắt nghẽn một động mạch nhỏ trong não, hay khi một mạch máu não bị vỡ; não bị thiếu máu, thiếu oxygen, các tế bào thần kinh sẽ chết và thương vong sẽ xảy ra, làm ảnh hưởng các chức năng như nói, vận động, và trí nhớ.

Vì khả năng cứu chữa và hồi phục chỉ có vài giờ đồng hồ, một khi tai biến xảy ra, chúng ta cần biết và phát hiện kịp thời những dấu hiệu của tai biến não. Bạn phải gọi ngay 9-1-1 khi người thân có những triệu chứng đáng nghi ngờ cho dù đa số nạn nhân sẽ phủ nhận là mình đang bị tai biến não:

1. Mặt bị méo, xệ xuống một bên và tê cứng. Hãy bảo người có triệu chứng đáng quan ngại nở một nụ cười, nếu không cười được hay nụ cười bị méo, người này rất có thể đang bị tai biến não.
2. Một cánh tay bị yếu và tê đi. Hãy bảo nạn nhân dở cả hai cánh tay lên khỏi đầu và để ý một cánh tay bị lệch hoặc xuội xuống.
3. Phát âm không rõ, nói ngọng nghịu, hay không phát âm được. Hãy bảo nạn nhân lập lại vài câu nói đơn giản.
Trong trường hợp chính bạn có những yếu tố nguy cơ, nên để ý những triệu chứng bất thường sau đây:
1. Thấy tê cứng và bại xụi một bên mặt, tay, chân.
2. Thấy rối loạn, không biết mình đang suy nghĩ gì, không biết mình đang ở đâu, làm gì, không tìm ra từ ngữ để phát biểu ý kiến, không hiểu những gì người khác nói với mình.
3. Nhìn không rõ một cách đột ngột. Thị giác bỗng dưng mờ, lòa đi.
4. Mất thăng bằng, thấy chóng mặt, đi đứng không vững như người say rượu.
5. Nhức đầu đột ngột, hoặc cảm thấy sức ép trong đầu tăng cao.

Chữa trị:
Một khi bị đột quỵ não, mỗi một giây phút đồng hồ ảnh hưởng đến khả năng cứu chữa và phục hồi. Tế bào não chỉ cần thiếu oxygen trong vòng vài phút là đã chết hoặc hư hại trầm trọng. Một khi bệnh nhân bị đột quỵ não, cần gọi cấp cứu 9-1-1 ngay để đưa đến bệnh viện. Nhắc lại một lần nữa, khả năng cứu chữa và phục hồi càng cao, nếu nạn nhân được đưa đến bệnh viện càng sớm, dưới 3 tiếng đồng hồ.
1. Bệnh nhân sẽ được cho thuốc để làm tan chỗ máu đông, gọi là tissue plasminogen activator (tPA). Thuốc nầy phải được truyền qua mạch máu trong vòng 4 tiếng từ khi bị đột quỵ. Dĩ nhiên, càng sớm thì khả năng phục hồi càng cao.
2. Giải phẫu để thông chỗ nghẽn tương tự như thông mạch máu tim, trong vòng 6 tiếng đồng hồ.

Phòng chống tai biến mạch máu não:
Trước hết, các yếu tố nguy cơ trên đây cần phải điều chỉnh ngay. Tóm tắt, bạn có thể giảm thiểu nguy cơ bị tai biến não bằng những cải thiện rất đơn giản như ăn uống điều độ hơn và năng vận động, vì “ngồi nhiều, chết sớm”. Nên tập thể dục tối thiểu 30 phút, 3 lần một tuần; tốt nhất là tập đi bộ 10,000 bước mỗi ngày. Cử muối nếu áp suất máu bị nhạy cảm với muối. Nên ăn thực phẩm tươi, hạn chế tối đa các loại đồ ăn đóng hộp, “junk food” như các loại “chip” đóng bì có chứa nhiều muối và đường và mỡ xấu.

 

Tóm lại, bệnh tai biến mạch máu não và các bệnh tim mạch đang trên đà tăng cao trong tiến trình hội nhập của người Việt vào cộng đồng Mỹ. Trong khi tỉ số tử vong vì tai biến não tụt dần trong người da trắng, lại tăng cao trong cộng đồng người châu Á. Xin đừng để nguy cơ ấy vượt quá cao, quá trễ trong cộng đồng người Việt ở Mỹ.

BS. Hồ Ngọc Minh

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 17

Hành Trang

Những người nhiều bạc vàng dựng nhà cao
Dưới mặt trời kiêu hãnh
Gió tầm cao lùa lạnh cứng những mảng tường gạch men ốp lát
Gió tầm cao không đủ ấm tim người
Và khi chiều xuống buông màn sương mỏng
Họ trở lại ngôi nhà soi mình vào gương
Ánh đèn nê-ông sáng quá làm lộ những đuôi mắt chân chim
Từng thấy đâu đây trên gương mặt người khác
Một ngày dần qua

Nguyễn Xuân Nha

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 49

Sự thật về Coenzyme Q10

  BS. Hồ Ngọc Minh

 

Bà Kellyanne Conway, cố vấn cho Tổng Thống Donald Trump, là tác giả của  danh từ “Alternative facts” đã đi vào “tự điển dân gian..” “Alternative facts” có thể hiểu nôm na là, “sự thật như vậy nhưng không hẳn là vậy.”

Trong “kỹ nghệ” thuốc men, có những sự thật đã bị bóp méo hay che đậy, thí dụ, liên quan đến coenzyme Q10 (CoQ10, đọc là Cô-Q-ten, là một chất chống oxide hóa, antioxidant được cơ thể sản xuất ra, nhưng cũng có trong thức ăn và thuốc bổ phụ suplement).

Image result for coenzyme q10 electron transport chain

CoQ10 có mặt trong từng tế bào của cơ thể, với nhiệm vụ giúp biến thức ăn thành năng lượng và cũng là một chất antioxidant hữu hiệu nhất.

Các chất antioxidant có nhiệm vụ khống chế và giảm bớt sự hư hại trong cơ thể do oxidant free radical gây ra. Trong quá trình biến hóa năng lượng trong mỗi tế bào, từ “lò phát điện” ti-thể mitochondria sẽ có những hạt electron đi lạc gọi là “free radicals.” Những “cục than hồng” free radicals sẽ chạy cùng khắp cơ thể và làm hư hại màng tế bào, hư hại DNA, và hủy diệt các tế bào. Các khoa học gia cho rằng chính những free radicals này làm cho ta mau già, dẫn đến một số bệnh tật như bệnh suy tim mạch và ung thư. Một số nghiên cứu gia tin rằng CoQ10 có thể giúp đỡ một số bệnh về tim mạch vì nó tăng cường năng lượng cho các tế bào, trong đó có tế bào tim, và còn chống lại bệnh máu đông trong động mạch.

Thế thì CoQ10 là cái chi chi? Nó có thể so sánh như những cái “bu-gi” (spark plug) của các nhà máy phát điện li ti trong cơ thể. Xe hơi đa số chạy bằng xăng, so với 37 nghìn tỉ tế bào con người được cung cấp năng lượng từ những phân tử ATP (adenosine triphosphate). ATP được biến chế từ thức ăn với sự giúp đỡ của CoQ10. Nhưng, nếu không có CoQ10 thì không có ATP, mà không có ATP thì tế bào ngừng hoạt động vì… hết pin!

https://i1.wp.com/bacsihongocminh.com/wp3/wp-content/uploads/2017/10/CoQ10.jpg

Nghiên cứu cho biết, ở tuổi đôi mươi, lượng CoQ10 cao nhất, sau đó giảm lần với tuổi tác. Khi thiếu kém CoQ10, chúng ta dễ mệt mỏi, đau nhức bắp thịt, yếu đuối, cao huyết áp, và có khi yếu tinh thần. Nếu lượng CoQ10 giảm đi 25% thì bệnh tật dễ xảy ra, và nếu giảm xuống 75% thì sẽ đi đến tử vong.

Trái tim là một động cơ nhỏ bé, đập khoảng 100,000 lần mỗi 24 giờ, 2.5 tỉ lần trong 70 năm, không có một ngày được… nghỉ phép. Vì thế, trái tim cần rất nhiều năng lượng. Lượng CoQ10, cũng vì thế, tập trung cao nhất trong trái tim so với tất cả các tế bào, các cơ phận khác trong cơ thể.

