All posts by KhueVy Hoang

Anh Có Ứơc Gì Đâu

Anh có ước gì đâu
Một ngôi nhà
Bão dừng sau cánh cửa
Những ưu tư muộn phiền tạm thời bỏ lại
Bên trong, chỉ có ấm áp, và em

Anh có ước gì đâu: Một tách cà phê
Một buổi sáng yên lành
Ta tất bật đón chào ngày mới
Hôm qua là điều đã lùi xa.
Những điều to tát như yêu thương, hờn giận, thứ tha
Hãy để dành cho chú chim đang hót bên ngoài cửa sổ
Đang chờ em là rau đầy một rổ
Bó hoa đang chờ cắm
Và một ngày bận rộn
Của anh.

Anh già rồi
Nên sẽ không thích kiêng khem
Ăn uống ngon, mặc đẹp, đọc những quyển sách hay
Đi lang thang đó đây
Vùi đầu vào việc làm
Hát khi tắm, xem phim khi đang nằm, cuộn tròn khi ngủ
Và yêu em khi anh muốn.
Anh có ước gì đâu
Em ạ!
Cuộc đời này, là phức hợp của những điều giản dị
Ta cứ sống, thở, cầu nguyện và yêu thôi!
Mọi thứ, hoặc chỉ là bản thân nó
Hoặc vốn dĩ đã là một phép màu.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 1

Vì sao Nhật Bản quyết định bỏ Tết cổ truyền?

 Nhật Bản là một quốc gia nằm ở châu Á, đa số người dân theo Thần Đạo. Nhưng Nhật Bản lại là quốc gia duy nhất ở châu Á đón Tết theo lịch dương. Chúng ta cùng tìm hiểu vì sao Nhật Bản bỏ Tết cổ truyền và Việt Nam có nên học tập nước bạn hay không?
 
 Lịch sử ngày Tết Nhật Bản

Ở Nhật Bản, người ta tin rằng có một vị thần tên là Toshigami-sama sẽ ghé thăm từng nhà vào đầu năm mới và mang lại may mắn và sinh lực cho cả năm. Năm mới của người Nhật được tổ chức cho vị thần này.
alt

Năm mới của người Nhật tổ chức cho thần Toshigami-sama.
Từ xưa, người dân Nhật đã sử dụng lịch của người Trung Quốc, tức là lịch âm giống như nhiều quốc gia châu Á khác. Từ năm 1844 đến năm 1872, người Nhật tổ chức đón Tết theo lịch Thiên Bảo. Ngày 03 tháng 12 năm 1872 (năm Minh Trị thứ 5), chính phủ Nhật Bản quyết định sửa thành ngày 01 tháng 01 năm 1873 (năm Minh Trị thứ 6) và từ đó người dân phải điều chỉnh lễ hội đón năm mới của họ theo lịch mới, tức là đón Tết vào ngày 01 tháng 01 hàng năm theo lịch dương – lịch của người châu Âu.
Vì sao chính phủ Nhật lại quyết định đón Tết theo lịch dương?
Theo tổng hợp nhiều tài liệu, lý do đầu tiên là: từ xa xưa cho đến năm 1946, chính phủ Nhật Bản luôn độc quyền việc lựa chọn lịch nào là lịch quốc gia. Vì vậy khi chính phủ quyết định thay đổi lịch, người dân Nhật Bản phải tuân theo. Cho dù Toshigami-sama là một vị thần linh thiêng trong tín ngưỡng Nhật Bản, nhưng vị thần này cũng không thể chống lại lịch.
alt

Chính phủ Nhật Bản luôn độc quyền việc lựa chọn lịch nào là lịch quốc gia.
Lý do thứ hai là việc thay đổi lịch đã giúp chính phủ không phải trả khoản lương tháng thứ 13 cho công chức, vì tính theo lịch cũ thì năm Minh Trị thứ 6 có tháng 6 là tháng nhuận. Đón Tết theo lịch mới giảm được ngày nghỉ, tăng sản lượng lao động quốc gia.
Ngoài ra, có một lý khác là vào thế kỷ 19, Nhật Bản đã phải đối mặt với nhiều vấn đề lớn như họ đã ký các hiệp ước không có lợi với Mỹ (ví dụ như Hiệp ước Hữu nghị và Thương mại Nhật Bản – Hoa Kỳ 1858), cũng như tình hình thế giới lúc đó các nước phương Tây đang tìm cách mở rộng đô hộ các nước nhỏ. Nhật Bản nhận thấy rằng phương Tây đã phát triển vượt bậc so với châu Á khi chứng kiến những chiếc tàu màu đen của Hải quân Mỹ ghé thăm cảng Uraga vào tháng 7/1853. Để tránh bị đô hộ, Nhật Bản cần thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc và phải vươn mình trở thành một quốc gia hùng mạnh. Nhật Bản muốn đuổi kịp phương Tây và đứng trong hàng ngũ các nước văn minh trên thế giới.
Vì vậy, việc thay đổi lịch truyền thống sang dương lịch, thay đổi thời gian đón Tết cổ truyền sang Tết dương lịch cũng như phương Tây hóa nền văn hóa là cách để Nhật Bản trở thành một cường quốc phát triển giống phương Tây.
alt

Ngày nay, đa phần người dân Nhật Bản đã không còn đón Tết cổ truyền.
Mặc dù hiện nay dương lịch vẫn đang được sử dụng phổ biến ở Nhật Bản, nhưng người Nhật vẫn áp dụng cách đếm năm theo truyền thống trên một số sách báo, tranh ảnh. Các năm sẽ được đánh số theo niên hiệu và số năm trị vì của Nhật Hoàng. Chẳng hạn năm 2017 được gọi là năm Heisei 29, có nghĩa là năm trị vì thứ 29 của Nhật Hoàng hiện tại – Nhật Hoàng Akihito.
Ngày nay, đa phần người dân Nhật Bản đã không còn đón Tết cổ truyền. Nhưng ở một số vùng như đảo Kago, Okinawa, Amami người dân vẫn duy trì phong tục đón Tết theo lịch âm. Video dưới đây cho thấy người Nhật đón Tết 2013 theo năm con Rắn trong lịch âm.
Người Nhật đón Tết thế nào?
Mặc dù đón Tết theo lịch của phương Tây nhưng ngày Tết ở Nhật Bản vẫn mang đậm nét văn hóa truyền thống phương Đông.
Vào những ngày giáp Tết, người Nhật đi sắm sửa đồ dùng trong dịp Tết. Các cửa hàng và khu mua sắm rất tấp nập. Ngoài ra, vào ngày này để chào đón vị thần Toshigami-sama đến nhà, nhà cửa phải được vệ sinh sạch sẽ.
alt

Ngày Tết ở Nhật Bản vẫn mang đậm nét văn hóa truyền thống phương Đông.
Sau đó, người dân Nhật sẽ tiến hành trang hoàng nhà cửa. Họ thường trang hoàng vào ngày 28 hoặc 30, vì ngày 29 trong tiếng Nhật phát âm gần giống với “hai lần đau”. Mọi nhà đều trang trí cây tùng trước cửa vì theo tín ngưỡng cổ truyền thì vị thần Toshigami-sama sẽ hạ giới và trú ẩn trong cây này. Trên khung cửa của các gia đình Nhật Bản còn trang trí các vật phẩm như đồ đan bằng lá màu trắng (tượng trưng cho sự trinh bạch không tì vết), quả quýt (tượng trưng cho sự thịnh vượng), thừng bện bằng cỏ (dâng lên thần linh cầu tài lộc), dải giấy trắng (xua đuổi tà ma).
Phụ nữ Nhật Bản sẽ vào bếp chuẩn bị các món ăn cũng như làm bánh Tết. Bánh Tết được làm vào ngày 28 hoặc 30 Tết. Bánh Tết cùng với các món như ragu khoai sọ, cà rốt, rau xanh thường được đưa lên cúng thần linh. Cà rốt tượng trưng cho mối quan hệ gắn bó hòa thuận giữa mọi thành viên trong gia đình. Khoai sọ tượng trưng cho sức mạnh đẩy trừ tà khí. Các món ăn làm trong dịp Tết có nguyên liệu như rễ cây ngưu bàng, trứng cá, khoai lang, tảo, hạt dẻ, cá khô. Đây là những món ăn đơn giản, mang ý nghĩa cầu mong mọi sự tốt lành.
alt

Phụ nữ Nhật Bản sẽ vào bếp chuẩn bị các món ăn cũng như làm bánh Tết.
Đêm 30 Tết, cả gia đình người Nhật sẽ ăn bữa tất niên. Đến thời khắc giao thừa, các ngôi chùa thiêng sẽ điểm 108 hồi chuông. Người Nhật tin rằng những tiếng chuông này sẽ giúp họ xua đuổi 108 con quỷ sứ. Chủ gia đình sẽ đọc lời chúc mừng năm mới và sau đó cả gia đình sẽ cùng nhau ăn bánh Tết, uống rượu. Người Nhật tin rằng thần Toshigami-sama sẽ truyền sinh lực vào bánh Tết, nên sau khi cúng thần chiếc bánh này sẽ được chia ra cho mọi thành viên trong gia đình thưởng thức.
Đối với người Nhật, xuất hành đầu năm là một việc trong đại. Họ thường ưu tiên đi lễ chùa cầu may. Mỗi năm có một hướng tốt nên người Nhật sẽ đi lễ chùa theo hướng của năm đó. Khi vào chùa mọi người phải rửa tay và súc miệng trước, sau đó mới được hành lễ.
Từ mùng 1 Tết, người Nhật sẽ đi chúc Tết cấp trên, bạn bè, họ hàng thân thích. Người Nhật gọi ba ngày đầu năm mới là “ba ngày chúc tụng”. Theo truyền thống, các gia đình đều để cuốn sổ và bút chì trước cổng. Người đi chúc Tết sẽ ghi địa chỉ vào cuốn sổ, mang ý nghĩa là đã đến thăm nhà. Người Nhật cũng có phong tục lì xì cho trẻ con như các nước châu Á khác.
alt

Theo truyền thống, các gia đình đều để cuốn sổ và bút chì trước cổng. Người đi chúc Tết sẽ ghi địa chỉ vào cuốn sổ, mang ý nghĩa là đã đến thăm nhà.
Một nét đặc sắc trong phong tục đón năm mới của người Nhật là tặng thiệp mừng năm mới. Người Nhật rất chịu khó viết thiệp chúc mừng gửi đến bạn bè, họ hàng. Ông Hideo Suzuki, công sứ Nhật Bản tại Việt Nam nói rằng ông đã từng viết đến hơn 200 thiệp chúc mừng năm mới. Thường thì ông bắt đầu viết từ giữa tháng 12 và mang đến bưu điện để gửi trước năm mới 3- 4 ngày. Bưu điện Nhật Bản sẽ giữ thiệp và chuyển phát đến người nhận đúng vào ngày mùng Một Tết.
Ưu điểm khi đón Tết theo “lịch Tây”
Ông Nakanara, một giáo viên dạy tiếng Nhật tại Đại học Bách Khoa Hà Nội nói rằng nếu ăn Tết theo dương lịch, các công ty kinh doanh sẽ có nhiều thuận lợi. Việc quyết toán tài chính cả năm sẽ đơn giản hơn vì ngày đầu năm mới luôn cố định. Trái lại, đối với Tết cổ truyền, ngày đầu năm mới luôn thay đổi theo từng năm nên các công ty sẽ bị động trong kế hoạch kinh doanh.
Còn theo bà Yamanouchi, 55 tuổi, nếu đón Tết 2 lần sẽ gây lãng phí thời gian và tiền bạc cho nền kinh tế. Tuy nhiên, Tết âm lịch cũng có cái hay riêng. Tết âm lịch là Tết theo đạo Phật, mà đạo Phật thì luôn hướng thiện cho con người, dạy con người biết ơn tổ tiên, biết kính trên nhường dưới. Vì vậy Tết cổ truyền là ngày chúc phúc ông bà, nhớ ơn tổ tiên, cầu nguyện cho gia đình được an vui.
Người Nhật đang muốn khôi phục lại Tết cổ truyền?
alt

Gần đây một số người dân Nhật Bản đã kêu gọi khôi phục ngày Tết cổ truyền.
Trả lời phỏng vấn, công sứ Nhật Bản Hideo Suzuki nói rằng gần đây một số người dân Nhật Bản đã kêu gọi khôi phục ngày Tết cổ truyền. Lý do là vì theo dương lịch, ngày 1/1 hàng năm sẽ bắt đầu mùa xuân, nhưng thực tế thời tiết tại Nhật trong tháng Một vô cùng lạnh giá. Nếu tổ chức Tết theo âm lịch, mùa xuân sẽ đến đúng hẹn hơn. Vào tháng Hai hoa mận sẽ nở và đến tháng Ba sắc xuân sẽ tràn ngập Nhật Bản với hoa anh đào nở.
Công sứ Suzuki nói rằng con người chỉ có sức mạnh khi họ đoàn kết, và cộng đồng đóng vai trò quan trọng để đoàn kết mọi người. Đây chính là lý do nhiều người Nhật Bản muốn khôi phục lễ hội đón Tết cổ truyền, với mong muốn làm tăng sức mạnh cộng đồng.
alt

Đối với người Nhật, xuất hành đầu năm là một việc trong đại. Họ thường ưu tiên đi lễ chùa cầu may.
Việt Nam có nên học tập Nhật Bản đón Tết dương lịch?
Như vậy chúng ta có thể thấy để trở thành một nước công nghiệp phát triển, Nhật Bản đã thay đổi lịch quốc gia theo phương Tây. Tuy nhiên, họ vẫn giữ được những nét văn hóa truyền thống khi tổ chức đón Tết hàng năm. Thậm chí một số địa phương người Nhật vẫn tổ chức các lễ hội đón Tết theo âm lịch. Tết cổ truyền là nét văn hóa, là bản sắc dân tộc không thể nào mất đi. Một số ý kiến cho rằng Việt Nam vì sự phát triển nền kinh tế có thể học tập người Nhật gộp chung hai cái Tết. Nhưng biết đâu thế hệ con cháu chúng ta sẽ lại đòi hỏi khôi phục ngày Tết Nguyên Đán như hiện nay? Do đó, vấn đề không phải là bỏ hay gộp Tết nguyên đán, mà là cách chúng ta ứng xử với Tết nguyên đán thế nào để Tết nguyên đán là dịp nghỉ ngơi, vui đoàn viên, xum vầy, hướng đến những điều tốt đẹp chứ không phải là gánh nặng cho gia đình và xã hội.
(Theo Infonet)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 2