Hiện nay ở Mỹ, cũng như trên toàn thế giới, hàng triệu triệu người uống thuốc giảm cholesterol statin. Statin giảm cholesterol bằng cách không chế một chất xúc tác enzyme gọi là HMG-CoA reductase, giúp sản xuất ra cholesterol từ trong lá gan. Vấn đề ở đây là chất enzyme nầy cũng cần để sản xuất ra CoQ10. Nếu như thuốc statin giảm lượng cholesterol LDL xuống 30% đến 40% thì nó cũng cướp đi khoảng ngần ấy, 30-40% lượng CoQ10 ở trong trái tim, và nhiều nơi khác trong cơ thể. Ngoài statin, một số thuốc giảm huyết áp Beta blockers, và thuốc chống phiền muộn trầm cảm cũng giảm CoQ10, nhưng không đến nỗi “ác ôn” như statin.

https://i1.wp.com/bacsihongocminh.com/wp3/wp-content/uploads/2017/10/COQ10-synthesis.jpg

Một số nghiên cứu nghĩ rằng khi nguồn CoQ10 cung cấp cho trái tim bị “trấn lột” từ năm này qua năm nọ, bệnh suy tim (heart failure) càng tăng. Nói theo kiểu ông Al Gore, “inconvenient truth,” một sự thật khó chịu, là hiện nay bệnh suy tim tăng cao nhất ở Bắc Mỹ, có thể vì nề nếp sống, có thể vì người ta sống lâu hơn, nhưng cũng có thể vì phản ứng phụ của thuốc statins.

Một liên hệ khác, không kém quan trọng là bộ não của chúng ta chứa khoảng 25% tổng số lượng cholesterol trong cơ thể. Sau trái tim, bộ não cũng cần rất nhiều năng lượng. Tệ hại hơn trái tim, thuốc statin vừa giảm lượng cholesterol cần để bảo trì tế bào thần kinh, mà còn giảm lượng CoQ10 cần để sản xuất năng lượng cho các tế bào thần kinh hoạt động bình thường. Không ít bệnh nhân uống statin, than phiền về sự lãng trí, và tâm tính thay đổi.

Rất nhiều bệnh nhân khi uống thuốc giảm cholesterol mà không uống thuốc phụ CoQ10. Trung bình cần khoảng 100mg đến 200mg mỗi ngày tùy theo liều lượng statin mà bác sĩ kê toa..

CoQ10 còn được sử dụng cho một số trường hợp khác như:

1. Sau khi bị đột quỵ tim (heart attack)

Một nghiên cứu cho thấy, bệnh nhân uống CoQ10 trong vòng 3 ngày sau khi bị đột quỵ tim sẽ giảm khả năng bị đột quỵ tim trở lại. Một bài tường trình đăng trên tờ báo American Journal of Cardiology cho biết chỉ cần uống 150mg CoQ10 mỗi ngày sẽ giảm nguy cơ bị tức ngực mệt tim (chest pain, angina) khoảng 50%.

2. Suy tim (Heart failure)

Có những bằng chứng là CoQ10 giúp trị bệnh suy tim khi kết hợp với những loại thuốc trị bệnh tim khác. Hầu hết những người bị suy tim đều có lượng CoQ10 thấp, và trái tim không đủ khả năng bơm máu gây ra ứ đọng máu ở phổi và bắp chân. Một số nghiên cứu cũng cho thấy CoQ10 giúp giảm bệnh phù thủng và nước ứ đọng trong phổi vì suy tim. Xin nhắc lại, CoQ10 phải được dùng phụ thêm với các loại thuốc trị bệnh tim khác.

3. Cao huyết áp

Nghiên cứu cũng cho thấy CoQ10 hỗ trợ thêm cho thuốc trị cao huyết áp, để giảm áp suất máu.

4. Các ứng dụng khác

Ngoài ra CoQ10 cũng giúp đỡ cho các trường hợp sau khi mổ tim, sau khi hoá trị chữa bệnh ung thư, xuống cân cho bệnh béo phì, và giảm bệnh nhiễm trùng kinh niên về nướu răng.

Năng lượng là động cơ thúc đẩy sự tiến hoá của kỹ nghệ và nền văn minh nhân loại, không có năng lượng thì nền văn minh sẽ bị hủy diệt. Tương tự, sự bền bỉ của cơ thể tùy thuộc vào những nguồn năng lượng sản xuất ra bên trong từng tế bào, mà CoQ10 đóng vai trò rất quan trọng.

Cuối cùng, một sự thật khác “không tiện nói ra” là, đã từ lâu, lâu lắm, khoảng thập niên 1960’s, trước khi thuốc statin ra đời, người ta đã biết Niacin tức là vitamin B3 có tác dụng giảm cholesterol LDL và tăng HDL mà không có hại đến lượng CoQ10. Tuy nhiên, thời đó cholesterol chưa bị lên án là nguyên nhân gây ra bệnh tim mạch, vì thế việc dùng thuốc bổ Niacin để giảm cholesterol bị chìm vào quên lãng. Vitamin Niacin B3 có nhiều trong các loại cây trái, ngũ cốc, trà xanh. Thuốc uống phụ Niacin có thể mua được ở nhiều nơi rất rẻ tiền và không cần toa vì là thuốc bổ. Một phản ứng phụ của thuốc là làm cho bị đỏ mặt khi mới bắt đầu uống. Vì thế, nên uống thêm thuốc asprin 81mg khoảng 1 giờ trước khi uống Niacin vào buổi tối. Dần dà, khi đã quen phản ứng phụ sẽ biến mất. Nên tham khảo với bác sĩ về thuốc Niacin trước khi sử dụng.

Văn hào Mark Twain đã từng nói, phải thu thập sự thật trước khi xuyên tạc hay bóp méo sự thật ấy tùy theo ý thích, “Get your facts first, then you can distort them as you please.” Xin trả sự thật lại cho sự thật, thay vì “”alternative facts,” “nói như vậy nhưng không hẳn là vậy.”

 
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 41

Tim và Nước

Bài 1: CÁCH UỐNG NƯỚC

Khi cần uống hết 1 ly nước, chúng ta không nên đứng mà nên ngồi, và nên uống từng ngụm nhỏ. Như thế lượng nước uống vào sẽ được đưa đi khắp các cơ quan trong cơ thể. Nếu ta đứng, nước sẽ trôi tuột xuống ngay phần dưới cơ thể và nhanh chóng bị thải ra ngoài. Điều này không giúp ích gì nhiều cho sức khỏe chúng ta.

Bài 2: UỐNG NƯỚC & TAI BIẾN MẠCH MÁU NÃO
Khi bạn đứng, cơ thể giữ nước ở phần dưới của cơ thể, khiến chân bạn sưng lên. Khi bạn nằm, nước được phân bố đồng đều khắp cơ thể khiến cho thận thải nước dễ dàng hơn, do đó độc tố cũng được dễ dàng loại bỏ hơn.

Rất Quan Trọng! Xin hãy ghi nhớ:
– 2 ly nước sau khi thức dậy: giúp kích hoạt các cơ quan nội tạng.
– 1 ly nước trước bữa ăn 30 phút: giúp tiêu hóa.
– 1 ly nước trước khi tắm: giúp giảm huyết áp.
– 1 ly nước trước khi đi ngủ: phòng ngừa bệnh đột quỵ, còn gọi là tai biến mạch máu não.

Chú ý: Nên uống nước nguội hoặc hơi âm ấm, tránh uống nước lạnh hoặc nước nóng. Và nên áp dụng cách uống nước như ở bài trên.
Trong thực tế, các trường hợp đột quỵ thường xảy ra vào sáng sớm. Sau một đêm dài cơ thể không được cung cấp nước, máu đặc lại, và đây là một trong những nguyên nhân dễ dẫn đến đột quỵ.
Trong một ngày, có lúc máu đặc, có lúc máu loãng. Hiện tượng này tuân theo một chu trình nhất định:

– Từ 4 giờ sáng đến 8 giờ sáng là lúc máu đặc nhất.
– Sau đó dần dần loãng ra cho đến khoảng 12 giờ đêm, là thời điểm loãng nhất.
– Rồi dần dần đặc lại cho tới buổi sáng hôm sau, và đặc nhất từ 4 giờ sáng đến 8 giờ sáng.

Vì vậy, mỗi chúng ta, nhất là những người lớn tuổi, buổi tối trước khi đi ngủ nên uống khoảng 200 ml nước (cỡ chừng một ly), thì khi sáng ngủ dậy, máu không những không bị đặc mà còn loãng ra.
Do đó các chuyên gia y học khuyên chúng ta nên uống nước buổi tối trước khi đi ngủ thì sẽ giúp cho máu loãng ra vào buổi sáng hôm sau, có lợi cho sự tuần hoàn của máu, và giúp phòng chống bệnh đột quỵ vào lúc sáng sớm.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến bệnh đột quỵ. Việc máu đông đặc chỉ là một trong những nguyên nhân gây bệnh này. Tuy nhiên, có thể khẳng định thói quen uống nước trước khi đi ngủ có tác dụng hữu ích nhất định đối với việc phòng chống đột quỵ.

Bài 3: LÀM SAO ĐỂ SỐNG SÓT QUA CƠN ĐAU TIM KHI BẠN Ở 1 MÌNH

Người bệnh khi lên cơn đau tim thì tim họ sẽ đập yếu và loạn nhịp.
Sau đó, họ cảm thấy choáng, uể oải.
Khi bắt đầu cảm thấy như thế, thì chỉ trong 10 giây nữa là họ sẽ ngất.
Tuy nhiên người bệnh có thể tự giúp mình bằng cách ngay lập tức ho rất mạnh, dài và sâu (giống như khạc đờm từ sâu trong cổ họng ra). Đồng thời, trước và sau khi ho, người bệnh phải hít 1 hơi thật sâu.
Người bệnh cần liên tục hít sâu và ho mạnh xen kẻ nhau như thế cho đến khi cảm thấy tim đập trở lại bình thường hoặc nhận được sự trợ giúp y tế.
Việc hít sâu giúp cho oxy vào phổi nhiều hơn bình thường, và việc ho dài, mạnh, giúp bóp mạnh quả tim làm cho máu lưu thông dễ hơn.

P.S: Một bác sĩ tim mạch nói rằng, nếu mỗi người đọc được thông tin này
mà chia sẻ cho 10 người khác được biết, thì chúng ta sẽ cứu được ít nhất 1 người.
* Tôi đã làm tròn phận sự, giờ đến phiên bạn !

Tran Thoai

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 58

Cuộc chia Ly Cuối Đông

Thà rằng cứ như dòng sông 
Lặng lẽ chảy qua bến em không trở lại. 
Thà cứ như một bóng hình ngây dại 
Thì nỗi nhớ em đâu tím đẫm như bây giờ. 

Chợt ước gì không thể viết nên thơ 
Về những dấu yêu đam mê ngày ấy. 
Để khi xa không cồn cào đến vậy 
Về bờ môi em trong mỗi giấc mơ. 

Đã biết trước mà vẫn thấy bất ngờ. 
Cuộc chia li ngày cuối đông buốt giá. 
Giọng em buồn trong không gian lan tỏa 
Tôi đớn đau nhìn khóe mắt nhạt nhòa. 

Em hãy đi để lại mọi xót xa. 
Tôi ở lại dù trái tim rời rã. 
Như Sông Hồng mùa đông buồn bã 
Không cạn dòng bởi lưu luyến bờ em./. 

Nguyễn Hoàng

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 26

Ăn Uống Ở Tuổi Gìa

Đừng quá sợ sệt vu vơ mà kiêng cử tùm lum thì còn gì … sướng để sống ? Cứ ăn uống tự nhiên như thời còn sung sức và theo như những lời phân tách chỉ dẫn của bác sĩ Lương Lễ Hoàng là số dách.
*
Nếu biết kết hợp chọn thực phẩm có lợi trong bữa ăn hằng ngày sẽ trì hoản được sự lão hóa.

Với những người có thói quen vận động cơ thể, việc giải phóng năng lượng thường xuyên dễ dàng duy trì được sức khỏe và sự trẻ trung. Tuy nhiên, nếu biết kết hợp với việc chọn thực phẩm có lợi thì tuổi thọ sẽ tăng rất nhiều.

1- Món ăn cơ thể dễ hấp thụ nhất là cháo. Cháo có thể điều hòa dạ dày, bổ tì, thanh lọc phổi, mát đường ruột. Nhà dinh dưỡng thời nhà Thanh – Tào Tử Sơn đã từng nói: “Người già mỗi ngày nên ăn cháo, không kể bữa, có thể tăng cường sức khỏe và hưởng đại thọ”. (bữa ăn có canh mướp đắng (trái khổ qua) và cà chua là một trong 9 món trường thọ). Ảnh: N.Hữu

2- Theo nghiên cứu của nhà dinh dưỡng học Nhật Bản thì mướp đắng là thực phẩm trường thọ có giá trị dinh dưỡng “toàn phương vị”. Một trong những bí quyết trường thọ của người Okinawa là ăn nhiều mướp đắng, uống trà mướp đắng và uống nước mướp đắng. Ở Việt Nam, mướp đắng còn gọi là khổ qua, có mặt tại hầu hết các địa phương. Cách chế biến cũng đa dạng, từ hầm canh, xào, ăn sống… tất cả đều tốt cho việc tăng cường tuổi thọ.

3- Bên cạnh khổ qua, sữa bò tươi cũng được coi là một trong những thực phẩm hoàn hảo.. Trong sữa có nhiều protein, canxi và những nguyên tố cần thiết khác cho não. Đặc biệt uống sữa là cách bổ sung canxi nhanh và hiệu quả nhất. Nếu công việc căng thẳng khiến mất ngủ, nguyên nhân gây giảm thọ, đặc biệt là với nam giới, chỉ cần thử uống một ly sữa nóng vào buổi tối, sẽ dễ dàng chìm sâu vào giấc ngủ.

4- Ngô (bắp) hiện được trồng khá phổ biến ở Việt Nam. Trong ngô có chứa nhiều axit béo và axit không no như axit linolic nên có tác dụng bảo vệ não bộ và giảm lượng mỡ trong máu.. Đặc biệt, lượng axit glutamic trong ngô rất cao, nên sẽ kích thích các tế bào không ngừng chuyển động và trao đổi thông tin. Ăn ngô thường xuyên, nhất là ngô tươi sẽ giúp cho bạn có bộ não khỏe mạnh và tất nhiên duy trì cuộc sống dài lâu. 

5- Các nhà khoa học chứng minh rằng những người thường xuyên ăn cà chua có khả năng giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh ung thư. Bởi lẽ trong cà chua có chứa chất lycopene, một chất chống ôxy hóa rất quan trọng, giúp tiêu diệt các tế bào có nguồn gốc ung thư. Có thể ăn cà chua sống hoặc cà chua nấu chín mỗi ngày. Một khi cơ thể đủ khả năng chống ôxy hóa, sự tươi trẻ sẽ duy trì được dài lâu.

6- Khoai tây là loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, nhiều vitamin (C, B6, chất xơ), đặc biệt hàm lượng kali trong khoai tây được các chuyên gia dinh dưỡng xếp đầu danh sách củ nguyên chất chứa nhiều kali. Khoai tây giàu kali, hữu ích trong việc đề phòng chứng đột quỵ. Mỗi tuần, một người nên ăn từ 3 – 4 củ khoai tây.

7- Trong canh xí quách chứa thành phần chất béo collagen, vừa có thể giúp trẻ con tăng trưởng và giúp người có tuổi tăng sự dẻo dai cho xương, trì hoãn tủy xương lão hóa. Để cơ thể hấp thụ tốt món ăn này, trong thành phần chế biến canh xí quách cần có thêm một ít giấm, sẽ giúp cho phosphor và canxi của xương tan trong canh.

8- Song song với việc cung cấp các chất tái tạo tế bào, ngăn ngừa các tác nhân độc hại xâm nhập cơ thể cũng hết sức quan trọng. Bông cải xanh (broccoli ) là một thực phẩm đáp ứng được nhu cầu đó. Ngoài việc bông cải xanh ( broccoli ) thanh nhiệt, tốt cho sức khỏe, nó còn giúp cho tế bào da ngăn ngừa những tổn hại do bức xạ cực tím gây ra. Ở một quốc gia nhiệt đới, gió mùa như Việt Nam, lúc nào cũng có thể bị tiếp xúc với tia cực tím thì dùng bông cải xanh là lựa chọn khôn ngoan.