Mẹ

Mẹ là gió mát ban trưa

Là căn nhà rộng trốn mưa con về

 Mẹ là ruộng lúa đồng quê

 Nuôi con khôn lớn chẳng nề gió sương

  Mẹ là giàn bí, mướp hương

  Là vườn rau đắng, con thường được ăn

   Mẹ là gió mát trăng thanh

    Là làng tre phủ bao quanh xóm làng

     Mẹ là gió núi mây ngàn

     Giang sơn gấm vóc, từng trang sử hùng

      Mẹ là lòng ái bao dung

     Chăm lo săn sóc không ngừng nghỉ ngơi 

      Mẹ là ánh mắt nụ cười 

      Cho con cuộc sống bên đời bình an

      Mẹ là tất cả trần gian

      Chúng con gìn giữ vô vàn kính yêu …

                                                    HD

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 8

Một số từ Anh- Việt đối chiếu (Bổ túc)

tienganh1-b3a67-4522-1420597161.jpg

Do sự du nhập quá nhanh của văn hóa Mỹ vào Việt Nam qua tạp chí, phim ảnh, quảng cáo thương mại, ca nhạc, các chương trình giải trí cùng số lượng đông đảo người Việt từ Mỹ về thăm quê hương, làm ăn buôn bán… tiếng Việt có nguy cơ bị biến dạng. Sở dĩ tiếngViệt bị xâm hại là vì nó được dùng chen vào những từ Mỹ hoặc Pháp – mà những từ này đều có thể phiên dịch sang Việt Ngữ bằng những tiếng tương đương.
Khi đọc một đoạn văn lai căng, người đọc khó chịu, giống như đang ăn cơm mà cắn phải hạt sạn khiến phải nhổ miếng cơm ra. Tệ nạn này xảy ra khắp nơi, từ trong nước tới hải ngoại, kể cả các trang báo điện tử Việt Ngữ lớn như BBC và VOA. Sở dĩ có tệ nạn này là vì người viết hoặc người nói:
-Không rành tiếng Mỹ/Pháp cho nên không thể chuyển sang Việt Ngữ một cách chính xác.
-Không rành tiếng Việt cho nên phải dùng tiếng Mỹ/Pháp để thay thế.
-Do làm dáng, phải nói chêm tiếng Tây tiếng Mỹ cho nó oai, cho nó văn minh, kiểu nói tiếng Tây “ba rọi” ngày xưa.
-Mặc cảm với ngôn ngữ của dân tộc và cho rằng tiếng Việt thấp kém so với tiếng Tây, tiếng Mỹ.
Người Hoa Kỳ đã không để tiếng ngoại quốc phá nát ngôn ngữ của họ bằng cách dịch ngay sang Anh Ngữ bằng những tiếng tương đương, chẳng hạn như: Spring roll, Egg roll= Chả giò; Beep noodle= Phở; Pork noodle = Hủ tiếu; Fish sauce= Nước mắm; Shimp chip= Bánh phồng tôm;  Rice paper= Bánh tráng…tại sao chúng ta lại để tiếng Tây, tiếng Mỹ phá nát ngôn ngữ của chúng ta?
            Sau đây là một số từ đã xuất hiện thường xuyên trên các trang báo điện tử, diễn đàn cho dù những từ này có thể chuyển sang Việt Ngữ bằng những tiếng tương đương và cũng rất thông dụng.
Việc sưu tầm này không hoàn hảo. Kính mong những vị còn tha thiết tới “tiếng Việt trong sáng” bổ túc thêm và hoàn chỉnh để chúng ta cùng nhau gìn giữ tính thuần khiết của văn chương và tiếng nói ViệtNam mà tiền nhân đã dày công vun đắp bao đời nay.
Account: Theo từ điển Longman 2002, Account (danh từ) có hai nghĩa. Thứ nhất: Lời, bài viết mô tả, kể lại một biến cố, sự kiện, câu chuyện nào đó. Thứ hai: Chẳng hạn khi bạn tới ngân hàng và muốn gửi tiền vào ngân hàng tức bạn mở một Account tức một thỏa thuận , một hợp đồng (agreement) để ngân hàng giữ tiền và chuyển tiền cho bạn và người ta cho bạn một Account number tức số trương mục.. Còn tiền gửi ở ngân hàng thì gọi là tài khoản. Chẳng hạn, bạn có thể nói, “Tôi có một số tài khoản tại ngân hàng Thụy Sĩ”. Nhưng khi công ty điện-nước, điện thoại v.v.. đồng ý cung cấp dịch vụ cho bạn, họ cũng cho bạn một Account number nhưng không thể gọi đó là số trương mục được – mà có thể gọi là: số giao kèo, số cung cấp dịch vụ. Hiện nay BBC và VOA tiếng Việt do một số bạn trẻ phụ trách – tiếng Việt và tiếng Anh đều kém cho nên đã gây thảm họa cho tiếng Việt. Chẳng hạn họ dịch bừa “Account number” thành “tài khoản” chẳng hạn như: Ông A, Bà B. có một “tài khoản trên Facebook”. Facebook chỉ là một loại diễn đàn, làm sao ông A, bà Ba có một “tài khoản” tức một số tiền trên đó được? Do đó phải nói là: “Ông A, bà B có một khoản/một phần trên Facebook.”  Còn “Account number” ở Facebook hoặc con số mà bất kỳ công ty cung cấp dịch vụ cho mình, có thể dịch là: Số giao kèo.
Vì là một trang tin điện tử phổ biến toàn cầu và được nhiều người đọc, các bản tin dịch cẩu thả từ tiếng Anh sang tiếng Việt của BBC tiếng Việt đang góp phần  “tàn phá” tiếng Việt truyền thống và dịch sai các danh từ rất thông thường của tiếng Anh. Nếu các tác giả bài viết tiếng Anh giói tiếng Việt, đọc các bản dịch đó, họ sẽ “buồn năm phút” vì người dịch hoàn toàn dịch sai ý của họ. Rất tiếc cho thế hệ năm xưa làm việc cho BBC, VOA quá già hoặc chết hết cả rồi. Nay hậu duệ vì kém cỏi- thay vì xây đắp- lại tàn phá ngôn ngữ của cha ông. Buồn ơi, chào mi!
Accordion= Phong cầm. Harmonica= Khẩu cầm
Action Film“Action film is a film genre in which one or more heroes are thrust into a series of challenges that typically include physical feats, extended fight scenes, violence …” Theo định nghĩa này thì “Action Film” là “Phim đánh đấm”, hoặc “phim bắn giết” hoặc “kiếm hiệp Mỹ” chứ không phải “Phim hành động” bởi vì phim nào mà chẳng hành động. Chẳng lẽ các nhân vật trong phim ngồi như tượng đá từ đầu tới cuối sao?
Áp-phích: (Affiche) = Bích chương (dán trên tường). Bích nghĩa là tường, như bích báo= báo tường (dán trên tường), bích kích pháo ( súng cối) = bắn cầu vồng, bắn qua tường.
Atlas: Tập bản đồ (Một cuốn tập lớn trong đó có nhiều bản đồ)
ATM: Máy chuyển tiền tự động. (rút tiền hoặc gửi tiền)
Audio-visualÂm thanh & hình ảnh chứ không có nghĩa là Nghe-Nhìn vì Nghe-Nhìn là động từ. Còn Audio-Visual là tính từ (adjective).
Băng rôn: (Bande de role) = Biểu ngữ.
Bikini: Áo tắm hai mảnh.
Bình ắcquy: Bình điện. Sạc (Charge): Tiếp điện, nạp điện.
Blog: Trang tin chuyên đề/ trang chuyên đề. Cũng có người dịch là “Nhật ký phổ biến qua mạng lưới”.
Blogger: Người viết trang chuyên đề.
Blue: Màu xanh. Green: Màu xanh lá cây, màu lục. “Lục địa” là đất phủ bởi màu xanh lá cây (lục) hay màu cỏ. Hiện nay ở Việt Nam không phân biệt được thế nào là “xanh” (blue) thế nào là “xanh lá cây” (green). Tất cả đều gọi là “xanh”. Thí dụ: “Trồng cây xanh” (blue), “phủ xanh (blue) công viên”. Đúng ra phải viết: Trồng cây, trồng cây và phủ cỏ một công viên. Ở Mỹ này, nếu chúng ta gọi một nhà thầu đến và nói, “Tôi muốn phủ xanh căn nhà này.”, chắc chắn căn nhà của bạn sẽ là màu “blue” hoặc “xanh da trời”. Còn nếu bạn nói, “Tôi muốn sơn căn nhà màu xanh lá cây/màu lục.” Thì chắc chắn căn nhà của bạn sẽ là màu “green”.
Bonsai: Là Bồn Tài (Cây trồng trong chậu) tức cây cảnh/kiểng
Boot: Giày cao cổ, giày ống
Brand name: Hiện nay được dịch là  “thương hiệu” nhưng thực ra nó có nghĩa là “nhãn hiệu trình tòa” hay “nhãn hiệu cầu chứng” để kẻ khác, hãng khác không được phép sử dụng nhãn hiệu này.
Breaking news: Tin vừa mới nhận được, thường rất vắn tắt và thường là sự kiện quan trọng , chứ không phải bản tin đã được soạn sẵn với đầy đủ chi tiết.
Bunker: Hầm trú ẩn, hầm ngầm mà Việt Nam gọi là bong-ke.
Cabin: Buồng riêng trên tàu/buồng ngủ trên tàu.
Ca nô: Xuồng máy.
Catwalk: Bục trình diễn thời trang. Trong nước không hiểu nghĩa của từ này nên dịch là “sàn Catwalk”. Dịch như thế thì chẳng ai hiểu gì cả.
Channel: 1. Băng tần (trong nước dịch là Kênh truyền hình). Thí dụ: “Đài truyền hình Fox News được phát hình trên băng tần 360”hoặc “Chương trình truyền hình CNN được phát hình trên băng tần 202
   2. Channels (số nhiều) Cách, phương thức, ngõ ngách để gửi tin hoặc lấy tin hoặc thực hiện chuyện gì  đó. Hiện nay chữ “channels of communication” được BBC dịch là “kênh truyền thông” hoàn toàn không rõ nghĩa, mà phải dịch là “Các phương tiện truyền thông”. Chẳng hạn “diplomtic channels” không thể dịch là “kênh ngoại giao” mà phải dịch là “đường lối, ngõ ngách ngoại giao”. Ngõ ngách ở đây có thể là trực tiếp thương thảo hoặc qua mật đàm, hoặc nhờ một quốc gia đệ tam làm trung gian v.v..
Cherry: Trái anh đào.
Cholesterol: Độc tố trong máu (gây bệnh tim).
Clip: Đoạn băng ngắn, đoạn thu hình.
Composite: Hợp chất, vật liệu tổng hợp/hỗn hợp.
Copy: Bản sao, bản sao chép, rập khuôn. Người Tàu dịch là “phiên bản”. (Xin xem bất kỳ từ điển Anh-Hoa nào). Còn “version” là mô phỏng không như sao chép (copy) đúng 100%. Trong nước bất cứ cái gì cũng dịch là “phiên bản” dù đó chỉ là mô phỏng hoặc nhái (version).
Counterpart: Người đồng cấp, đồng nhiệm.
Crew: Trên máy bay gọi là “phi hành đoàn”. Trên tàu gọi là “thủy thủ đoàn”. Trong nước dịch là “tổ bay”, “thuyền viên”.
Culture: Có nhiều nghĩa, không phải lúc nào cũng có nghĩa là “văn hóa”. Văn hóa là một tổng hợp bao gồm rất nhiều lãnh vực của một xã hội như: Hội hè, nghi lễ, nghi thức, cách ăn mặc, ăn ở, cách nói năng, cách cư xử trong gia đình, ngoài xã hội…chẳng hạn như: văn hóa Trung Hoa, văn hóa Mỹ, văn hóa Việt Nam….qua đó chúng ta thấy sự khác biệt về lối sống giữa các quốc gia. Hiện nay hai chữ “văn hóa” được dùng tràn lan, sai nghĩa và trở nên dị hợm ở trong nước khi nói: văn hóa nói dối, văn hóa tham nhũng, văn hóa đi trễ, văn hóa chen lấn, văn hóa chửi thề, văn hóa phong bì…. Hai chữ “văn hóa” ở đây được dùng với ý xấu, ám chỉ cái gì đã trở thành cố tật thấm sâu vào não trạng và không sao thay đổi được nữa và được cả xã hội chấp thuận và làm theo. Trong khi “văn hóa” biểu tượng cho cái gì tốt đẹp đã được gạn lọc theo thời gian và là niềm hãnh diện vì là đặc trưng của một quốc gia. Theo từ điển Mỹ, “culture” ngoài nghĩa “văn hóa” còn có nghĩa khác như sau:
The set of predominating attitudes and behavior that characterize a group or organization.” Theo định nghĩa này thì “culture” có nghĩa là: Lề thói, cách cư xử, trào lưu, phổ biến, một căn bệnh, cố tật…của một tập thể, một tổ chức, một nhóm người nào đó chứ không chung cho cả một dân tộc. Xin nhớ cho, văn hóa là đặc trưng-thường là tốt đẹp chung cho cả một dân tộc. Do đó không thể nói:
Văn hóa ứng xử” mà phải nói, “cách cư xử” sao cho lễ độ, lịch sự, phải phép v.v..
Văn hóa nói dối” mà phải nói, “thói quen nói dối”, “cố tật nói dối”, “bệnh nói dối”.
văn hóa đi trễ” mà phải nói, “thói quen đi trễ”, “bệnh đi trễ”.
văn hóa chửi thề” mà phải nói, “bệnh chửi thề”, “tật chửi thề” Thí dụ: Thằng cha/con mụ đó có tật hễ mở miệng ra là chửi thề. Do đó không thể nói, “Thằng cha/con mụ đó có văn hóa chửi thề
văn hóa phong bỉ” mà phải nói “trào lưu, phổ biến”. Thí dụ: Bác sĩ nhận phong bì của bệnh nhân đã trở thành một trào lưu không biết ngượng/phổ biến của giới bác sĩ Việt Nam bây giờ.
“văn hóa phóng uế”mà phải nói “ thói quen phóng uế, xả rác. Thí dụ: Xả rác và phóng uế là thói quen bất trị của người Việt Nam bây giờ.” hoặc, “Hút thuốc xong liền quăng tàn thuốc lá xuống đất là thói quen đã thấm vào não trạng của người Việt Nam bây giờ.
“văn hóa nói dối”mà phải nói, “thói quen nói dối, cố tật nói dối”.”bệnh nói dối”. Chúng ta không thể nói, “Thằng cha, con mụ đó có văn hóa nói dối.” mà phải nói, “Thằng cha, con mụ đó có bệnh nói dối,”
“văn hóa đi máy bay” mà phải nói, “ những điều nên làm và không nên làm khi đi máy bay”
Cú đúp (bóng đá): Thắng hai bàn. Còn hat trick là thắng ba bàn.
Cup: Giải. Do đó người đoạt cúp là người đoạt giải.World Cup : Giải túc cầu/bóng đá thế giới
Cua-rơ (coureur trong xe đạp): Tay đua
Debt ceiling: Mức nợ tối đa (không thể vượt qua giống như đã đụng tới trần nhà rồi) chứ không phải ” nợ trần”. “Nợ trần” khiến người đọc có thể hiểu là ”nợ đời, nợ trần thế, nợ trần ai”.
Depressed = (very sad):  Buồn nản, chán đời (trong nước dịch là trầm cảm). Chẳng hạn, khi gặp một tâm lý gia nếu chúng ta nói, “Tôi bị trầm cảm,” thì vị bác sĩ chưa rõ bệnh tình của chúng ta. Nhưng nếu chúng ta nói,
Tôi cảm thấy buồn nản, chán đời,” thì vị bác sĩ hiểu ngay bệnh tình của chúng ta.
Desktop: Máy điện tử để bàn
Doping: Dùng thuốc kích thích
Ebook: Sách điện tử.
EmailĐiện thư.
Exchange Floor: Nơi giao dịch, mua bán chứng khoán. Ở Việt Nam dịch là “sàn chứng khoán”. Theo từ điển Longman 2002, chữ “Floor” có nhiều nghĩa. Ngoài nghĩa “sàn nhà, tầng” nó còn có nghĩa là một phần của tòa nhà của chính phủ dùng để hội họp hay điều trần mở ra cho công chúng. Chẳng hạn “Senate Floor” là trụ sở Thượng Viện Hoa Kỳ chứ không phải “Sàn Thượng Viện”.
Fake: Giả.. Hàng fake: Hàng giả, rởm, dỏm.
Fan:Những người hâm mộ, kẻ hâm mộ. Nếu hâm mộ một cách điên cuồng có thể gọi là “tín đồ” như trong lãnh vực âm nhạc chẳng hạn.
Flyer: Tờ quảng cáo hoặc truyền đơn. Có người dịch là “tờ bươm bướm”.
Freezing bank account= Phong tỏa một trương mục (không cho rút tiền hoặc trả tiền), chứ không phải “đóng băng” một trương mục.
Freezing of asset= Phong tỏa tài sản (không cho tẩu tán) chứ không phải “đóng băng” một tài sản. Chữ “freeze” mà dịch là “đóng băng” tức không rành tiếng Mỹ. Chữ “freeze” có rất nhiều nghĩa chứ không phải chỉ có nghĩa “đông lạnh, đóng băng” . Chẳng hạn, khi mình vô tình xâm phạm vào sân, vườn, nhà của người ta nếu chủ nhà la lớn, “Freeze!” tức “Đứng yên!” Nếu mình cứ bước tới người ta có thể rút súng bắn chết mình vì tội xâm phạm gia cư bất hợp pháp. Thảm họa này đã xảy ra tại Lễ Haloween khi một em bé Á Châu  đeo mặt nạ đi xin kẹo vào buổi tối, bước vào vườn nhà người của người ta. Khi nghe tiếng hô “Freeze!” (Đứng yên!) em bé không hiểu cho nên cứ bước vào, và bị bắn chết.
Games: Các trò chơi (trên máy điện tử hay tại các nơi giải trí).
GDP: Tổng Sản Lượng Quốc Gia (Gross Domestic Product)
Ghost town: Thành phố bỏ hoang chứ không phải “thành phố ma”. Haunted house: Căn nhà có ma.
Xin nhớ cho “căn nhà ma quái” là căn nhà có dáng vẻ hay tỏa ra một không khí lạ lùng, đáng sợ chứ chưa hẳn là “căn nhà có ma” thường thấy trong các phim thần thoại, kinh dị, các phim trinh thám hoặc phim khôi hài như “Ba Thằng Ngốc” (The Three Stooges).
Guitar: Tây Ban Cầm
Hacker: Kẻ ăn cắp hoặc phá hoại các dữ kiện của người khác qua máy điện tử, có thể tạm dịch là “tin tặc”.
Home page: Trang chính, trang nhất (không phải trang nhà). Ở Mỹ “home key” là các chữ trên bàn đánh máy mà các ngón tay sau khi vươn ra để đánh các chữ khác – đều trở về vị trí “home key” này. “Home room” là lớp học/giờ học đầu tiên của học sinh. Mọi giấy tờ của học sinh, hoặc hướng dẫn của giáo viên đều do “home room” phụ trách. Tại Hoa Kỳ, một giáo viên có thể dạy nhiều trường một lúc nhưng “Home school” là trường chính lưu giữ hồ sơ, giấy tờ cho giáo viên ấy. Các chữ “home” ở trên hoàn toàn không có nghĩa là “nhà”.
Hand made: Hàng làm bằng tay, thêu tay (không phải bằng máy)
Hard-war/Soft-ware: Đã được dịch và phổ biến thành: nhu liệu/cương liệu hoặc phần cứng/phần mềm tại hải
ngoại thập niên 1980 khi Việt Nam chưa “mở cửa” và kiến thức về điện tử còn rất hạn chế. Thực ra hai từHard-ware/Soft-ware không có nghĩa cứng hay mềm gì cả mà nó có nghĩa là Máy và Ứng Dụng(Của Máy). Chúng ta có thể từ từ điều chỉnh lại bằng cách viết như sau: Phần Máy (Hard-ware) &Phần Ứng Dụng(Soft-ware) lâu rồi sẽ quen. Khi đó chúng ta sẽ bỏ luôn các chữ Hard-war/Soft-warevà chỉ còn giữ lại phần tiếng Việt mà thôi.
Hot: Nóng. Nhưng có rất nhiều nghĩa, tùy trường hợp..
Hot news: Tin hấp dẫn.
Hot girls :  Những cô gái ăn mặc hở hang, khiêu dâm
Ăn mặc hot: Ăn mặc hở hang, khiêu dâm..
Hot seat: Không phải là “ghế nóng” mà là đang ở vào tình thế gian nan, vô cùng bất lợi. Ví dụ: He is in hot seat có nghĩa là: Ông ta ở vào tình thế vô cùng nan giải. Hot seat tiếng lóng còn có nghĩa là “ghế điện” dành cho tử tội.
Hot topic/ Hot issue: Không phải là “đề tài nóng” mà là những vấn đề đang được bàn cãi sôi nổi thường xuất hiện trong các cuộc bầu cử tổng thống ở Mỹ.
Hot Items: Hàng bán chạy, hàng được ưa chuộng (theo mùa)
Bản nhạc ấy hot lắm: Bản nhạc vừa xuất hiện và được ưa chuộng, bán chạy, được hát nhiều..
Hot line: Không phải là đường dây nóng hay lạnh mà là “đường dây thông báo khẩn cấp” thường giữa vị nguyên thủ các quốc gia có vũ khí nguyên tử như Nga-Mỹ để tránh rủi ro.
Thị trường đang hot: Thị trường bán rất chạy (trái với ế ẩm)
Hot boy: Tiếng lóng Mỹ có nghĩa là đàn ông/con trai nổi tiếng về buôn bán xì-ke ma túy, đang bị cảnh sát theo dõi vì buôn bán, chuyển vận ma túy. Còn trong nước dùng với nghĩa khác thì tôi không rõ.
Input/Output: Nhập lượng/ xuất lượng. hoặc Vốn/Thành quả. Trong nước dịch là đầu ra/đầu vào.
International Court of Justice: Tòa Án Quốc Tế. Hiện nay chữ này đang được phiên dịch là “Tòa Án Công Lý
Quốc Tế” như thế là không đúng, bởi vì: Court of Justice = Tòa Án chứ không phải “Tòa Án Công Lý”.
Internet: Liên mạng hoặc mạng lưới toàn cầu.
Laptop: Máy điện tử cầm tay. Thực ra là để trên lòng (lap) khi đem ra phi trường, hoặc đi xa không có bàn.
Live music: Nhạc sống (do ban nhạc trình diễn chứ không phải nghe qua máy)
Live show: Chương trình trực tiếp (không phải thu hình xong rồi phát lại).
Logic: Thuận lý, hợp lý, lý đương nhiên (không cần tranh biện).
Lô cốt: Pháo tháp, đồn canh. Thời thực dân Pháp, chữ “Blockhaus”được phiên âm thành lô-cốt.
Logo:  Huy hiệu.
Marketing: Chiêu khách, quảng cáo để bán hàng, tìm cách để bán hàng, kéo khách hàng tới, quảng cáo bằng mọi cách để mở rộng một chiến dịch tranh cử chẳng hạn.
Mát-xa (Massage): Đấm bóp, nghề đấm bóp, tẩm quất.
Media: Truyền thông, nghành truyền thông bao gồm báo chí, đài phát thanh và truyền hình.
Meeting/ Mít-tinh: Cuộc biểu tình, buổi gặp gỡ, họp mặt, cuộc tập họp lớn.
Megaphone diplomacy/Microphone diphomacy =Ngoại giao theo kiểu ồn ào như họp báo, ra tuyên bố v.v.. chứ không phải âm thầm thương thảo để giải quyết vấn đề. BBC tiếng Việt – người dịch không biết nghĩa của từ kép này cho nên dịch là “ngoại giao micro”. Dịch như thế thì thà không dịch còn hơn.
Messenger: Sứ giả, người đưa tin
Militant: Các phần tử bạo động, các phần tử chủ chiến. Từ này đang được phiên dịch sang Việt Ngữ là“chiến binh”như thế là không đúng. Từ điển Mỹ định nghĩa “militant” như sau: “Combative and aggressive in support of a political or social cause: chẳng hạn như “militant Islamic fundamentalists”có thể dịch là “ các phần tử bạo động Hồi Giáo”.Trong bất kỳquốc gia nào, phần tử chủ trương bạo động đều được báo chí Mỹ gọi là “militant”.
Module: Cơ phận phụ, bộ phận rời. Chẳng hạn “nguyệt xa” là module– tức bộ phận phụ/rời của phi thuyền không gian.
NailsTiệm Nails= Tiệm sơn móng tay, móng chân.Nghề Nails : Nghề sơn móng tay, móng chân.
Nude: khỏa thân, lõa thể.Ảnh nude là ảnh khỏa thân, lõa thể, cởi truồng.
Online: Trong nước dịch là “trực tuyến” là không rõ nghĩa. Online có hai nghĩa:
1)      Connected to other computers through the Internet or available through the Internet=Liên kết qua mạng lưới hoặc đã sằn sàng nối kết (qua mạng lưới)
2)      Directly connected to or controled by a computer=Trực tiếp nối hoặc điều khiển bới máy điện tử.
Như thế online interview không thể dịch là “phỏng vấn trực tuyến “ mà là “phỏng vấn qua hệ thống liên mạng” hay “phỏng vấn qua hệ thống máy điện tử”.
Online shopping: Mua hàng qua mạng lưới/mua hàng trên mạng.
Oxygen: Dưỡng khí
Partner: Người hợp tác, người hùn hạp, người đứng chung với mình (trong trận đấu quần vợt chẳng hạn). Hiện nay chữpartner đang được dịch là “đối tác” như thế là sai. Hợp tác với mình thì không thể gọi là “đối” được, khác với đối thủ, đối phương, đối đầu… Stratergic partnership= Hợp tác chiến lược. Conprehensive Partner-ship= Hợp tác toàn diện.
Penalty (bóng đá): Phạt đển
Persistent: Hiện nay hầu hết các bài viết ở trong và ngoài nước nói về lâp trường của Trung Quốc đối với Biển Đông đều dùng nhóm chữ “thái độ quyết đoán”. Theo tôi như thế là sai. Quyết đoán là khi thấy mình có lý, và tin tưởng rằng mình đúng và giữ nguyên lập trường. Còn khi sai, không có căn bản hợp lý, mà bảo thủ, giữ nguyên lập trường thì gọi làkhăng khăng, nằng nặc, lì lợm. Do đó tôi đề nghị từ nay chúng ta bỏ không dùng nhóm chữ “thái đô quyết đoán” và thay bằng “Trung Quốc vẫn cóthái độ khăng khăng hoặc “ nằng nặc”, “lì lợm”  trong việc khẳng định chủ quyền của mình ở Biển Đông”.
Photocopy: Sao, chụp lại.  Bản photo= bản sao, bản chụp đúng 100%.. Tàu dịch là “Phiên bản”. Còn “version” là nhái, mô phỏng không đúng 100%.. Trong nước “version”dịch là “phiên bản” hoàn toàn sai.
Piano: Dương Cầm.
Positive/Negative (Y Học): Trong nước dịch là “Dương tính” và “Âm tính” như thế không rõ nghĩa. Theo từ điển Longman: Positive/Negative= “A medical or scientific test that is show positive (rõ ràng) signs of what is being looked for” Như thế Positive phải dịch là= Có dấu hiệu bệnh gan, lao phổi, ung thư v.v…và Negative=Không có dấu hiệu bệnh tiểu đường, gan, lao phổi, ung thư….
Nhạc Rap= Có thể tạm dịch là “Nhạc gõ” (gõ lách cách để giữ nhịp) hoặc “Nhạc hát theo nhịp gõ”. Hoặc có thể dịch là “Hát bài chòi Mỹ” hay “Hát xướng lô-tô Miền Nam
Real Estate Bubble: Đó là tình trạng: “Rapid increases in valuations of real property such ashousing until they reach unsustainable levels and then decline.” Trong nước dịch là “bong bóng địa ốc” hoàn toàn không rõ nghĩa. Nó là tình trạng giá nhà đã tăng nhanh quá cao, bão hòa và bắt đầu đi xuống (vỡ như bong bóng).
ResortKhu Resort là khu nghỉ mát, khu nghỉ dưỡng.
Sạc điện (Charge): Nạp điện. Binh ắc-quy: Bình điện
Scandal: Những vụ tai tiếng.
Sexy: Hấp dẫn, hở hang, gợi dục. Do đó “Một cô gái có thân hình sexy” là cô gái có thân hình hấp dẫn (gợi dục,
gợi sự ham muốn). Một cô gái ăn mặc sexy là cô gái ăn mặc hở hang, không đứng đắn…chẳng hạn như váy ngắn quá, áo hở ngực lồ lộ, hoặc váy mỏng/ quần mỏng lộ cả quân lót bên trong. Cô ấy có khuôn mặt sexy tức cô ấy có khuôn mặt lẳng lơ, đa tình.
Sốc (Shock): Bàng hoàng, sửng sốt, choáng váng (vì quá bất ngờ). Chữ  shock đang được dùng tràn lan trong nước dùng như một thứ kiểu cọ, thời trang, làm dáng. Chẳng hạn hàng được bán đổ bán tháo, bán với giá rẻ mạt được gọi là “giảm sốc (shock)”.
Show: Các buổi trình diễn văn nghệ. Bầu Show: Bầu ca nhạc. Người tổ chức nhạc hội.
Showbiz: Những buổi trình diễn/ giới thiệu thương mại.
Stress: Căng thẳng, căng thẳng thần kinh.
Style: Kiểu, kiểu cọ, lối.
Tiêm vaccine: Trích ngừa, chủng ngừa.
Tít (Pháp=Titre) : Tiêu đề, nhan đề, tin hàng đầu,
Tomboy: Gái hiếu động, gái mà như trai.
Top: Đứng đầu, hàng đầu.
Top Ten: Mười người/quốc gia/hãng…đứng đầu v.v..
Tuổi Teen, các Teen: Chúng ta hãy xem người Mỹ đếm số từ 13 tới 19: Thirteen, fourteen, fifteen, sixteen, seventeen, eighteen và nineteen. Tất cả đều kết thúc bằng chữ teen. Như vậy “tuổi teen” là tuổi vị thành niên, dưới 20 tuổi.  Và “các teen” là các trẻ vị thành niên. Do đó “teen pregnant” có nghĩa là vị thành niên mang bầu/có thai – một tệ nạn của xã hội Mỹ bây giờ cho nên phải phát bao cao su sinh lý cho học sinh là như thế đó.
Tour du lịch: Chuyến du lịch, các chuyến du lịch..
Tôi vừa đi tour Tôi vừa đi du lịch. Tôi vừa làm một chuyến du lịch.
-Cho tôi một vé đi tour Hạ Long= Cho tôi một vé du lịch Hạ Long.
Trading floor:  Nơi giao dịch, mua bán chứng khoán. Trong nước dịch là “sàn chứng khoán” như thế là sai vì chữ “floor” ở đây không có nghĩa là “sàn nhà”. Chẳng hạn trụ sở Thượng Viện của Hoa Kỳ cũng còn gọi là “Senate  Floor”. Theo từ điển Longman 2002 “floor” có nghĩa là phần của một tòa nhà của chính phủ nơi người ta thảo luận hoặc tham dự những phiên họp mở ra cho công chúng..
Tunnel: Đường hầm (đào dưới đất hoặc xuyên qua núi), tiếng Hán gọi là “địa đạo”. Chẳng hạn như : Đường Hầm Thù Thiêm, Đường Hầm Đèo Hải Vân, Đường Hầm Đèo Cù Mông. Xin nhớ cho “hầm” (bunker) khác  “đường hầm”. Nếu chúng ta nói, “Hầm Đèo Cả” tức là ở Đèo Cả có một cái hầm chứa cái gì đó, có thể là hầm trú ẩn, kho vũ khí hoặc căn cứ quân sự bí mật v.v..Còn nếu chúng ta nói, “Đường Hầm Đèo Cả” thĩ rõ ràng đây là một con đường ngầm dưới đất xuyên qua Đèo Cả chứ không phải là một kho chứa hoặc hầm trú ẩn v.v..
Tuýp, ống tuýp (Tiếng Pháp là tube): Ống sắt.
TV: Truyền hình, đài truyền hình. Trong nước có cái lạ là đài tiếng nói thì gọi là “phát thanh” trong khi đài truyền hình thì gọi là “phát sóng” thay vì “phát hình”. Theo tôi nghĩ, phát hình đúng hơn là phát sóng. Chẳng hạn; “Chương trình phát thanh được truyền đi trên làn sóng AM 1200.”, “Chương trình phỏng vấn/ca nhạc/phóng sự/tuyển lựa ca sĩ… sẽ được phát hình vào lúc…”
Vaccine: Thuốc chủng ngừa, trích ngừa
Version: Bản dịch, bản mô phỏng (hơi khác nguyên bản một tí), bài tường thuật, mô tả.
Violin/Violon: Vĩ Cầm.
Virus: Siêu vi trùng, siêu vi khuẩn, đã có thời dịch là “tinh độc” (cực nhỏ mà độc hại)
Visa/Passport: Xin visa tức là xin nhập cảnh. Xin passport là xin xuất cảnh.
Vô-lăng (Pháp =Volant): Tay lái. Lốp = Vỏ xe, vỏ bánh xe. Săm=Ruột xe, ruột bánh xe. Miền Nam trước đây nói rất gọn: “Thay vỏ ruột bánh xe” là ai cũng hiểu. Phanh=Thắng.
Xe hybrid: Xe chạy xăng và điện (Petroleum-electric hybrid vehicles)
Xe container: Xe vận tải lớn, xe tải lớn, xe thùng. Các container: Các kiện hàng, các thùng chứa hàng,Tàu Container: Tàu chở các kiện hàng/ Tàu vận tải lớn. Cảng container: Cảng bốc dỡ các kiện hàng lớn..
Website: Trang mạng/trang thông tin điện tử.
World Cup : Giải túc cầu/bóng đá thế giới
Đào Văn Bình
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 8