9- Tám loại thực phẩm trên, tùy theo khẩu vị, có thể kết hợp, thiết kế thực đơn hợp lý cho từng ngày. Món có thể và nên dùng mỗi ngày là trà xanh. Lá trà xanh vốn nổi tiếng vì khả năng chống lão hóa. Càng ngày, những nhà khoa học lại càng phát hiện thêm nhiều tính năng của trà xanh, nhưng điều khiến người ta quan tâm nhất là việc chống lão hóa và phòng ngừa ung thư của nó. Điều cần lưu ý là khi chế biến trà xanh, không nên hãm trà trong bình kín mà để hở nắp. Hơi trà thoát ra ngoài sẽ khiến nước trà không đục, sậm màu và có thể giữ được lâu.


Càng cao tuổi càng cần ăn ngon!

Chúng ta sống đến tuổi nầy là may mắn lắm rồi! Nên ăn những gì chúng ta thích, đừng hà tiện nữa! Để dành tiền cho con cháu biết bao nhiêu cho đủ ? Hơn nữa, chúng nó có bằng cấp, có công việc tốt, chúng nó hẵn nhiên là giàu có hơn mình thì tại sao mình lại hà tiện, chắt chiu để dành cho chúng biết bao nhiêu cho đủ ? (Còn ăn được thì cứ ăn cho thỏa thích, một mai răng rụng hết chỉ còn nhìn mà hít hà thôi !)
Tuy không hẳn vì bất hiếu nhưng do định kiến là người cao tuổi không cần ăn nhiều nên không thiếu người già bị rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng một cách oan uổng! Thêm vào đó là nhiều người lớn tuổi phải kiêng cữ, thường khi thái quá do con cháu ép buộc, vì bệnh tiểu đường, cao huyết áp, tăng mỡ trong máu…

Vấn đề chưa dừng lại ở điểm cơ thể người cao niên vì thế mà thiếu dưỡng chất. Nguy hơn nhiều là do đó mà sức đề kháng bị xói mòn khiến bệnh bội nhiễm cũng như bệnh do thoái hóa cơ khớp trở thành mối đe dọa thường xuyên cho cơ thể vốn vừa nhạy cảm, vừa dễ thiếu nước khi tuổi đời chồng chất. Nếu xét về mặt dược lý, bữa ăn của người cao tuổi thậm chí quan trọng không kém viên thuốc đặc hiệu.
Quan điểm theo đó người cao tuổi phải e dè với từng miếng ăn là một sai lầm nghiêm trọng. Nhiều công trình nghiên cứu trong thời gian gần đây cho thấy hình thức ăn uống dồi dào rau cải tươi, nhiều cá biển, và nhất là ngon miệng, là chế độ dinh dưỡng lý tưởng cho người già.
Bằng chứng là người cao tuổi ở Địa Trung Hải ít bị nhồi máu cơ tim nhờ khẩu phần đa dạng với thực phẩm “xanh” chiếm tối thiểu 60% tổng lượng. Bằng chứng là người Nhật có tuổi thọ cao nhất thế giới nhờ thực đơn hầu như không bao giờ thiếu cá biển và đậu nành. Ngược lại, người cao tuổi trong các nhà dưỡng lão ở Hoa Kỳ, nơi chế độ ăn uống kiêng cữ được đặt lên hàng đầu, lại có tỷ lệ tai biến mạch máu não và tử vong vì nhồi máu cơ tim vượt xa các nước khác!
Từ nhận thức đó, thay vì tiếp tục đề cao hình thức kiêng khem, đa số chuyên gia dinh dưỡng ở khắp nơi đã đồng lòng tán dương chế độ dinh dưỡng mang nhiều nét “đổi mới” cho người già dựa trên các nguyên tắc như sau:
• Người cao tuổi nên ăn tất cả những món ưa thích và ngon miệng, miễn là với lượng không gây trở ngại cho chức năng tiêu hóa.
• Khẩu phần hàng ngày càng đa dạng càng tốt, càng ít thực phẩm công nghệ càng hay.
• Chắc chắn uống đủ nước trong ngày bằng cách chú trọng các món cung cấp nước như rau trái, món canh…, thay vì uống nước vì nhiều người già thường chỉ uống khi khát.
• Đừng nấu cho người cao tuổi các món ăn tuy bổ dưỡng về thành phần nhưng với khẩu vị nuốt không vô !. Đừng quên cảm giác ngon miệng là đòn bẩy cho sức kháng bệnh.
• Không nhất thiết phải cữ muối tuyệt đối nếu không có y lệnh của thầy thuốc trong giai đoạn bệnh tim mạch cấp tính.
• Không nên thiếu món ngọt nếu thực khách chưa bị bệnh tiểu đường.
• Luôn luôn có rau quả tươi trong khẩu phần.
• Nên có nhiều bữa ăn nhỏ thay vì ngày ba bữa đúng giờ.
• Một ly rượu vang cho mỗi bữa ăn là điều nên làm.
• Chỉ tránh các món ăn gây dị ứng, món chiên xào nếu đã có bệnh trên đường tiêu hóa như viêm đại trường mãn, viêm ruột dị ứng, trĩ…
• Có bữa cơm gia đình cùng con cháu thay vì ăn riêng trong buồn tẻ như người bệnh nặng.
• Vận động nhẹ trước và sau bữa ăn.
Con cháu nếu biết thương ông bà đừng quên là các nhà nghiên cứu ở Hoa Kỳ vừa chứng minh hẳn hòi là: người cao tuổi nếu có da có thịt một chút, nghĩa là dư cân, ít bị bệnh và sống thọ hơn bạn đồng niên mình hạc xương mai.
Lượng mỡ dưới da, tất nhiên không nhiều, chính là kho dự trữ dưỡng chất để đáp ứng cho nhu cầu phục hồi của cơ thể người cao tuổi mỗi lần ngã bệnh.
Không cho người già ăn no bụng và ngon miệng là một điều đáng trách cả về lý lẫn về tình.
Bác sĩ Lương Lễ Hoàng
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 54

HÃY ĐỌC KHI CHƯA QUÁ MUỘN

 

 

 
Ký giả Huy Phương và Thiếu Tướng Giai trong nhà dưỡng lão ở Dallas Ft Worth tháng 12, 2015. (Hình: Thái Hóa Lộc)

 
Câu chuyện đi thăm Tướng Đỗ Kế Giai(1) tại một nhà dưỡng lão ở Garland, Texas, đã ám ảnh tôi suốt một đêm khó ngủ. Đó là một buổi chiều Chủ Nhật vào cuối Tháng Mười Hai Dương Lịch, trời đã bắt đầu se lạnh, bãi đậu xe trống vắng bóng xe, gần như không có một người khách thăm viếng. Nhưng ông bà cụ già, ngồi trên xe lăn, dồn ra phòng khách, trên lối đi vào, với đôi mắt đờ đẫn không nhìn ai, hay gục mặt nhìn xuống thân mình, trong thói quen chờ đợi, hy vọng có một người thân của mình hiện ra trên ngưỡng cửa với một nụ cười, bó hoa hay món quà trên tay.