Cập nhật về bệnh cúm

Hỏi

-Mấy hôm nay thấy nhiều người ho hen, nghe nói mùa cúm đang đến và rất nặng, có đúng như vậy không? Xin bác sĩ cho biết chi tiết hơn. 

-Khi bị ho hen, làm sao để phân biệt là mình đang bị cúm, hay cảm, hay nhiễm trùng viêm họng, hay do nguyên nhân nào khác. Cách chữa trị có khác nhau không? Khi nào thì nên đi gặp bác sĩ? 

Đáp

Dựa theo cập nhật hàng tuần mới nhất của CDC (Trung Tâm Quản Lý và Phòng Bệnh Hoa Kỳ), tính đến ngày 12 Tháng Giêng, 2018, mùa cúm năm nay có vẻ nặng giống như hồi năm 2014-2015, cũng là một mùa cúm nặng.

California đang nằm trong nhóm 10 tiểu bang có tỉ lệ bị nhiễm cúm nặng nhất.

Trong mùa cúm năm nay, tỉ lệ bị nhập viện cao nhất xảy ra ở người từ 65 tuổi trở lên (98 trường hợp trên mỗi 100,000), sau đó là lứa tuổi trung niên (24 trường hợp trên mỗi 100,000), và trẻ em dưới 5 tuổi (16 trường hợp trên mỗi 100,000). Tỉ lệ tử vong do viêm phổi và cúm tính đến 23 Tháng Mười Hai, 2017, là 7%.

Theo khuyến cáo mới nhất của CDC, các thuốc chủng ngừa cúm theo dạng hít, không có hiệu quả như mong đợi, và được khuyến cáo là không nên dùng.

Các thuốc chích ngừa vẫn được khuyến cáo nên dùng như thường, và những ai chưa chích ngừa cúm vẫn nên đi chích ngừa càng sớm càng tốt.

***

Dù có một số triệu chứng giống nhau, thật ra cảm và cúm là hai bệnh khác nhau. Nói chung, cảm thường nhẹ hơn cúm, và thường gặp hơn cúm rất nhiều. Kỳ này ta sẽ tìm hiểu đôi điều cần biết về cúm.

Cúm (tiếng Mỹ gọi là “flu” hay “influenza”), cũng là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp, tuy nhiên nó thường nặng hơn cảm. Nó thường xảy ra trong các cơn dịch địa phương, và thường lên đến cao điểm vào mùa Đông, hầu như hằng năm. Khi lan tràn toàn thế giới, nó có thể tạo thành đại dịch.

Cúm cũng gây ra nhiều triệu chứng như cảm, có thể nhẹ hay nặng, tùy theo loại vi rút và sức đề kháng của bệnh nhân. Dù là vi rút đường hô hấp, cúm có thể ảnh hưởng các hệ thống khác của cơ thể. Các triệu chứng của cúm thường là sốt cao, ớn lạnh, rêm, ê ẩm mình mẩy, nhức đầu, đau họng, sổ mũi, kiệt sức, ho, tiêu chảy, chóng mặt,… Bệnh nhân có thể bị vài, hoặc tất cả các triệu chứng kể trên.

Cúm có thể dẫn tới các biến chứng nguy hiểm, bị bội nhiễm bởi vi trùng. Người trên 50 tuổi, trẻ em nhỏ, những người bị bệnh mạn tính hay bị suy giảm miễn dịch, là những thành phần dễ bị các biến chứng nguy hiểm nhất.

Một số bệnh cũng có một số triệu chứng gần giống cảm cúm là viêm mũi dị ứng, viêm mũi do co giãn mạch máu ở mũi, các hội chứng do nhiễm các loại vi rút khác. 

Chẩn đoán cúm 

Cúm thường được chẩn đoán chỉ bằng thăm khám. Thăm khám thường đủ để bác sĩ quyết định chẩn đoán cúm và bắt đầu điều trị.

Sốt cao, ớn lạnh, ho, đau rêm mình mẩy vào mùa cúm, thường là các triệu chứng điển hình của cúm.

Có một số xét nghiệm (mà một trong những cách tương đối đơn giản, lẹ làng nhất, là thử chất tiết ra ở cổ họng) có thể giúp xác định cúm. Tuy nhiên, nó thường hữu ích hơn trong việc kiểm soát dịch (hơn là trong việc điều trị).

Các xét nghiệm khác như quang tuyến, cũng chỉ thường để phát hiện các biến chứng của cúm. 

Nguyên nhân của cúm 

Vi rút cúm chỉ có ba nhóm khác nhau là A, B và C. Cúm A là loại thường gặp nhất, sau đó là cúm B, cúm C thường chỉ gây bệnh nhẹ với các triệu chứng mà chính bệnh nhân nhiều khi cũng không ghi nhận được.

Điều đặc biệt của vi rút cúm, là chúng có thể thay đổi cấu trúc di truyền rất nhanh. Chính vì thế mà mỗi năm người ta đều phải chế ra các loại thuốc chích ngừa cúm mới nhằm thích hợp nhất với các chủng cúm được khảo sát là có nhiều khả năng gây ra dịch trong năm đó. 

Diễn tiến và các biến chứng của bệnh cúm 

Cúm có thể kéo dài chỉ 24 tiếng đồng hồ, hoặc có thể một tuần hay hơn. Trung bình, cúm kéo dài khoảng bốn đến năm ngày. Giống như cảm, khi nào còn có triệu chứng thì bệnh nhân còn có thể lây bệnh sang người khác.

Biến chứng thường gặp nhất của cúm là viêm phổi. Các biến chứng có thể gặp khác của cúm là viêm cơ (bắp thịt), bị hội chứng Reye, viêm cơ tim, viêm màng cơ tim, và các biến chứng trên hệ thống thần kinh.

Viêm phổi thường gồm các triệu chứng sốt, rét, khó thở, đàm, đau ngực. Viêm phổi có thể do chính vi rút cúm gây ra, do bội nhiễm vi trùng, hoặc do kết hợp cả hai. Viêm phổi do chính vi rút cúm gây ra thường ít gặp, nhưng thường nặng hơn do vi trùng. Những người dễ bị viêm phổi là người đã bị các bệnh tim phổi, bị các bệnh kinh niên như tiểu đường, bệnh thận, suy giảm miễn dịch, những người sống trong các viện chăm sóc, điều dưỡng, những người lớn tuổi.

Viêm bắp thịt thường xảy ra ở trẻ em hơn, gây ra đau nhức bắp thịt kinh khủng, thường gặp nhất ở chân. Đau rêm bắp thịt là triệu chứng rất thường gặp trong bệnh cúm. Tuy nhiên, viêm bắp thịt thật sự ít gặp hơn rất nhiều.

Hội chứng Reye, cũng thường gặp ở trẻ em, thường bắt đầu bằng buồn nôn, ói mửa, sau đó tổn thương gan, tổn thương thần kinh với các triệu chứng như co giật, hôn mê. Hội chứng này dễ gặp hơn ở trẻ em dùng aspirine. Do đó, nên tuyệt đối tránh dùng aspirin ở trẻ em bị cảm, cúm hoặc các bệnh có triệu chứng tương tự như vậy.

Một số bệnh của hệ thống thần kinh khác, cũng có thể là biến chứng của cúm, như viêm não, viêm tủy sống…

Viêm cơ tim và viêm màng cơ tim là các biến chứng ít gặp của bệnh cúm. (Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng)

Thân mến

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 2

Đi khắp ‘hang cùng ngõ hẻm’ Đà Lạt ngắm mai anh đào

Hoa mai anh đào đã bắt đầu nở rộ khắp thành phố Đà Lạt. Từ những con phố trung tâm đến những triền đồi vùng ngoại ô đều được phủ một màu hồng thắm rực rỡ.

Mỗi năm khi cuối đông, đầu xuân hoa mai anh đào lại nở rộ khắp phố núi Đà Lạt. Năm nay mai anh đào nở sớm, một số cây đã bắt đầu nở hoa từ đầu tháng 1. Ảnh: Lại Thế Anh.
Đến khoảng giữa tháng, cả rừng mai anh đào đều cùng nhau khoe sắc thắm. Du khách thường biết đến những đường hoa mai anh đào ở trung tâm thành phố Đà Lạt nhưng ít ai biết rằng, dọc con đường chạy xuống Trại Mát hoặc khu Đa Nhim, Lạc Dương vẫn còn rất nhiều cây mai anh đào mọc tự nhiên bên triền núi. Ảnh: Lại Thế Anh.
Với người Đà Lạt, mai anh đào là mùa hoa đẹp nhất của thành phố. Từ cuối đông, cây rụng hết lá, chìa ra những cành khẳng khiu rồi bất ngờ đơm bông, nở hoa rực rỡ khi mùa xuân về. Ảnh: Lại Thế Anh.
Không giống hoa anh đào của Nhật Bản hay Hàn Quốc, mai anh đào của nước ta có hình dáng giống cây mận, hoa năm cánh như hoa mai nên được gọi là mai anh đào. Ảnh: Lại Thế Anh.
Hàng năm thành phố Đà Lạt đều tổ chức “Lễ hội hoa mai anh đào” vào khoảng cuối tháng một, đầu tháng hai. Những điểm check-in quen thuộc của giới trẻ khi đến Đà Lạt vào mùa hoa mai anh đào là: khu Hồ Xuân Hương, đường Trần Hưng Đạo, đường Lê Đại Hành, thiền viện Trúc Lâm. Ảnh: Thoa Thoa.
Dọc những căn nhà cổ trên đường Trần Hưng Đạo, mai anh đào mới chỉ nở lác đác nhưng đã có rất nhiều du khách tìm đến tham quan. Để được chụp hình dưới những tán mai anh đào nở rộ, nhiều du khách không ngại săn lùng khắp các hang cùng ngõ hẻm của Đà Lạt. Ảnh: Thoa Thoa.
Khu trung tâm Đà Lạt hiện có khoảng 3.000 cây mai anh đào. Người dân ở đây cho rằng đây vốn là loài hoa bản địa, mọc tự nhiên ngoài đồi núi sau đó được đưa về trồng nhiều ở cạnh nhà để làm cảnh. Ảnh: Lại Thế Anh.
Điểm đặc biệt của mai anh đào là hoa thường nở theo chùm và rất sai. Mùi hương không quá nồng nên dù nở rộ cả con phố vẫn không gây khó chịu. Ảnh: Lại Thế Anh.
Mỗi thời khắc trong ngày, mai anh đào lại mang một vẻ đẹp khác nhau. Khi nắng sớm vừa lên, sương mai còn đọng lại trên những cánh hoa, mai anh đào lại mang một vẻ đẹp mỏng manh, đầy huyền bí. Khi nắng lên cao, những cánh hoa lại trở về với màu sắc thật của mình với màu hồng phấn, phất phơ trong gió. Ảnh: Vũ Vương Việt.
Mai anh đào nở rất nhanh và đồng đều nhưng cũng nhanh tàn. Mùa hoa chỉ kéo dài khoảng vài tuần. Từ lúc hoa chớm nở đến lúc tàn chỉ khoảng 10 ngày. Ảnh: Chí Nhân.

Khương Nha

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 43

Cơm và Bệnh Tiểu Đường

Nam Minh Bách
 
Ai cũng muốn ăn ngon mặc đẹp. Nhưng ăn ngon có cái nguy hiểm của nó, nhất là khi ở những nước sống lâu quá tuổi 60 mới nhìn thấy hậu quả.
Việc đầu tiên là cơm chúng ta ăn. Ở Mỹ hay Châu Âu hay Úc Châu, dân Việt vẫn coi cơm là cơ bản. Dân Á Châu là vậy, di dân sang Mỹ hay Úc họ vẫn coi cơm là món ăn chính, bánh mì không thể thay thế. Vì ăn cơm chặt bụng, no lâu và tiêu hóa dễ chịu hơn bánh mì vì cơm có số lượng nước liên kết chặt chẽ với bột, amylose hay amylopectin.
Và cơm là phải cơm trắng dẻo như Nàng Thơm hay Jasmine Thái Lan hay Kyoto Nhật Bản. Và phải hai bát mỗi bữa tức là phải 300 hay 400gr cơm một bữa..

 
Ngày xưa tổ tiên chúng ta chọn gạo là đúng vì khí hậu nhiệt đới không thể trồng lúa mì, lúa mì đòi hỏi khí lạnh nhiệt độ 17 độ C. Trồng gạo hai vụ rất lợi cho kinh tế và nhất là hột gạo có những chất bổ vô cùng hấp dẫn cả về phẩm chất cũng như số lượng.
Nhưng tiếc thay bao nhiêu chất bổ tập trung vào vỏ cám ngoài hạt và oái oăm hơn nữa, cám có nhiều chất lipoproteins rất bổ nhưng mau chóng bị chất enzyme lipase trong cám oxy hóa và trở nên khét không dự trữ được. Các cụ chỉ có cách giã gạo cho bớt cám rồi ăn hạt, cám cho heo ăn. Tuy vậy bao gạo cũng không tồn trữ lâu được, phải đến thế kỷ thứ 19, khi Pháp sang làm nhà máy xay lúa mới giải quyết được vấn đề kinh tế, làm sao tồn trữ được bao gạo hàng năm, dùng máy xay cho trắng sạch gạo rồi đánh bóng “Polish” hạt gạo nhẵn và đều. Cám bị loại hết cho heo ăn. Nhưng tai hại cho sức khoẻ con người nhất là dân “khá giả” hay “trưởng giả”, may cho dân nghèo vẫn ăn gạo đỏ hay “gạo lức muối mè”.

Hạt gạo đã xay máy và đánh bóng chỉ còn tinh bột (starch) mà lúc đó là tinh bột tinh chế (Refined Starch) nó có đặc điểm của nó. Nó cũng như các Refined Starch từ lúa mì, nó không còn chất xơ (Fiber) tập trung trong cám; nó mất đi 67% Vitamin B3, 80% Vitamin B1, 90% Vitamin B6, một nửa số Manganese, môt nửa số Phosphorus, 60% Sắt (Iron), 100% chất xơ (Fiber) và tất cả những acid béo (fatty acids) cần thiết; mất tất cả Selenium, Magnesium. Đến nỗi, theo Luật Hoa Kỳ, gạo sản xuất ở Hoa Kỳ phải cho thêm B1, B2 và Iron nhưng cho thêm không thể nào bằng thiên nhiên.
Brown Rice, gạo đỏ cũng được sản xuất ở Hoa Kỳ nhưng không phải là dễ dàng, phải vô hiệu hóa chất enzyme lipase trong cám nếu không chỉ vài giờ sau là gạo hư. Phần nhiều người ta dùng nhiệt độ 80 độ C xấy khô nhưng gạo đỏ cũng chỉ tồn trữ được 6 tháng.
Khi đã xay vỡ vỏ thóc ngoài cùng, còn lại lớp cám (Bran) và nhân (Germ), xay nữa và mài nữa thì mất lớp Aleurone (rất nhiều chất béo cần thiết – essential fats). Nhưng như vậy mới tồn trữ được hột gạo trông rất trắng rất đẹp, ăn ngon vì mềm và thơm, nhưng chỉ còn bột tinh bột tinh chế (Refined Starch).

Nghiên cứu của Đại Học Tufts, Boston Massachusetts cho biết tinh bột tinh chế (Refined Starch) được hấp thụ ở ruột rất nhanh và nằm đó dưới tình trạng mỡ, mỡ xung quanh ruột, gan và vùng xương chậu (pelvis). Trông không mập, bụng không phệ nhưng có một lượng mỡ quan trọng trong vùng bụng xung quanh ruột. Cơ thể người coi ốm chứ không mập.
Đại học Tufts nghiên cứu một số người ăn bánh mì trắng tinh bột (starch) so với một số người ăn bánh mì có cám (bran) có chất sơ (fiber). Sau 1 năm rưỡi, những người ăn bánh mì tinh bột thấy dây thắt lưng phải nới thêm (1/2 inch mỗi năm). Có vẻ đường hấp thụ thì Insulin đẩy vào tồn trữ ngay trong những tế bào mỡ xung quanh ruột. Và những người đó có nguy cơ bị bệnh tiểu đường loại 2 (Diabetes type 2), đường trong máu cao hơn nhóm ăn bánh mì nâu có cám (bran).
Sau đó nước Mỹ thay đổi cách ăn uống, khẩu hiệu White Bread Round Waist (Bánh mì trắng bụng tròn) do Bộ Y tế (Dept of Health and Human Services) tung ra và các siêu thị (Supermarket) thay đổi bộ mặt tại gian hàng bánh mì. Bánh mì trắng vẫn còn bán nhưng không được trắng lắm vì FDA ra lệnh ít nhất phải 51% chất xơ (Fiber) trong bánh mì. Và vô số bánh mì có chữ W tức là Whole grain (ngũ cốc nguyên hạt) không được Refined Starch (tinh bột tinh chế)nữa.

 
Và nay người ta biết tại sao. Các tế bào mỡ vùng xung quanh ruột rất quan trọng trong vai trò điều hòa bằng tín hiệu (signaling), sản xuất nhiều hormons, cytokines đi hoạt động ở nhiều bộ phận vùng bụng như tuyến tụy (Pancreas). Một cytokine khích động NF-KB pathway làm chất Insulin không còn hữu hiệu nữa. Insulin Resistance (Đề kháng Insulin là định nghĩa của bệnh tiểu đường loại 2)
 
Tiểu đường loại 1 là tuyến tụy (Pancreas) không sản xuất được Insulin hay sản xuất rất ít, phần nhiều người trẻ do di truyền hay cơ thể tự miễn nhiễm (autoimmunity) sau khi nhiễm siêu vi trùng ở tuyến tụy (Pancreas). Tiểu đường loại 2 là sản xuất Insulin nhưng không hữu hiệu tại vì các tế bào ngay chính địa bàn hoạt động của Insulin không nhận ra Insulin nữa. Insulin có nhiệm vụ là mở chìa khóa cửa các tế bào mỡ, gan và bắp thịt cho đường trong máu vào tồn trữ. Đầu tiên là các tế bào Beta của tuyến tụy (pancreas) cũng không nhận ra Insulin, mất chức năng Feedback điều hòa. Bệnh nhân tiểu đường loại 2 phần nhiều là có tuổi trên 45 khi Insulin và tuyến tụy (Pancreas) bắt đầu thấm mệt. Và người trẻ cũng bi bệnh này nếu quá mập hay ăn quá nhiều đường, số lượng Insulin không cáng đáng nổi.
 
Con số 22,5% người Việt Nam trên 65 bị tiểu đường loại 2 ở Hoa kỳ không làm ngạc nhiên chút nào. Ông Việt Kiều Hải Ngoại sáng chế ra những thức ăn nhiều bột tinh chất hay mỡ với số lượng kinh hoàng như bánh mì Ba Lẹ, chiêu với cà phê sữa đặc Ông Thọ hay Borden 30% đường nguyên chất. Xong rồi tráng miệng bằng chè đường. Nhiều gia đình ông tiểu đường, cháu béo phì vì bà chiêu đãi mỗi tối một bữa chè. Ở Việt Nam cũng vậy, từ 10 năm nay giai cấp giầu có cũng béo phì và tiểu đường như hải ngoại. Béo phì ảnh huởng tới di truyến (genes), bố mẹ béo thì con cũng vậy.
 
Khi đường trong máu cao thì chỉ có hai cách chữa chạy, phần nhiều là phải thực hiện cả hai; bỏ đường, bỏ bột tinh chất và cử động bắp thịt (exercise). Nếu không ăn kiêng thì không thuốc nào trị nổi. Có nhiều thực vật có khả năng hạ đường một chút (chúng tôi đã thử một số) như Okra, đậu đũa, lá xương rồng, lá dứa, lá ổi, đậu đen, tỏi ta ngâm rượu v.v…, nhưng không thay thế nổi insulin và nhất là ăn kiêng (diet). Không thay thế nổi các thuốc hypoglycemiants tác dụng trên tuyến tụy (pancreas) hay gan hay ruột.
Khi đường trong máu lên tới con số trên 126mg/dl khi nhịn đói lúc sáng sớm thì bắt đầu bênh tiểu đường. Và đầu tiên đi nha sĩ vì đường cao đưa đến nhiễm trùng mọi nơi trên cơ thể, đặc biệt là răng và lợi. Trong mồm có môt số lượng lớn vi trùng, 30 thứ vi trùng nhiều thứ ta chưa biết tên. Nhiễm trùng răng lợi đưa đến nhiễm trùng nơi xa xôi như tim (endocarditis) và thận (pyelonephritis)
Khi đường trong máu lên cao, nó tác hại nhẹ nhàng nhưng liên tục tới mọi tế bào đặc biệt là tế bào nội mạch (endothelial) trên màng trong các mạch máu. Tế bào bị hư hại và vữa xơ động mạch (atherosclerosis) xuất hiện, cholesterol và calcium đóng mảng (Atheroma plaque) mở đường cho máu đang chảy bị đông lại (thrombosis). Màng nền (Basement membrane) của mạch máu dày thêm nhưng không vì thế mà chắc chắn thêm, trái lại yếu đi, máu thoát vào làm chảy máu ngay trong thành của mạch. Mạch tắc thiếu dinh dưỡng thiếu oxy cho mọi cơ và bộ phận bị chi phối. Mọi bộ phận từ óc tới ngón chân bị ảnh hưởng, nhưng tai hại nhất là tim, thận, thấu kính (lens) và võng mạc (retina) tại mắt, và tế bào thần kinh. Mọi mạch máu bị ảnh hưởng, từ động mạch lớn, trung và nhỏ. Người bị tiểu đường nếu thoát được bệnh nhồi máu cơ tim (Cardiovascular accident heart attack), đột quỵ (cerebro vascular accident stroke) thì tương lai của họ là thận suy phải thường xuyên lọc máu (dialysis). Và cuối cùng là tắc tĩnh mạch sâu ở chân (deep vein thrombosis), sau cùng phải cắt chân.
Chất đường glucose không được dùng hết cho sản xuất năng lực, còn một số chất thải được phân hóa theo glycosalisation bằng hai hệ thống. Hệ thống không cần enzyme, đường dính với protein và từ từ thành những chất trung gian như Schiff base, Amodari products (???) tỷ lệ thuận với đường trong máu.
Vì vậy bác sĩ theo dõi tình trạng đường bệnh nhân bằng cách đo Hemoglobin A1C và biết tình trạng trong 6 tuần hay 2 tháng vừa qua, đo đường glycemia chỉ cho biết tình trạng ngày hôm nay mà thôi. Hemoglobin A1C người thường từ 4 đến 5, tới 5,7 là tình trạng “tiền tiểu đường” hay Prediabetic, 7 là tiểu đường không còn kiểm soát nổi.
Khi chúng ta trình diện tại phòng mạch bác sĩ với tình trạng tiểu đường loại 2 phải chờ đợi một khuyến cáo, ông bác sĩ nào cũng vậy “anh hay chị phải giải quyết cái gánh nặng dư 5 hay 10 ký quá mức thì thuốc mới hữu hiệu”. Anh chị ăn ít đi và tập thể dục nhiều lên”. Nói thì dễ mà làm thực khó. Một cuộc chiến đấu gay go và cam khổ cả năm hay cả đời lúc thắng lúc bại.
 