Tôi biết trên thế giới Tây phương có nhiều đứa con không dám đi du lịch xa, vì sợ con mèo, con chó hay bầy cá ở nhà không ai cho chúng ăn hay săn sóc, nhưng cha mẹ già thì đã có những nhà dưỡng lão. Thậm chí trong tình vợ chồng, người vợ còn mạnh khỏe, siêng đi lễ hay lên chùa, nhưng chồng thì cô đơn, trên chiếc xe lăn trong một nhà già quạnh hiu nào đó.
Chúng ta có bao nhiêu lý do để bào chữa, biện minh cho việc bỏ bê cha mẹ già trong một cơ quan y tế, được cho ăn mỗi bữa, áo quần có người giặt, vài ba ngày được đẩy xe vào phòng tắm, trần truồng và được cô y tá hay một nam nhân viên dội nước, xát xà phòng, vo đầu. Những việc săn sóc này dù có mang chút tình người đi nữa thì cũng là những công việc hằng ngày bắt buộc, thương ghét hay xúc động chỉ là những cảm tính vô ích.
Có những đứa con nại cớ bù đầu với công việc ở sở, và việc con cái bếp núc ở nhà nên không có thời gian dành cho cha mẹ già, đành phải đưa cha mẹ vào nhà dưỡng lão. Gần đây người ta lên tiếng hoan nghênh những người phụ nữ hy sinh lợi tức để ở nhà toàn thời gian chăm nom, săn sóc con cái, nhưng nào có ai nghe chuyện có những đứa con bỏ việc làm vì còn cha mẹ cần sự giúp đỡ lúc về già! Người ta thường kêu than không có thời giờ, “đầu tắt, mặt tối” nhưng còn có thời gian mua sắm trong các cửa hàng thời trang, mất một hai tiếng đồng hồ trong gym mỗi ngày, năm giờ cho một chương trình ca nhạc ở sòng bài, không tính thời giờ đi về. Đó là chưa kể thời gian “bắt buộc” phải ngồi trước máy điện toán, vào Facebook, hay trao đổi tin nhắn với bạn bè.

Người ta có thể mỗi năm tổ chức những chuyến du lịch bắt buộc, ra ngoài để mở tầm mắt trước thế giới, nhưng “nhắm mắt” làm ngơ về một lần sắp xếp thời gian đi thăm cha mẹ già.
Ngày xưa một người mẹ nuôi được năm mười đứa con, ngày nay cả năm mười đứa con không nuôi nổi được một mẹ, phải chăng vì vậy mà phải đẩy mẹ vào nhà dưỡng lão, để cho những người xa lạ trông coi. Ở đây có khi mẹ thiếu ăn, cơ thể mất nước, dơ bẩn trong mớ phân và nước tiểu, bị đối xử tàn tệ, cũng chẳng hề ai biết đến. Ngày xưa “bên ướt mẹ nằm, bên ráo con lăn,” không có bậc cha mẹ nào có thể ngoảnh mặt trước cảnh con đói khát hay bị lăng nhục bởi một người khác.

Con biết giờ đây, “một ông già bằng ba đứa trẻ” cha “lẩm cẩm” bước đi, và mẹ phải nương lưng nhờ gậy chống.
Xưa kia khi các con còn thơ ấu, thân xác chưa trưởng thành và tâm hồn con yếu đuối, điều một điều hai vẫn là mẹ. Một đứa trẻ có thể biết lạnh, biết nóng, biết đói, biết khát, biết đau, nên khóc la, nhưng chóng quên, khóc đó rồi cười đó. Trái lại, một ông già còn biết buồn, biết tủi thân, biết xót xa mà chỉ biết gậm nhấm mang lấy nỗi buồn của riêng của mình, nên tuổi già cũng cần chăm sóc, gần gũi, ân cần như là một đứa trẻ, có khi còn hơn thế nữa!
Thói quen của người đời, người ta thường hỏi nhau có được mấy con, mấy ai quan tâm xem song thân còn hay mất! Đối với cha mẹ, con là tất cả, nhưng đối với con, cha mẹ là một thứ quá khứ cần xếp lại.
Ngày xưa, niềm vui của cha mẹ là nghe tiếng đứa con chập chững bi bô, hay toét miệng cười, ngày nay cha mẹ về già, các con ở xa, chỉ mong nghe tiếng điện thoại reo vui vào những ngày lễ, Tết, và đầu điện thoại bên kia có tiếng nói: “Mẹ ơi!” hay “Mẹ đó hả?”Trong cái tổ ấm cúng ngày xưa, và là cái tổ trống hoác ngày nay, khi các con đã đi xa, những cái phòng của các con vẫn để trống, biết đâu có ngày con về thăm bố mẹ.

Con búp bê bằng nhựa, con gấu nhồi bông vẫn còn trên chiếc dương cầm phủ bụi của con gái, tủ sách, nhiều giải thưởng và những lá cờ kỷ niệm của trường đại học vẫn còn gắn trên bức tường trong phòng đứa con trai. Và ngôi vườn kia, đã đầy lớp lá vàng vào Thu hay phủ tuyết mùa Đông, cái ghế xích đu ngoài vườn ngày trước con thích ngồi, vẫn rung khẽ cùng cơn gió nhẹ.

Nhiều lúc cha mẹ muốn bán ngôi nhà cũ đầy ắp kỷ niệm, nhiều phòng, để đi tìm một cái condo, nhưng cứ nghĩ khi con về, và còn những đứa cháu nữa, sẽ ở đâu?

Cha mẹ Việt Nam tự an ủi, ru mình bằng bốn tiếng “nước mắt chảy xuôi” là mọi chuyện đều cho qua, nhận thức đời sống một phần cũng cho là duyên, là phước. Phải chi cha mẹ như cha mẹ nơi quê người, không hề lưu luyến, bịn rịn, ngay từ lúc đứa con đã trưởng thành rời mái ấm ra đi.
Nhưng có lẽ mọi điều không phải như vậy, dù bên trời Tây hay bên phương Đông.
Chúng tôi vừa được xem một đoạn phim rất ngắn kể chuyện một người già cô đơn ở phương Tây.

Những ngày lễ lớn năm nay, cô con gái tin cho biết là cô không về thăm cha được vì bận việc. Ông cụ lủi thủi một mình, cô đơn trong căn nhà nhỏ với những bữa cơm lặng lẽ hàng ngày. Nhưng rồi, cô con gái nhận được tin cha mình qua đời đột ngột, cô thu xếp cùng chồng trở về nhà.
Trên bậc cửa, cô thấy người cha thân yêu của cô hiện ra với tấm lưng còng và mái tóc bạc phơ. Cô bật khóc. Phải chăng vì nghe tin cha chết, cô mới trở về, trong khi còn sống, người cha cần có con, thì không có cô bên cạnh.
Nhưng cũng còn may. Cách đây mười mấy năm ở Paris, vào mùa Hè, có một trận nóng kinh khủng giết hàng trăm cụ già trong nhà dưỡng lão. Nhà nước thông báo cho những đứa con trở về lo chôn cất. Nhưng chúng, nhiều đứa đành xin lỗi, vì đang kẹt trong chuyến du lịch dài ngày ở xa!

Huy Phương  

——————————

(1) Thiếu Tướng Ðỗ Kế Giai sinh năm 1929 tại Bến Tre, trong một gia đình điền chủ, ông theo học khóa 5 Hoàng Diệu tại trường Võ bị Liên Quân Ðà Lạt, ra trường vào tháng 4, 1952, và đơn vị đầu tiên của ông là Tiểu Ðoàn 3 Nhảy Dù, đóng tại Bắc Việt.

Lần lượt ông đã giữ các chức vụ tiểu đoàn trưởng Tiểu Ðoàn 6 Nhảy Dù, tiểu đoàn trưởng Tiểu Ðoàn 5 Nhảy Dù, chiến đoàn trưởng Chiến Ðoàn 2 Nhảy Dù (1962), tham mưu trưởng Sư Ðoàn 25 BB, tư lệnh Sư Ðoàn 10 BB (tiền thân của SÐ 18BB-1966). Năm 1967 ông mang cấp bậc chuẩn tướng. Năm 1972, ông là chỉ huy trưởng binh chủng Biệt Ðộng Quân và được vinh thăng thiếu tướng vào tháng 4, 1974.

Ngày 28 tháng 4, 1975, Tướng Times bên Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ ngỏ lời sẵn sàng giúp đưa cả gia đình ông đi Mỹ, nhưng ông quyết định ở lại vì trách nhiệm của một tướng lãnh. Ngày 15 tháng 5, 1975, Cộng Sản đến nhà mời ông đi họp và đưa thẳng vào khám Chí Hòa, sau đó đưa ông cùng với các vị tướng lãnh khác ra Bắc Việt.

Ðến ngày 5 tháng 5 năm 1992, sau 17 năm ông mới được trả tự do, là một trong 4 vị cấp tướng cuối cùng ra trại với Thiếu Tướng Trần Bá Di, Thiếu Tướng Lê Minh Ðảo và Chuẩn Tướng Thiếu Tướng Lê Văn Thân.