Glycemic Index (GI) là một chỉ số đo số lượng của món ăn về phương diện đường, ăn xong phần nhiều là 50gr 2 tiếng sau đo đường trong máu, so với 50gr đường nguyên chất Glucose. Đo diện tích (Area under curve) giữa đường cong và trục X (thời gian, t, số giờ) và tính nếu bằng glucose là GI 100. Nếu chỉ bằng phần mười diện tích đường cong Glucose thì GI là 10. Nếu món ăn được hấp thụ ngay qua ruột như glucose thì GI cao 100 hay gần như vậy.. Nhưng nếu món ăn được hấp thụ dần dần một cách nhịp nhàng như trường hợp có nhiều xơ (fiber) thì GI thấp chỉ 10 hay 20.
Tùy món ăn trong ruột được phân hóa nhanh hay chậm, nhịp nhàng hay không, cách kết hợp của chất bột với xơ, với phân tử protein và mỡ, tùy theo chất tinh bột starch ra sao như bột gạo chất amylose cứng có GI thấp, chất amylopectin dẻo thì GI cao. GI gạo trắng cao hơn GI gạo nâu khá xa. Tùy theo số lượng Protein trong món ăn, số lượng acid hữu cơ (organic acid). Ví dụ có dấm thì GI thấp hơn, có mỡ và chất xơ fiber thì dạ dày chậm mở hơn. Bánh mì nâu GI thấp hơn bánh mì trắng nhưng nếu cho enzymes vào cho dẻo thì GI lên cao ngay. Trái cây và rau có GI đặc biệt thấp nhưng vài trái cây như soài theo kinh nghiệm cá nhân tôi thì GI cao.
Còn về số lượng thì dùng Glycemic Load. Có món ăn rất ngọt nhưng nhiều nước không thể so với món ăn ngọt nặng về đường. Và còn tùy theo khẩu phần (serving) là bao nhiêu, ông Mỹ hay Châu Âu khẩu phần bánh mì trắng là 30-50gr, ông Việt Nam bánh mì Ba Lẹ tới 300gr, mập là cái chắc. Cơm trắng ông Mỹ hay ông Úc tính khẩu phần chỉ 150gr cơm, ông Việt Nam hai bát nhỏ là 200gr rồi.
Glycemic Load là tính theo phưong trình GL= GI x số lượng gr đường trong khẩu phần chia cho 100. Glycemic Load từ 1 đến 10 là thấp, 10 là trung bình, 20 là cao.
Vấn đề ăn uống không thể trông cậy vào ai, phải tự mình lo cho thân mình. Không thể lúc nào cũng ăn một mình một mâm theo sách vở. Món ăn phải hợp khẩu, vì mình ăn không ngon thì không thể nhịn lâu được. Biết bao trường hợp thành công một thời gian rồi đâu vào đó. Phải biết Glycemic Index và Glycemic load của từng món, ăn cho đủ không thể ăn đói..
Glycemic load cao nhất là cơm nếp rồi tới cơm hay cháo đặc trắng rồi tới cơm hay cháo đặc gạo nâu vì có cám. Bánh mì bagel trắng GL cao nhất là 28, baguette của Pháp GL 15. Bánh mì whole wheat chỉ có 9, whole grain bread chỉ có 7, Cơm Gạo Jasmine được dân Việt Kiều ưa chuộng cao kỷ lục về cả GI lẫn GL. Chúng ta bị mập béo tiểu đường là lẽ dĩ nhiên. Chúng ta không cần biết tới khuyến cáo của Bộ Y Tế Mỹ, vẫn khư khư bám lấy gạo Thái Lan Nàng Thơm cho khoái khẩu. Chúng ta không cần biết vì không muốn biết.
Nghiên cứu từ Đại Học Harvard đăng trong American Journal of Nutrition. Nghiên cứu 12 năm liền với 74.000 nữ điều dưỡng cho thấy càng ăn nhiều chất xơ fiber thì càng bớt cân.
Gạo trắng mất đi 45% trọng lượng hạt nguyên thủy khi mất vỏ cám (Bran) nguy hại không phải chỉ về vấn đề đường mà thôi. Nguy hiểm hơn nữa là mất rất nhiều dinh dưỡng không thể thay thế được. Mớ mỡ xung quanh ruột và tràn ra máu Triglycerides cao rất khó giải quyết vì thiếu nhiều công cụ để phân hủy mỡ. Khó giải quyết vì nằm sâu trong bụng, xa các bắp thịt chân và tay.
Muốn giải quyết lớp mỡ phải cần tới hàng ngàn phản ứng Enzyme phân hóa và trao đổi hàng ngàn metabolites. Phải cần nhiều loại enzymes chống oxydation các fatty acids. Cám Bran có 120 chất antioxydants, có đầy đủ sinh tố (Vitamins), chỉ trừ có Vitamin D và C. Có đầy đủ các loại phytosterols, Beta sitosterols, fibers, Vitamin E Complex, đầy đủ các loại B Complex B1 B2 B3 ngay cả Vitamin B15 hiếm có. Có Enzyme Q10, nhất là Omega 3, Omega 6 fatty acids, không có thì không thể giải quyết được Triglycerides cao trong máu. Omega 3 fatty acids trong dầu cá fish oil dùng để trị mỡ Triglycerides cao trong máu đã được các bác sĩ dùng từ lâu, 3 viên mỗi viên 1000mg Omega 3 fatty acids có thể giảm lượng Triglycerides 300 hay 350mg/dl xuống 150 trong vòng vài tháng. 
Tiếc thay một phần lớn những chất bổ đó bị hủy nếu đun sôi trong 45 phút. Tiếc thay cám từ gạo –  “mỏ vàng chất bổ” dùng để làm cám nuôi heo.
Dầu trong cám chứa nhiều chất chống oxi-hóa (Antioxydants) hơn mọi thứ dầu thực vật khác, , Vitamin E tocopherol, tocotrienol và nhất là oryzanol (2417 phần trong 1 triệu), hơn hẳn cả về lượng cũng như phẩm dầu đậu nành soybean, bắp (corn), canola, cotton seed, sunflower.
Có Enzyme thì phải có Co-enzyme. Cám cho ta đầy đủ số lượng Manganese, Selenium, Magnesium. Mn là Coenzym cho nhiều phản ứng antioxidant. Nhiều phản ứng phát sinh năng lượng, phân hóa và sản xuất proteins, fatty acids, cholesterol, metabolites cho sex hormons và mediators cho tế bào thần kinh.
Selenium quan trọng không kém, phối hợp chặt chẽ với xơ trong tiêu hóa và chống oxi-hóa (oxydation). Đặc biệt chống ung thư (?), phối hợp với Glutathion, sinh tố E.
Magnesium phối hợp chặt chẽ với Ca, được gọi là Calcium channel blocker thiên nhiên, không thể thiếu trong mọi phạm vi hoạt động của Ca như xương, thần kinh, và bắp thịt..
Vì thế gạo trắng tinh chúng ta ăn thiếu những dinh dưỡng cần thiết. Gây cho chúng ta những vấn đề như tiểu đường loại 2. Không thể giải quyết được nạn Việt kiều tiểu đường loại 2 nếu không đi vào nguyên nhân như người Mỹ đã làm. Không dễ đâu vì người Mỹ cũng có một số nhất định vẫn ăn bánh mì trắng. Dân Việt cũng như dân Á Châu khác có vẻ cứ ăn gạo ngon, bệnh tật tính sau.
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 6

Sống sao để tránh ung thư

BS Trịnh Ngọc Huy, MD

Nói đến bệnh ung thư ai cũng sợ cầu mong là đừng bao giờ bị cả. Với bệnh ung thư thì chỉ muốn thực hành câu “Tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Ðiều nay dễ hiểu vì bệnh nhân bị bệnh ung thư có cảm tưởng như bị án tử hình vì có bệnh chữa không được. Bệnh nhân có thể chết trong thời gian ngắn. Có ung thư chữa được nhưng có thể bị lại sau đó hoặc không chết nhưng làm đau đớn lây lất qua ngày tháng.
Mỗi năm trên 7 triệu người trên thế giới và nửa triệu người ở Hoa Kỳ chết vì bệnh ung thư. Tuy nhiên nhiều bệnh ung thư có thể tránh ngừa được. Ngừa và phòng bệnh có thể làm giảm tỷ lệ tử vong vì bệnh ung thư. Tầm soát ung thư trước khi triệu chứng bệnh phát ra cũng có thể giúp cho việc chữa bệnh được hiệu quả vì bệnh còn trong tình trạng phôi thai.

Ung thư là gì?

Ung thư là căn bệnh gọi chung cho các bệnh mà tế bào sinh trưởng mọc lẹ bất thường không tự kiểm soát được và tế bào ung thư có khả năng sinh sản ăn lan qua các bộ phận khác.
Ung thư là tế bào của bộ phận cơ thể thí dụ như tế bào óc, tế bào phổi, tế bào gan hay ruột bị biến dạng ở di thể (DNA) nên tăng trưởng không bình thường mọc quá mau quá lẹ, không tự hủy diệt được như tế bào bình thường khi hết chu kỳ hoạt động. Các tế bào ung thư mọc quá lẹ tiêu diệt các tế bào bình thường trong cùng bộ phận, tế bào ung thư tăng trưởng và kết hợp làm hủy hoại bộ phận cơ thể và mọc lan ra các bộ phận chung quanh.. Tế bào ung thư cũng có thể theo đường hạch tuyến (lymph nodes) và đường máu (vascular circulation) và mọc ra ở các bộ phận khác ở xa. Thí dụ như ung thư ruột thường chạy qua gan.

Tại sao tế bào bị biến dạng thành ung thư?

Cơ thể chúng ta được cấu tạo bởi hàng trăm tỷ tế bào (cells). Các tế bào này chứa được di thể DNA mà kiểm soát sự sinh trưởng cũng như chu kỳ sống của tế bào. Mỗi tế bào của bộ phận cơ thể có một chu kỳ sống. Hết chu kỳ thì tế bào chết đi và thay thế bởi tế bào mới sẽ sinh ra. Tế bào mới được cấu tạo bởi “sao bản” lại từ di thể (DNA) của tế bào cũ trước khi tự hủy diệt cho nên nếu tế bào mới có di thể bị hư hại hay biến dạng trong lúc “sao bản” thì tế bào này có thể biến thành tế bào ung thư. Tế bào ung thư này sẽ tiếp tục sinh ra các tế bào ung thư mới và xâm lấn các tế bào bình thường ở cùng bộ phận cơ thể khi tế bào ung thư chiếm hết bộ phận thì bộ phận hoàn toàn bị hư hỏng và tiêu hủy. Thêm vào đó tế bào ung thư còn lan ra các bộ phận khác khiến cho cơ thể bị suy kiệt và chết. Ung thư mất một thời gian nhiều khi cả năm để tăng trưởng và lớn lên một khi ung thư to để mà tạo ra triệu chứng thì thường là có cả 100 triệu hoặc tỷ tế bào ung thư rồi. Sự sinh trưởng của tế bào được kiểm soát bởi di thể. Nếu di thể bị hư hại và biến đổi thì tế bào sẽ biến dạng và tăng trưởng bất thường.

Các chất hủy hoại (mutagens) trong môi trường sinh sống như một số hóa chất, chất phóng xạ, nhiễm trùng (như bị siêu vi viêm gan B, và C) có thể làm cho di thể tế bào bị biến dạng, bị hư mất đi sự tự kiểm soát tự hủy diệt. Ngược lại, cũng có những chất kích thích (mitogen) làm tế bào mọc lẹ hơn bình thường làm tế bào bị biến dạng thành ung thư. Một số di truyền cũng ảnh hưởng ít nhiều trong yếu tố gây ung thư. Hệ thống kháng thể (immune system) là hệ thống phòng thủ của cơ thể có nhiệm vụ kiểm soát và tiêu diệt các tế bào biến dạng ung thư này. Tuy nhiên hệ thống kháng thể này của các bệnh nhân bị ung thư có thể bị yếu đi không được hoàn hảo nên không tiêu diệt được các tế bào ung thư bất thường. Hoặc tế bào ung thư có khả năng lẩn tránh được hệ thống phòng thủ này.
Y khoa đã tiến bộ khá nhiều trong việc điều trị các bệnh ung thư nhưng chỉ khả quan chứ không hoàn toàn nhất là khi bệnh được khám phá quá trễ…

Các ung thư đứng hàng đầu về tử vong:

Ung thư phổi, ung thư ruột, vú và nhiếp hộ tuyến là những bệnh ung thư dẫn hàng đầu theo thứ tự về số tử vong mỗi năm. Tuy nhiên cho người Việt ở Hoa Kỳ thì ung thư nhiều nhất ở phái nam là ung thư phổi, ung thư gan và ung thư ruột. Khác với dân bản xứ Hoa Kỳ là ung thư phổi, ruột và niệu tuyến.. Theo thứ tự cho phái nữ thì người Việt và người Mỹ giống nhau thì ung thư đứng hàng đầu là ung thư vú, ruột và phổi.

Các yếu tố chính có thể ảnh hưởng và gây ra bệnh ung thư là di truyền, tuổi và môi trường sinh sống (environmental factors). Di thể là căn bản của truyền giống từ đời này qua đời khác từ ông bà qua cha mẹ xuống đến con cái. Nếu dòng họ có di thể bị ung thư thì những người trong gia đình dòng họ có thể bị di thể ung thư gây ra bệnh ung thư. Một số bệnh ung thư di truyền như ung thư vú, ung thư ruột. Tuổi là một yếu tố rất quan trọng của bệnh ung thư, càng lớn tuổi thì càng dễ bị ung thư. Ðiều này dễ hiểu vì càng lớn tuổi thì các tế bào và di thể dễ bị hư hỏng, dễ biến chứng cũng như xe cũ thì dễ hư hỏng do máy bị hao mòn. Ðó cũng là quy luật đào thải của tạo hóa.
Môi trường sinh sống ảnh hưởng ít nhiều đến bệnh ung thư. Một số yếu tố trong đời sống đã được y khoa xác định làm tăng nguy cơ bệnh ung thư – thuốc lá, mập, dinh dưỡng xấu, thiếu hoạt động, nhiễm trùng sinh lý, môi trường ô nhiễm.

Thuốc lá dẫn đầu gây ung thư phổi. Thuốc lá là chất độc tố nguy hại nhất mà loài người đã tìm ra. Thuốc lá giết 5 triệu người mỗi năm. 30% lý do chết là vì các bệnh ung thư từ thuốc lá gây ra Thuốc lá tạo ra các biến chứng bệnh ung thư, bệnh tim, bệnh phôỉ và khí quản… Thí dụ thuốc lá làm tăng tỷ lệ ung thư 10-20 lần cho những người hút thuốc so với nguời không hút. Các ung thư liên quan do thuốc lá như bệnh ung thư phổi, thực quản, bọng đái, ung thư máu, miệng, mũi, yết hầu, thực quản, tuỵ tạng, gan, bao tử, thận, ruột già, bọng đái, tử cung. Abestos (chất được dùng để lợp nhà giảm nhiệt, hiện nay không được dùng), chất hơi radon, than cũng gây ra ung thư phổi.
Ra nắng quá nhiều có thể làm bị ung thư da. Mỗi năm hơn một triệu người bị ung thư da. Tia cực tím trong nắng làm hư gene (di thể da) biến dạng đưa đến ung thư và làm suy yếu hệ thống kháng thể tự sửa và hủy diệt các tế bào mọc bất thường.

Dinh dưỡng – nghiên cứu y khoa không có chứng minh chắc chắn nhưng có chiều hướng là thức ăn mỡ làm tăng tỷ lệ bị ung thư ruột và ung thư vú. Thức ăn mỡ làm tăng tỷ lệ nguy cơ ung thư niệu tuyến (prostate cancer). Thịt đỏ gồm thịt bò, heo, cừu có thể làm tăng tỷ lệ bệnh ung thư ruột già và hậu môn. Nhiều nghiên cứu đề nghị trái cây và rau xanh có thể làm giảm ung thư ruột già mặc dầu sự liên hệ không được chặt chẽ cho lắm. Một số nghiên cứu cho thấy thức ăn có nhiều chất xơ (fiber) có thể làm giảm nguy cơ bị bướu và ung thư ruột già. Rất nhiều nghiên cứu khoa học đã đuợc làm về các loại thuốc bổ khác nhau. Tuy nhiên hiện nay các nghiên cứu khoa học vẫn chưa kết luận được hoàn toàn là các thuốc bổ có thể làm giảm các bệnh ung thư như trong quảng cáo của các nhà thương mại là thuốc bổ giúp ngừa ung thư. Một số nghiên cứu đề nghị vitamin D và Calcium có “chiều hướng” là giảm nguy cơ bị bệnh ung thư ruột, niệu tuyến và ung thư vú. Folate có trong rau xanh, trái cây, ngũ cốc có thể giúp làm giảm ung thư vú, ung thư ruột già… Rượu bia làm tăng rủi ro bị ung thư ruột già, vú, miệng, thực quản, gan một khi gan bị chai vì rượu.

Bệnh nhiễm trùng – khoảng 17% các bệnh ung thư trên thế giới là do các bệnh nhiễm trùng. Các virus làm tế bào cơ thể biến dạng và làm yếu hệ thống miễn nhiễm chống ung thư. Human papilomavirus (HPV) gây ra ung thư cổ tử cung và các ung thư bộ phận sinh dục.. Virus B và C dẫn hàng đầu về nguyên nhân gây ra bệnh ung thư gan. Virus HIV (AIDS) gây ra ung thư Kaposi sarcoma và ung thư hạch (lymphoma). Virus HTLV 1 gây ra nhiễm ung thư máu. Epstein Barr Virus (EBV) gây ra ung thư ung thư hạch và Burkitt’s lymphoma. Và dĩ nhiên là vi trùng Helicobacter Pylori mà người Việt chúng ta bị rất nhiều gây ra bệnh ung thư bao tử. Vi trùng Helicobacter Pylori truyền nhiễm qua đường ăn uống trong khi đa số các virus kia đa số lây qua đường máu (chích ma túy, xâm mình, châm cứu với kim nhiễm trùng) và đường sinh dục. Thuốc chủng ngừa siêu vi B và HPV giúp ngừa bị nhiễm hai siêu vi này.

Thiếu hoạt động- Nghiên cứu cho thấy năng hoạt động giúp giảm tỷ lệ ung thư vú và ruột già. Nặng ký và mập sẽ dễ bị ung thư ruột già, vú, tử cung, niệu tuyến, gan và túi mật. Một nghiên cứu dịch tễ học (Epidemiology) cho rằng bệnh mập ở Hoa Kỳ gây ra 14% chết vì bệnh ung thư cho đàn ông và 20% cho phái nữ.

Bí quyết làm giảm tỷ lệ nguy cơ bị ung thư :

Có những yếu tố mà mình không thể thay đổi được như bị di truyền qua di thể (DNA) của cha mẹ- “Cha truyền con dính” trốn không được. Tuổi tác cũng không thay đổi được. Mình có thể khai bớt tuổi để trốn lính nhưng tuổi thật trời cho thì không bớt đi được và càng lớn tuổi thì càng dễ bị ung thư. Chúng ta không thể đi ngược thời gian hoặc ca mỗi ngày bài “Ðường xa ướt mưa” của nhạc sĩ Ðức Huy, “xin cho thời gian đứng yên lắng đọng” để đươc trẻ mãi không già.

Tuy nhiên có một số yếu tố nằm trong phạm vi chúng ta có thể kiểm soát hay thay đổi được để làm giúp giảm tỷ lệ rủi ro bị ung thư.
Không nên hút thuốc lá nếu chưa hút; bỏ hút thuốc lá nếu đã lỡ hút. Tránh uống rượu bia nhiều mỗi ngày vì rượu bia làm sưng gan, chai gan và ung thư gan. Tránh chơi bời sinh lý bậy bạ vì có thể bị nhiễm bệnh sinh lý như bệnh AIDS, và siêu vi HIV, HPV, B và C. Không chích cần sa ma tuý vì cũng dễ bị nhiễm các vi khuẩn trên. Tránh đừng để bị mập mà phải giữ trọng lượng cân bình cho cơ thể vì mập gây ra bệnh ung thư vú, ruột; năng hoạt động và tập thể thao cũng giúp giảm tỷ lệ ung thư. Tránh tắm nắng hay ra nắng quá nhiều mà không che đậy cơ thể kỹ càng vì dễ bị ung thư da (melanoma). Tránh đừng ra nắng nhất là khoảng từ 10 giờ sáng tới 3 giờ chiều. Nên đội mũ, đeo kiếng và mặc quần áo kín đáo để bớt tránh da bị nắng nhiều. Nếu thích mặc tiết kiệm vải thì nên ở chỗ tối, tránh ngoài nắng làm cháy da mình, cháy… mắt người.

Nên ăn thức ăn như rau xanh, trái cây và thức ăn có chất xơ, giảm thịt đỏ và thức ăn béo mỡ.
Ðiều cần nhấn mạnh là sự thay đổi này phải càng sớm càng tốt vì cần một thời gian cả chục năm thì sự thay đổi mới giúp làm thuyên giảm của tác hại trên cơ thể không thể một sớm một chiều mà được. Thí dụ như bệnh nhân bị ung thư phổi khai đã ngưng thuốc lá rồi, nhưng chỉ mới ngưng được một tháng khi bắt đầu ho ra máu, một triệu chứng của ung thư phổi. Ngưng thuốc lá lúc này vẫn tốt hơn là tiếp tục hút thuốc nhưng đã là quá trễ.

Vì ung thư ruột, vú có yếu tố di truyền cho nên nếu người thân trong gia đình như cha mẹ anh em bị bệnh ung thư trên thì nên đi tham khảo với bác sĩ để khám định kỳ sớm hơn. Cần khám tổng quát hàng năm khi tuổi trên 40.
Đi khám định kỳ tầm soát ung thư vú, tử cung, niệu tuyến và ung thư ruột theo lịch trình và khuyến cáo của bác sĩ.
Thử máu và chụp hình truy tầm ung thư gan nếu bị siêu vi gan B và C.

BS Trịnh Ngọc Huy, MD
San Jose, California

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 13

Mùa Đông

Anh giữ mùa đông mãi trong lòng 
Cho hồn giá rét phút chờ trông 
Và xem mây tím chiều giăng mắc 
Nhìn nắng phai dần khi nhớ mong 
Anh giữ mùa đông mãi trong anh 
Nghe sầu rơi ướt giọt long lanh 
Chừng nghe hơi thở hòa hơi thở 
Lặng lẽ đi tìm trong lối quanh 
Anh giữ mùa đông mãi muôn đời 
Cho dù cánh gió bạt trùng khơi 
Mùa đông em đến tim lạnh giá 
Sưỡi ấm hồn anh trong tả tơi…

 Fly 1tome

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 10

Nét Đẹp

Vẻ đẹp của tuổi thanh xuân đến từ ngoại hình, vẻ đẹp của tuổi trung niên đến từ kinh nghiệm, vẻ đẹp của tuổilão niên đến từ khí chất và tâm hồn
 
Vậy thì, làm thế nào để hình thành khí chất, để dưỡng được tâm hồn?
 
Xinh đẹp là một cuộc chạy bộ đường dài, đó không phải là điều thuộc về giai đoạn tuổi tác nào mà là toàn bộ đời người.
 
Trên hành trình cuộc đời, 20 tuổi là sống với thanh xuân, 30 tuổi là sống cùng sự nghiệp, 40 tuổi thì sống bằng trí tuệ, 50 tuổi sống một cách thản nhiên, 60 tuổi sống ung dung tự tại, còn 70, 80 tuổi sống với khi chất và tâm hồn, bảo vật vô giá.  Dù cho có già đi, đầu tóc có bạc trắng, dung nhan đã xế chiều, thì cũng phải giữ vững phần đẹp đẽ nhất sâu thẳm trong tâm hồn.
 
Bạn và tôi đều biết rằng, lão hoá là điều không thể tránh khỏi của đời người. Nhưng trên con đường trở nên già đi ấy, có người sống thật mệt mỏi, già nua, có người lại sống rất thảnh thơi, bình thản, tóc bạc da mồi mà vẫn mang khí chất ung dung.
 
Vậy thì, nếu muốn sống một cách ung dung thoải mái, và nếu muốn dưỡng khí chất của tuổi già, chúng ta cần có:
 
Một thái độ giữ vững vẻ đẹp
Con người ta không thể lựa chọn tướng mạo. Tướng mạo trời ban ấy có thể khiến bạn “xinh” trong mắt ai đó, nhưng không thể quyết định bạn có trở thành một người “đẹp” hay không.
 
Vẻ đẹp là một loại thái độ, cũng là một sự lựa chọn. Không kể bao nhiêu tuổi, chúng ta đều cần phải giữ gìn thân hình tao nhã, ăn mặc khéo léo, trang điểm phù hợp. Đây vừa là tôn trọng bản thân, cũng là tôn trọng mọi người.
 
Một quá trình tu dưỡng tinh thần
Vẻ đẹp của tuổi thanh xuân đến từ ngoại hình, vẻ đẹp của tuổi trung niên đến từ trải nghiệm, nhưng vẻ đẹp của tuổi lão niên lại đến từ khí chất và tâm hồn. Khí chất ấy bắt nguồn từ quá trình tu dưỡng, từ việc tu tâm dưỡng tính mà trở nên đoan trang, mẫu mực, phong thái chính trực, đường hoàng.
 
Con người không thể lựa chọn ngoại hình, nhưng hoàn toàn có thể dưỡng thành nên khí chất. Chỉ cần có thể bồi dưỡng tính tình, bồi dưỡng nhân cách, làm dịu tâm hồn, thì bất cứ ai cũng có thể tu được vẻ đẹp, dưỡng được tinh thần.
 
Một trái tim luôn thiện đãi chính mình
Dù bận trăm công nghìn việc, hãy lưu lại một chút thời gian cho bản thân. Nếu như bạn không thể yêu thương chính mình, thì còn trông mong ai sẽ đối tốt với bạn đây? Đã yêu thương bản thân thì lại càng yêu thương người khác, hãy để bản thân tràn đầy hào quang của lòng thiện.
 
Một loại vận động giữ gìn sức khỏe
Trong 100 phút của đời người, sức khỏe đứng ở vị trí hàng đầu. Không có sức khỏe thì cũng không thể làm được bất cứ điều gì. Làm người, thì không thể nửa đời trước dùng cả mạng sống để kiếm tiền, nửa đời sau dùng toàn bộ tiền bạc để mua lại mạng sống.
 

alt
Trong 100 phút của đời người, sức khỏe chính là số 1 đứng ở vị trí ban đầu. 


Giữa thế sự xô bồ, hãy dành một chút thời gian để lắng lại và sống cho chính mình. Một chút vận động để giữ gìn sức khoẻ, cũng là cách để cảm nhận vẻ đẹp và yên bình của đất trời.
 
Một phần thanh cao đạm bạc
Đến độ tuổi lão niên, họ đã không cần phải hăng hái phấn đấu như thời son trẻ nữa, cũng đã xem nhẹ những thủ đoạn dối trá lừa gạt và mưu mô toan tính kia. Thế gian ồn ào sôi nổi, thì hãy cứ mặc cho họ sôi nổi ồn ào.
 
Thiện Sinh
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 19

Nông dân Việt làm giàu bằng trái cây Việt

alt
Mỗi mùa, một vườn nhãn của bà Chính thu hoạch được từ 200,000-300,000 lbs. 

 
HOMESTEAD, Fl. (NV) – “Nếu nghĩ trước là sang Mỹ làm nông thì ai đi Mỹ làm gì. Nhưng thời thế đưa đẩy, qua Mỹ không biết một chữ tiếng Anh, muốn đi làm hãng không ai giới thiệu, đi may ba cọc ba đồng, nên thôi, mua đất làm nông để khỏi lệ thuộc ai hết. Rồi ông bà cũng thương cho mình cái vườn, buôn bán được, nên bây giờ nơi đây trở thành như một vựa trái cây.”
Bằng giọng rặt miền Tây không rào đón, bà Chín, chủ vựa trái cây Chín Nguyệt lớn nhất vùng Homestead, Miami, vừa ngồi tỉa lại những chùm nhãn tươi nguyên mới hái để sắp vào thùng chuẩn bị giao đi các tiểu bang vừa tỉ tê kể chuyện lập nghiệp làm giàu trên xứ người bằng chính cây trái quê hương.
*****
Cũng giọng nói chân chất, hiền lành như cọng rau ngọn cỏ, ông Chín vừa đứng phụ người làm cầm vòi nước tưới lên những rổ rau lang lớn mới cắt từ vườn về, vừa tâm sự, “những năm đầu mới xuống đây lận đận lắm. Khi đó cuối tuần hai đứa con gái phải đi làm nail thêm để lấy đó làm nguồn sống, mướn nhà, phụ tiền chợ. Còn thằng con trai thì theo phụ vợ chồng tôi làm cực mà không có thu nhập. Mình vừa trồng tốt thì mùa lạnh đến cây bị đông đá. Rồi lại cố gắng vừa trồng tốt trở lại thì bão tới, nước lên. Mình lại xui mua nhầm miếng đất bị ngập nước.”
“Nhưng cũng may là xuống năm 96, đến năm 97-98 thì thời tiết yên. Trời yên bão tố thì mình mần được, mần ngày mần đêm, không nghỉ ngày nào, từ sáng sớm đến 9-10 giờ đêm. Đến năm 99-2000 là bắt đầu dư tiền mua đất rồi, cứ có tiền là tôi mua đất thêm.” Ông Chín nhớ lại.

Ông Chín, chủ vườn rau trái Chín Nguyệt, đang tưới rau lang vừa cắt về. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Ông Chín, chủ vườn rau trái Chín Nguyệt, đang tưới rau lang vừa cắt về. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Ông nói tiếp, “Nhiều người thấy tôi mần được nên cũng đến hỏi cách làm vườn. Tôi nói dễ lắm, chịu dang nắng dầm mưa là được. Nhớ đến mùa bồ mắt cứ đứng vuốt hoài rát mặt luôn vì nó chui vô mắt, nói chuyện thì nó bay vô miệng. Vậy đó nên làm nghề này ít có ai theo vì nó không chỉ khổ mà đến cực lận.”
Khởi đầu từ năm 1996 với 7.5 acres đất mua để trồng rau, đến nay, chưa đầy 20 năm, vợ chồng bà Chín cùng ba người con, hai gái một trai, đã có trong tay hơn 100 acres vườn cây ăn trái với đầy những đặc sản quen thuộc của người Việt Nam, từ nhãn, xoài, vú sữa, mãng cầu, sa bô chê, đến thanh long, trái vải, mận, mít, bơ, táo, ổi, cả cóc, khế cũng không thiếu.
Vườn trái cây Chín Nguyệt không phải chỉ tọa lạc một trên một mảnh đất duy nhất mà là “mười mấy vườn gần nhau, cứ vườn 10 acres, vườn 20 acres quanh quanh nhà, có nơi cách 15 phút lái xe.”
Nhà ông bà Chín nằm trên mảnh vườn rộng khoảng 7 acres, là mảnh vườn thứ hai vợ chồng bà “tậu” được. Đây cũng là nơi tập trung trái cây rau quả từ các vườn thu hoạch về, cho vào phòng lạnh (cooler) trước khi chất lên các xe tải chuyển đi đến những nơi bán sỉ ở New York, Washington D.C., Chicago, Portland, Seattle, Texas, Minnesota, Atlanta, North Carolina, South Carolina…
Mời độc giả xem phóng sự: Người Việt và nghề trồng rau trên đất Mỹ
Hỏi một phòng lạnh như thế chứa được bao nhiêu tấn, anh Thắng, con trai bà Chín trả lời rằng, “mỗi phòng này có thể chứa đủ đồ cho 3 xe tải 18 bánh.”
Chúng tôi đến nơi đây khi mùa trái cây chính đã qua, nhưng nhãn, ổi cuối mùa thu hoạch từ các vườn đưa về cũng đủ làm cho cả một góc sân vườn trở nên bận rộn, tíu tít.
Hơn 10 người đàn ông gốc Hispanic ngồi chăm chú nhặt lên từng trái ổi từ trong các rổ lớn mới hái ngoài vườn về, gỡ từng chiếc túi ni-lông đen bọc bên ngoài, chỉ chừa lại chiếc bao xốp, rồi mới cho vào thùng giấy cân và dán lại.
Cũng trên khoảng sân lớn đó, một góc khác, nhiều người làm đang tỉa tót từng chùm nhãn cũng mới được đưa từ vườn về, rồi chia thành “size 1, size 2” trước khi cho vào thùng đóng gói.