Ông và gia đình được xếp vào danh sách H.40 nhưng cuối cùng được đôn lên H.07, đến Mỹ vào tháng 11 năm 1994 và định cư tại thành phố Garland, Texas.
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 128

Trong Đêm Khuya

 

Varlam Shalamov sinh vào khoảng năm 1907 và mất ngày 17 tháng 1 năm 1982. Tác giả thường viết những truyện ngắn mô tả về cuộc sống trong các trại tù. Truyện được bí mật lưu truyền ở Liên Bang Sô Viết và sau đó được phổ biến rộng rãi tại phương Tây. Truyện sau đây được chuyển ngữ từ bản dịch tiếng Anh của John Glad với nhan đề “In The Night”.

Truyện của: Varlam Shalamov
Chuyển ngữ: Tâm Minh Ngô Tằng Giao

Bữa ăn tối vừa xong. Glebov chậm rãi liếm sạch cái chén rồi vét những mẩu bánh vụn trên bàn vào trong lòng bàn tay trái một cách lành nghề. Hắn không nuốt ngay. Hắn ngậm những mẩu bánh nhỏ xíu đó trong miệng lẫn với bao nhiêu nước miếng để rồi cảm nhận bánh một cách thèm thuồng. Glebov cũng chẳng có thể nói là bánh ngon hay không nữa. Vị giác là cái quái gì, đâu đáng  được mang ra để mà so sánh với cái khoái cảm của hắn lúc này. Glebov không vội vã nuốt bánh xuống làm chi, để yên đấy, bánh sẽ chầm chậm tan dần trong miệng và lẹ làng biến mất đi mà!

Cặp mắt sâu  hoắm của Bagretsov sáng lên và nhìn trừng trừng mãi vào miệng Glebov. Chẳng anh chàng nào có đủ nghị lực quay đầu đi mà không ngó chằm chằm vào miệng bạn mình khi cái miệng đó đang ăn. Glebov nuốt nước miếng xuống và Bagretsov lúc đó mới chịu lập tức quay nhìn ra phía khác, ra phía chân trời nơi mặt trăng vàng lớn đang lừng lững mọc lên.

“Tới giờ rồi!”, Bagretsov nói. Họ chậm rãi đi dọc theo lối mòn dẫn tới một tảng đá lớn và trèo lên khoảng đất trống nhỏ ven đồi. Mặc dù mặt  trời vừa mới lặn đây thế mà  mấy tảng đá đã lạnh ngắt rồi, chính mấy cái tảng đá này ban ngày nóng bỏng đến cháy cả gót chân trơ trụi của họ đi trong đôi dép cao su. Glebov cài nút áo khoác dày. Đi như vậy mà người cũng chẳng ấm lên được. Hắn hỏi khẽ: “Còn xa nữa không?” “Chút nữa thôi!”, Bagretsov thì thào trả lời. Họ ngồi xuống nghỉ. Họ chẳng có chuyện quái gì để nói hay để suy nghĩ cả. Mọi việc đều đã rõ ràng và đơn giản. Trong một chỗ đất phẳng phiu ở cuối cái bãi trống này là những đống đá mà người ta đã đào từ dưới đất lên để lẫn với rêu đã tróc ra khô queo.

“Tớ làm chuyện này một mình cũng dư sức mà!”, Bagretsov nở một nụ cười nhăn nhúm. “Nhưng hai đứa mình cùng làm thì vui hơn. Hơn nữa tớ lúc nào cũng coi cậu là bồ tèo…” Cả hai anh chàng đồng hội đồng thuyền này cùng được chuyển vào nơi đây mới năm ngoái thôi.
  
Bagretsov ngừng lại: “Cúi xuống không tụi nó trông thấy chúng mình đấy!”. Họ nằm xuống và bắt đầu liệng những cục đá sang một bên. Chẳng có cục đá nào quá to để đến nỗi phải cần hai người xúm lại khiêng vì những kẻ chất đá sáng nay cũng không khỏe gì hơn Glebov.
  
Bagretsov khẽ chửi thề. Hắn bị đứt tay và chảy máu. Hắn đắp chút cát vào vết thương, xé một miếng giẻ trên áo khoác và buộc vào chỗ bị thương nhưng máu vẫn cứ rỉ ra. “Máu loãng, khó đông!”, Glebov nói tỉnh khô. “Này! Bồ là bác sỹ đấy à?” Bagretsov hỏi, miệng mút vết thương.
  
Glebov lặng thinh. Cái thời mà hắn còn làm bác sỹ có vẻ như xa xôi lắm rồi, dường như không phải là chuyện có thực nữa? Luôn cả cái thế giới ở phía bên kia núi đồi, bên kia biển cả hầu như cũng không có thực nữa, nó mờ mờ mịt mịt như trong giấc mộng vậy. Chỉ còn những ngày giờ, những giây phút từ lúc ngóc đầu dậy bởi tiếng kẻng báo thức buổi sáng cho tới khi hùng hục “lao động” xong công việc hàng ngày mới là có thực mà thôi. Hắn chẳng muốn nghĩ ngợi gì thêm, chẳng còn hơi sức đâu để nghĩ. Mà cũng chẳng còn ma nào muốn nghĩ ngợi gì thêm nữa.
  
Hắn không biết được quá khứ của những người xung quanh, mà cũng chẳng muốn biết làm gì! Bởi thế nếu ngày mai đây cái anh chàng Bagretsov này mà có tự tiết lộ rằng y là một ông tiến sỹ hay một ông tướng tàu bay gì đi nữa thì Glebov cũng tin ngay, chẳng cần suy nghĩ gì thêm. Chính Glebov có thực sự từng là thày thuốc không nhỉ? Chẳng phải hắn chỉ mất tiêu đi cái thói quen suy xét sự việc mà còn mất luôn ngay cả cái thói quen quan sát sự việc nữa. Glebov nhìn Bagretsov mút máu ở đầu ngón tay nhưng không nói gì. Mọi việc thoáng qua, hắn nhận thức thấy nhưng không thể tìm ra và cũng chẳng muốn tìm ra lời giải đáp. Cái ý  thức còn sót lại trong hắn – có lẽ không còn là cái ý thức của con người nữa – nó rất phiến diện và giờ đây chỉ nhắm vào một mục tiêu mà thôi, đó là làm sao khuân những tảng đá ra càng nhanh càng tốt.
  
“Có sâu không?”, Glebov hỏi khi họ tạm nghỉ tay. “Sâu thế quái nào được?” Bagretsov trả lời. Và Glebov nhận thấy câu hỏi của mình thật là vớ vẩn, cái hố này tất nhiên chẳng thể sâu được. “Nó đây rồi!”, Bagretsov nói. Y vươn tới và đụng vào một ngón chân người. Một ngón chân cái thòi ra từ phía dưới những tảng đá, nhìn rõ mồn một dưới ánh trăng. Cái ngón chân khác hẳn các ngón chân của Glebov và Bagretsov, không phải chỉ khác vì nó cứng ngắc và hết sinh khí; về cái khoản này thì ngón chân người chết cũng chẳng khác ngón chân người sống bao nhiêu. Nó khác vì móng chân của cái ngón chân người chết đó đã được cắt gọn ghẽ, và ngay chính cái ngón chân đó thì đầy đặn và mềm mại hơn ngón chân Glebov. Họ vội vã vứt những tảng đá còn chất đống ở trên xác chết qua một bên.
  
“Tên này còn trẻ mà!”, Bagretsov nói. Cả hai kéo lê cái xác chết ra khỏi huyệt. “Tên này to con và phốp pháp quá!”, Glebov vừa nói vừa thở hổn hển. “Nếu tên này không mập ú như vậy thì tụi nó đã chôn hắn theo cái kiểu tụi nó thường chôn anh em mình rồi và chúng mình đâu còn lý do gì mà tới đây hôm nay nữa”, Bagretsov nói.
  
Họ kéo cho cái xác chết nằm dài dưới đất rồi lột chiếc áo ra. “Bồ thấy không, cái quần đùi này gần như mới tinh đấy!”, Bagretsov nói một cách mãn nguyện. Glebov dấu cái quần lót vào trong áo khoác. “Tớ nghĩ bồ mặc nó vào thì hơn!”, Bagretsov nói. “Không! Tớ không thích mặc đâu!”, Glebov lầm bầm.
  
Họ khiêng cái xác chết đặt lại vào trong mộ huyệt và khuân đá chất kín lên trên. Mặt trăng đang mọc. Ánh trăng xanh tỏa sáng phủ lên những tảng đá và lên cả khu rừng thưa khiến đá và cây cối có một vẻ đặc biệt nhìn không giống lúc ban ngày. Mọi vật đều tỏ ra hiện hữu, có thật, nhưng khác  hẳn lúc ban ngày. Dường như vũ trụ đeo vào một bộ mặt thứ hai, một bộ mặt về đêm. Glebov cảm thấy cái quần lót của người chết nhét trong áo khoác của hắn giờ đây ấm áp, không còn lạ lẫm nữa.
    
“Tớ thèm rít tí khói quá!”, Glebov mơ màng nói. “Ngày mai sẽ hút!”. Bagretsov mỉm cười. Ngày mai họ sẽ bán cái quần lót đi, đổi lấy bánh, và có lẽ ngay cả kiếm được chút thuốc lá nữa không chừng…

Tâm Minh Ngô Tằng Giao

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 57

Hóa ra chúng ta đều đã sạc điện thoại sai cách, bảo sao smartphone nhanh chai pin, dễ sập nguồn tới vậy

Chỉ sạc đến 100%, hay có thể vô tư sạc qua đêm? Đợi tới khi pin dưới 10% mới cắm sạc, hay sạc pin lúc nào cũng được?

Gần đây, các “sự cố” liên quan tới viên pin trên smartphone đang nóng hơn bao giờ hết. Câu hỏi được rất nhiều người đặt ra, đó là làm sao để bảo vệ những viên pin này, hay rộng ra là có cách nào tăng tuổi thọ cho chiếc điện thoại thông minh?

Câu trả lời là , nhưng trước hết, chúng ta cần phải loại bỏ những thói quen sử dụng điện thoại không đúng cách.

Chỉ sạc đến 100%, hay có thể vô tư sạc qua đêm?

Đợi tới khi pin dưới 10% mới cắm sạc, hay sạc pin lúc nào cũng được?

 

Đứng trước những câu hỏi này, Cadex – một công ty chuyên cung cấp các giải pháp cho viên pin của điện thoại thông minh đã chỉ ra những thói quen “chết người” vốn làm giảm tuổi thọ của pin smartphone.

Dưới đây là lời khuyên cho những ai muốn sạc điện thoại đúng cách.

Hãy sạc pin bất cứ khi nào bạn có cơ hội

Đừng chờ cho tới khi điện thoại hết pin mới sạc. Bất cứ khi nào có thể, hãy sạc pin cho chiếc điện thoại của mình, dù đó chỉ là vài phút.

Bởi theo một nghiên cứu của Đại học Battery, “sạc pin thường xuyên không hề gây hại cho điện thoại của bạn”.

Để kiệt pin mới sạc không phải là một phương án hay

Cũng theo nghiên cứu của Đại học Battery, nhiều người tin rằng để pin điện thoại xuống dưới 10%, hoặc càng kiệt pin càng tốt rồi mới sạc sẽ giúp tăng tuổi thọ smartphone là một suy nghĩ sai lầm. Thực tế, các chuyên gia cho rằng hành động này có thể kéo theo những hệ quả ngược lại…

Bởi chính nhà sản xuất Hàn Quốc là Samsung cũng từng đưa ra lời khuyên trong một bài đăng trên blog của mình, nói rằng, “muốn kéo dài tuổi thọ pin của điện thoại, đừng để chúng xuống quá thấp rồi mới sạc”.

Luôn giữ cho dung lượng pin ở mức 65-75%

Theo các chuyên gia, pin lithium-ion trong điện thoại di động sẽ kéo dài được tuổi thọ lâu nhất nếu bạn luôn giữ cho máy ở mức dung lượng pin 65% đến 75%.

Tất nhiên, việc duy trì pin điện thoại luôn ở mức dung lượng đó là điều phi thực tế, nhưng ít nhất chúng ta sẽ biết được, đâu là mức sử dụng lý tưởng.

Nếu bạn không làm được điều đó, hãy giữ pin ở mức 45-75%

Nếu không thể giữ pin di động ở mức lý tưởng, bạn có thể thử phương án thứ 2. Đó là luôn giữ cho viên pin ở mức 45-75%. Để làm được điều này, bạn cần có thói quen sạc pin điện thoại thường xuyên.

Trong trường hợp, sạc pin với bạn là một điều xa xỉ, cũng đừng để pin điện thoại xuống dưới mốc 25%. Bởi vào những giai đoạn này, chiếc smartphone sẽ phải gồng mình làm việc, đồng nghĩa tuổi thọ sẽ giảm dần.

Đừng sạc đầy pin điện thoại, và đặc biệt hạn chế sạc từ mức dưới 25%

 Nếu để pin điện thoại dưới mức 25%, chiếc điện thoại sẽ phải gồng mình rất nhiều. Điều này có nghĩa, tuổi thọ pin sẽ giảm, đồng thời khiến khả năng hoạt động của smartphone hạn chế.

Theo nghiên cứu của Đại học Battery, pin lithium-ion “không cần phải được sạc đầy, và chúng ta cũng không nên làm như vậy”.

Nghiên cứ này chỉ ra: “Tốt hơn hết là chúng ta không sạc đầy nó”, vì ở mức điện áp cao, viên pin sẽ bị căng”. Theo thời gian, tuổi thọ của smartphone sẽ bị ảnh hưởng trong thời gian dài.

Hãy hạn chế sạc điện thoại qua đêm

Đã có rất nhiều cuộc tranh luận về những ảnh hưởng của việc sạc điện thoại qua đêm. Một số ý kiến cho rằng, điện thoại bây giờ đã thông minh hơn, có thể tự động ngắt nguồn sạc. Trong khi phe còn lại khẳng định, luôn để cho máy tiếp xúc với nguồn điện sẽ khiến smartphone dễ bị chai mòn.

Thực tế, như các chuyên gia đã khuyên, hạn chế sạc đầy smartphone. Khi pin đã đầy, hãy rút ra kịp thời. Suy ra, muốn viên pin giữ được tuổi thọ, hạn chế sạc điện thoại qua đêm là điều ai cũng cần làm.

Chu Lang

Theo Cafebiz

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 43

Thác Niagara với vẻ Đẹp Hùng Vĩ và Huyền Ảo


Niagara bắt nguồn từ ngôn ngữ của người da đỏ Neutral có nghĩa là “Sự gầm thét của nước” và có đến tận nơi, nghe tiếng thác đổ, mưa bắn xa cả cây số chẳng khác gì thần sấm đang nổi giận mới thấy hết ý nghĩa của tên gọi này.
Thác Niagara là thác nước ở sông Niagara tại Bắc Mỹ, nằm ở đường biên giới của Hoa Kỳ và Canada, thành phố hai bên bờ của mỗi quốc gia đều mang tên Niagara Falls. Thành phố Niagara Falls thuộc tiểu bang New York của Hoa Kỳ và thành phố Niagara Falls thuộc tỉnh bang Ontario của Canada.
Thác nằm trên con sông Niagara, giữa sông có đảo Dê (Goat Island).Thác Niagara bao gồm 3 thác riêng biệt : thác Móng Ngựa (Horseshoe Falls, đôi lúc gọi là thác Canada , thuộc tỉnh bang Ontario . Canada), thác Mỹ (American Falls) và một thác nhỏ hơn gần đó là thác Khăn voan cô dâu (Bridal Veil Falls).
Trong tài liệu ghi chép đầu tiên về thác Niagara vào năm 1683 của nhà truyền giáo người Pháp, linh mục Louis Hennepin cũng viết rằng: “Người thổ dân da đỏ vốn mê tín luôn tin rằng tiếng gầm thét của dòng thác Niagara, nhất là trong lúc mưa to gió lớn, cách xa 15 dặm còn nghe thấy, khác nào sự nổi giận của các thần dữ”.
Toàn cảnh thác Móng Ngựa
Điều gì đã thu hút hàng chục triệu khách du lịch tham quan thác nước này mỗi năm, trong đó có nhiều nguyên thủ quốc gia cũng như người nổi tiếng như nữ hoàng Anh Elizabeth, gia đình Thái tử Charles và công nương Diana, các thủ tướng Ấn Độ, Canada, tổng thống Mỹ, Chủ tịch Liên bang Xô Viết (Liên Xô cũ), Chủ tịch nước Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa … đã đến đây , các đại văn hào, họa sỹ, nghệ sỹ cũng đến đây để tìm nguồn cảm hứng. Điều gì đã đem lại doanh thu nhiều tỉ đô la cho ngành du lịch nơi đây.
Hàng cây với lá vàng ươm , có lá vàng , có lá ráng níu lại chút xanh , nơi đầu ngọn thác , nuớc chảy róc rách , nhìn ngắm thác vào mùa thu tuyệt đẹp . Niagara Fall nơi các cặp tình nhân tìm đến đây vào mùa thu để tình yêu tăng thêm phần lãng mạn .
Hàng cây với lá vàng ươm , có lá vàng , có lá ráng níu lại chút xanh , nơi đầu ngọn thác , nuớc chảy róc rách , nhìn ngắm thác vào mùa thu tuyệt đẹp . Niagara Fall nơi các cặp tình nhân tìm đến đây vào mùa thu để tình yêu tăng thêm phần lãng mạn
Đặt chân đến thác Niagara, du khách sẽ bị cuốn hút bởi khung cảnh hùng vĩ pha lẫn nét quyến rũ của nó kể cả ban ngày lẫn ban đêm. Thác nước tung bọt trắng xóa dưới ánh nắng tạo nên những sắc cầu vồng lúc ẩn, lúc hiện.
Khi màn đêm buông xuống, hệ thống đèn mạnh  với nhiều sắc màu chiếu vào làm khung cảnh của thác trở nên lung linh, huyền ảo. Những du khách có dịp đến đây bao giờ cũng trú ngụ lại một đêm để chiêm ngưỡng hết vẻ đẹp kỳ ảo đó.
Phần lớn du khách chọn cách đi bộ tham quan quanh bờ thác hoặc đi tàu Maid of the Mist vào lòng thác tận hưởng cảm giác mạnh bắt đầu từ hướng cuối thác phía thác Mỹ (American Falls) rồi chạy vòng đến thác Móng Ngựa (Canadian Horseshoe Falls).
Thật vậy đi ngắm thác trên con tàu du lịch hai tầng lịch sử mang tên “Nàng trinh nữ của xứ sở sương mù” (Maid of the Mist) đi vòng quanh cả mấy thác cũng cho bạn một cảm giác thú vị (tàu chỉ chạy từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm). Nước bắn xối xả, tung tóe, mọi thứ ướt sũng tựa như gặp cơn mưa bão lớn vậy.. Nước gầm thét trước mặt bạn, cho bạn cảm giác thiên nhiên thật hùng vĩ.
Điều thú vị của thác Niagara là đẹp cả bốn mùa, mỗi mùa một vẻ.
Mùa Xuân cây lá đâm chổi nảy lộc, băng tuyết vùng phía Bắc tan đá
Mùa Hè, cầu vồng xuất hiện suốt ngày
Mùa Thu lá đổi màu dọc hai bên bờ tạo nên một bức tranh màu sắc tuyệt hảo.
Mùa Đông Mùa Đông, hơi nước do thác chảy bay lên bám vào các cành cây, vách đá, các công trình kiến trúc sau đó đóng băng lại, trông tựa như thành phố băng tuyết trong các câu chuyện cổ tích vậy. Nước thậm chí đóng băng cứng mặt sông có thể đi lại được, trượt băng trên mặt hồ.
Vẻ đẹp của thác Niagara thay đổi bốn mùa. Ban ngày cầu vồng xuất hiện thường xuyên có lúc ba bốn cái cầu vồng xuất hiện cùng một lúc, đến đêm thác được chiếu đèn bảy màu, xanh đỏ tím vàng trông rất đẹp mắt.
Thác Niagara về đêm
Mỗi năm thác Niagara đón tiếp 12 triệu khách du lịch, đem lại nguồn thu hàng tỉ đô la. Ngành công nghiệp không khói cực kỳ phát triển nơi đây. Các nhà đầu tư đổ tiền vào xây dựng các khu giải trí, vườn hoa, bách thú, khách sạn, nhà hàng, khu mua sắm, các sòng bài dọc hai bên bờ biên giới Mỹ-Canada. Các tập đoàn khách sạn lớn như Hilton, Marriott, Sheraton đều đầu tư mạnh vào khu vực này, xây dựng không chỉ một khách sạn mà nhiều khách sạn và khu vui chơi giải trí.
Hệ thống cơ sở hạ tầng tốt, các sân bay , cộng với hệ thống đường cao tốc rất tốt nối liền với các thành phố lớn đã thu hút khách du lịch đến nơi này. Chỉ cần một giờ đồng hồ lái xe, người ta có thể tránh được sự ồn ào, náo nhiệt, của chốn phồn hoa đô thị như Toronto để hòa mình vào thiên nhiên, đi tản bộ dọc bên bờ sông hoặc nằm phơi mình tắm nắng bên thảm cỏ nghe tiếng thác đổ. Cả gia đình có thể cùng thư giãn tại các khu nghỉ mát giải trí như Công viên nước Niagara (Niagara Marineland).
Đây cũng là một trong những nơi các đôi uyên ương mới cưới chọn để hưởng tuần trăng mật. Một trong những điều kỳ thú hẳn sẽ làm bạn ngạc nhiên, thác Niagara được mệnh danh là thủ đô tuần trăng mật của thế giới chứ không phải là Hawaii, Paris hay Venice.
Con các tổng thống Mỹ hay em trai của Hoàng đế Pháp nổi tiếng Napoleon cũng chọn nơi này để hưởng tuần trăng mật. Mọi tầng lớp đến đây đều có thể vui chơi nghỉ ngơi thư giãn được, từ đôi vợ chồng mới cưới đến hưởng tuần trăng mật, các cụ già nghỉ hưu đi thăm  thắng cảnh cho đến trẻ con được vui chơi tại các khu vui chơi của trẻ em với hàng trăm loại hình giải trí, rạp hát có thể xem bất kỳ thể loại phim gì.
Phụ nữ có thể đi mua sắm quần áo, thời trang, mỹ phẩm tại khu mua sắm rất lớn với đủ các loại nhãn hiệu tên tuổi. Các quý ông muốn thử vận đỏ đen có đến 3 sòng bài mở cửa 24/24 chờ phục vụ.
Nếu bạn có thể đi xem được cả hai bên bờ Mỹ và Canada là tuyệt vời nhất. Bạn có thể đi bộ, hoặc lái xe qua cầu Cầu Vồng ( Rainbow Bridge), cửa khẩu biên giới nằm ở ngay hai đầu cầu.
Nếu bạn chỉ đi được Mỹ, chỗ ngắm cảnh thác Horseshoe đẹp nhất là Terapin Point trên đảo Dê (Goat Island). Đây cũng là công viên tiểu bang lâu đời nhất nước Mỹ, từ đảo Dê men theo dòng chảy đi sát bờ về phía Tây Bắc, bạn có thể đến sát thác Khăn voan cô dâu (Bridal Veil Falls) để ngắm cho thỏa thích.
Nếu muốn vượt biên một cách hợp pháp, bạn nên mua tour du lịch ngắm cảnh bằng trực thăng để có thể bay lượn trên bầu trời ngắm toàn cảnh thác nước Niagara, trực thăng sẽ bay sang cả hai không phận Mỹ và Canada cho bạn tha hồ chụp ảnh và tất nhiên sau đó bay về lại bên bờ bạn đến. 
MÙA ĐÔNG Ở THÁC NIAGARA . ONTARIO . CANADA
Các nhiếp ảnh gia sử dụng ánh sáng nhân tạo để ghi lại cảnh tượng huyền ảo của dòng thác đóng băng.
Đây là lần thứ 2 thác Niagara đóng băng trong mùa Đông năm 2014.
Việc thác Niagara đóng băng rất hiếm khi xảy ra, thế nhưng mùa Đông năm 2014 , nó đã đóng băng 2 lần.
Một số người dân và du khách tới thưởng lãm cảnh tượng thiên nhiên kỳ thú  này.
Trong cái lạnh -13 độ C, thác Niagara biến mình thành dòng băng khổng lồ.
Cảnh tượng thiên nhiên kỳ vĩ thu hút rất nhiều khách du lịch tới tham viếng.
 

hích hích 

Regards,
Hung Nguyen
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 39