Cóc cũng là mặt hàng được ưa chuộng tại vườn trái cây Chín Nguyệt. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Cóc cũng là mặt hàng được ưa chuộng tại vườn trái cây Chín Nguyệt. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Nơi góc kia, nhiều người đàn ông lăng xăng khuân những rổ rau lang lớn mới được chở về từ một vườn rau nào đó, khiêng xuống, xịt nước trước khi bỏ vào từng thùng cân theo số lượng qui định để làm lạnh nhằm giúp rau không bị hư trong quá trình vận chuyển.
Tại góc nọ, nhiều khách Việt đủ mọi lứa tuổi, có người địa phương, có người từ xa đến, cứ hết tốp này đến tốp khác ghé vào mua trái cây lẻ mang về làm quà cho người thân hay cho chính mình. Nói là lẻ, nhưng hầu hết họ đều mua cả thùng nhãn 20 lbs, hay thùng chôm chôm 5 lbs. Dĩ nhiên, một người cháu gái của bà Chín cũng sẵn sàng cân từng pounds cóc, khế, ổi, xoài, nhãn để bán theo yêu cầu của khách.
Thậm chí có một cô gái đến hỏi “Có khế bán không cô?”, bà Chín đáp ngay, “Có, chờ chút.” Rồi bà lái chiếc golf cart chạy liền ra vườn khế, cắt vội một mớ, mang vào cân… nửa pound bán với giá $2.50
Nghĩa là, vựa trái cây Chín Nguyệt không chỉ có những chiếc xe tải 18 bánh xếp hàng lũ lượt chờ lấy hàng đưa đi bỏ sỉ các nơi mà muốn mua lẻ thế nào chủ vựa cũng chìu khách hết mình. Đến nỗi, Trân, người con gái út của bà Chín nói như than, “Hình như má em làm không biết mệt. Quần quật cả ngày như vậy, tối vào nhà còn ngồi bào từng trái cóc để ngâm muối đường bán nữa!” Thu nhập tính bằng tiền triệu của vườn trái cây bà Chín có lẽ cũng được gom góp từ một phần những điều nhỏ nhặt như thế, theo đúng tinh thần cần kiệm, chịu thương chịu khó của người Việt Nam.
*****
Đầu đội nón lá, áo kiểu tay ráp-lăng, tóc búi gọn sau gáy, vòng cẩm thạch xanh biếc, dáng người đậm chắc, gương mặt tròn phúc hậu, bà Chín mang đầy đủ dáng dấp của một phụ nữ miền Tây mà ai cũng có thể bắt gặp khi bước chân về miền Mỹ Tho, Tiền Giang, Hậu Giang. Thế nhưng khi nhìn bà điều khiển một cách nhuần nhuyễn chiếc “golf cart” chạy băng băng giữa những vườn cây, từ khu này sang khu khác để đi thăm vườn, hay nhìn bà đứng “chỉ huy” nói chuyện với những người làm gốc Lào hay Hispanic người ta lại nhìn ra bóng dáng của người nông dân hiện đại ở xứ Cờ Hoa.

Bà Chín Nguyệt, chủ nhân vườn trái cây Chín Nguyệt ở Homestead, Miami-Texas. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Bà Chín Nguyệt, chủ nhân vườn trái cây Chín Nguyệt ở Homestead, Miami-Texas.
(Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Vừa lái xe chở chúng tôi đi thăm vườn nhãn cuối mùa, bà Chín vừa kể chuyện đời xưa, “Hồi ở Việt Nam ba má chồng tôi có vườn trái cây lớn lắm ở Mỹ Tho. Tôi sợ nghề làm vườn nên chỉ ở thành (phố) buôn bán. Sau năm 75, người ta đi kinh tế mới, vợ chồng tôi đi ‘kinh tế cũ’ tức trở về quê để giữ ruộng không thôi ‘mấy ông giải phóng’ lấy hết. Nhìn ruộng vườn lớn trồng đủ loại cây trái, cả làm lúa để bán, tôi sợ lắm, lại sợ ma nữa. Khi ông bà nội chết, tôi giao hết đất đai cho mấy đứa cháu để trở lên thành. Rồi đùng cái sang Mỹ ai ngờ lại đi theo nghề này. Nghĩ trước làm nghề này ai đi Mỹ làm chi.”
Nói thì nói vậy, nhưng nhìn cách bà Chín vừa lái xe vừa chỉ vào từng hàng cây giới thiệu đây là nhãn, đây là ổi, đây là vú sữa… mới thấy bà yêu mảnh đất miếng vườn của mình đến nhường nào. Bởi, nếu không yêu thương, gắn bó, chăm sóc nó thì bà đã không thể có cơ ngơi như hiện tại.
Trái cây có nhiều loại, nhưng thu nhập chính của vườn bà Chín Nguyệt đến từ nhãn và ổi.
Bà Chín cho rằng thu hoạch mỗi mùa “hên xui” khác nhau nên khó mà nói được một năm bà bán được bao nhiêu tấn nhãn hay ổi và thu nhập là bao nhiêu, “Chỉ biết mỗi vườn một mùa thu hoạch chừng hai ba trăm ngàn pounds, nhưng gặp năm thời tiết không tốt có thể bị mất một số vườn. Rồi giá cả lên xuống mỗi mùa mỗi khác, như năm nay cuối mùa nghĩ trúng vườn nhãn này, nhưng tự nhiên hàng Trung Quốc qua, giá hạ xuống liền nên tiền mình cũng mất.”
“Hoặc như Mùa Hè bán nhãn $25/thùng 20 lbs, nhưng mùa khác có thể bán đến $35, $40 hay đến $50 một thùng. Tất cả tùy thuộc vào thị trường thời điểm đó, mình khó tiên đoán được.” Bà Chín nói thêm.

Mãng cầu dai trong vườn nhà ông bà Chín Nguyệt (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Mãng cầu dai trong vườn nhà ông bà Chín Nguyệt (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Cả 100 mẫu tây đất vườn của bà Chín đều có trồng nhãn, không biết mỗi vườn có bao nhiêu cây, chỉ biết nhãn nối tiếp nhãn, ngay cả những cây nhãn cuối mùa mà trái cũng từng chùm trĩu xuống, nặng oằn. Theo bà Chín, “Bên này được cái trồng nhãn nghịch mùa nên bán được giá hơn. Mùa nhãn rơi vào Tháng Tám thì ai cũng có nên giá hạ, còn lại những tháng khác người ta hết nhưng tôi có nhãn bán gần như quanh năm.”
Đến một vườn nhãn đang được thuê người hái, bà Chín vừa lom khom lụm từng trái nhãn rụng vì “đây là tiền, mà bỏ đi những gì còn ăn được là mang tội,” bà vừa giải thích, “Ngày xưa mới làm chỉ có hai vợ chồng tôi, rồi mướn thêm một người Mễ, rồi có thêm 2-3 người, lên 4-5 người, giờ thì phải từ 30-40 người mới phụ nổi. Riêng hai vườn nhãn đang thu hoạch thì tôi không có người coi nữa phải mướn một cô người Lào, giống như thầu, cứ hái mỗi thùng 20 lbs trả công $10. Cô Lào này đứng ra mướn thêm nhiều người phụ.”
Một điều cần chú ý là “Sáng nào muốn hái nhãn thì phải chờ ráo mùi sương mới hái được, vì nếu hái sớm có mùi sương thì trái nhãn sẽ bị nứt!” Bà Chín chia sẻ kinh nghiệm.
Xen với nhãn là những vườn ổi. Có điều người đi thăm vườn sẽ không thấy những trái ổi no tròn, xanh non trên cây mà chỉ thấy những trái “ni-lông màu đen” đu đầy cành.
Bà Chín diễn giải, “Tất cả ổi trên cây khi lớn cỡ bằng trái chanh đều được bọc lại bằng túi xốp bên trong và thêm một bao ni-lông đen bên ngoài và để vậy cho đến khi thu hoạch mang về vựa thì túi ni-lông mới được tháo ra. Nếu không bọc lại thì ổi sẽ bị sâu và không được đẹp. Nên trồng ổi cũng tốn nhiều công lắm.”
Đây đó trong khu vườn chúng tôi đến là những cây mãng cầu dai còn lại ít trái cuối mùa, trong đó có những trái to gần bằng cái chén. Mãng cầu trong vườn bà Chín được trồng “cốt để có bán” nhưng huê lợi không đáng kể bởi “cây không ra trái nhiều và trái không đều nên khó bán.”
Những cây sa bô chê dù đến Tháng Sáu mới vào mùa, nhưng trong vườn bà Chín Nguyệt sa bô chê cũng “tưng bừng” ra trái, nhuộm nâu cả một góc vườn.
Trong số những trái cây đặc trưng ở Việt Nam, chỉ có sầu riêng, măng cụt và chôm chôm là không được trồng trên đất vườn Chín Nguyệt bởi “khí hậu không thích hợp” còn lại thì hầu như tìm loại gì cũng có.

Ổi vừa thu hoạch, một trong những nguồn lợi tức chính của vườn nhà bà Chín Nguyệt. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Ổi vừa thu hoạch, một trong những nguồn lợi tức chính của vườn nhà bà Chín Nguyệt.
(Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

*****
Theo ông Chín, so với nghề trồng rau, thì làm vườn trồng trái cây đỡ vất vả hơn, “công làm 10 acres rau bằng làm 40 acres vườn.” Tuy nhiên, vốn đầu tư làm vườn không hề nhỏ.
“Lúc khởi nghiệp tôi mua đất trồng khoảng $17,000/ acres, xa xa hơn thì khoảng $12,000/acres. Năm 2001, có vườn tôi mua với giá $25,000/acres. Lúc cao điểm có khi đến gần $100,000/acres. Hiện giờ, một mảnh vườn khoảng 40 mẫu tây, chưa tính tiền đất, chỉ mới tiền đầu tư cây trái, máy cày, máy xới, hệ thống tưới tiêu… chiếm khoảng $600,000.” Bà Chín ước tính.
Vườn nhà bà Chín có hơn 20 máy cày, máy tưới phân, máy đóng lỗ gieo hạt, máy đào lỗ trồng cây, chưa kể dàn “golf cart” dùng để đi thăm vườn, hay những xe truck, xe forklift dùng trong việc vận chuyển trái cây, và khoảng 40 nhân công, chưa kể con cháu trong nhà.
Tuy nhiên, có thể do tính cần cù, hay lo toan của người Việt nên nhiều công việc chăm nom các mảnh vườn đều phải do chính chủ nhân đảm trách. Đây lại chính là điều đưa đến sự thành công hay thất bại cho những ai bươn chải vào nghề “ruộng nương, rẫy bái” này.
Bà Chín nhận xét, “Nhiều người làm nghề này thất bại là do không siêng, không chịu khó. Làm nghề này phải biết để ý, phải chịu khó, chịu cực, phải siêng năng, đòi hỏi công sức của mình rất nhiều.”

Dù chưa đến mùa, nhưng sabochê vẫn rộ trong vườn nhà bà Chín. (Hình: Ngọc Lan/Người Việt)


Dù chưa đến mùa, nhưng sabochê vẫn rộ trong vườn nhà bà Chín.
(Hình: Ngọc Lan/Người Việt)

Có lẽ chỉ nghe lời giải thích của Thắng, con trai bà Chín, về lý do vì sao không mướn người cắt cỏ, mà phải do chính anh làm công việc này cũng đủ để cảm nhận được kết quả họ có được ngày hôm nay là đến từ đâu. Thắng nói, “Nhiều khi ‘farm’ lớn quá mình đâu thể coi hết được, chỉ có khi đi cắt cỏ mình mới thấy được chỗ này chỗ kia trong vườn bị gì. Ví dụ có chỗ ống nước bị tắt nghẽn cả năm mà mình không đi thì làm sao biết. Nước nghẽn không tưới thì cây sẽ héo, sẽ chết.”
“Nhưng có trải qua những gian khó thì mình mới thấy hài lòng với những thành công của mình.” Người con trai tốt nghiệp đại học ngành kiến trúc nhưng lại theo nghiệp cha mẹ dấn thân vào ruộng vườn kết luận bằng nụ cười tươi rói trước khi hối hả chạy đi phụ người làm chuyển những thùng trái cây lên từng chuyến xe tải đang nối đuôi nhau đứng chờ.

 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 8

Tóc bạc, nỗi buồn cuối năm

Hỏi

-Cuối năm, Giáng Sinh, Tết Tây, Tết ta sắp đến, không khí có vẻ vui vẻ lên, ai cũng chúc nhau hạnh phúc, nhưng sao tôi lại thấy bùi ngùi. Vì tóc bạc ra, cảm thấy mình ngày càng già cỗi. 

-Có những người lớn tuổi hơn tôi, nhưng tóc lại ít bạc hơn tôi, và nhìn thấy trẻ trung hơn tôi nhiều. Tại sao tóc lại bạc? Có cách nào để tóc bớt bạc hơn, và giúp mình trẻ trung hơn không? 

-Tôi năm nay mới hơn 40 mà tóc đã bạc rất nhiều. Xin cho biết nguyên nhân, và có cách nào chữa trị để nhìn trẻ trung hơn không? 

-Có những người rất trẻ, chỉ hơn hai mươi, đã thấy tóc bạc rất nhiều. Có phải vì lo lắng quá nhiều không? Uống “thuốc lo,” có thể giúp bớt bệnh không? 

Đáp

Tuổi tác, tình trạng sức khỏe, di truyền và các yếu tố môi trường tất cả đều là những yếu tố ảnh hưởng đến việc tóc bị bạc đi. Trong đó tuổi tác có vẻ là yếu tố quan trọng và thường gặp nhất.

Có người cho rằng tóc bạc là khởi đầu của sự già cỗi. Có người coi nó như là một dấu hiệu của sự từng trải.

Nhiều người tin rằng bạc tóc là hậu quả của sự lo âu căng thẳng.

Nếu quan niệm rằng “trẻ” là khả năng có thể hấp thụ được chất bổ, những điều hữu ích, để thay đổi, vươn lên, thì dù bao nhiêu tuổi, tóc xanh hay bạc, đều vẫn “trẻ.”

Còn nếu không biết rút tỉa kinh nghiệm từ cuộc sống, cố chấp, sai bao nhiêu lần vẫn cứ hoàn sai không học được gì, thì dù đầu bạc đến đâu, có “lên voi xuống chó” đến đâu. Có lẽ, cũng không thể gọi là “từng trải.”

Dù có nhiều truyền thuyết về một số nhân vật chỉ quá lo lắng trong một đêm mà tóc chuyển sang bạc trắng, cho đến nay vẫn chưa có chứng cớ khoa học nào cho thấy rằng sự lo lắng có thể làm thay đổi các tế bào sắc tố khiến cho tóc chuyển màu qua đêm. 

Tại sao tóc bạc?

Tóc bạc bắt đầu khi cơ thể chúng ta ngưng sản xuất một chất tạo ra màu gọi là sắc tố (melanin). Cả mái tóc của chúng ta bao gồm nhiều dải tóc (strands of hair). Mỗi dải tóc mọc ra từ một nang tóc (follicle) trong đó có chứa các tế bào chứa sắc tố gọi là các tế bào sắc tố (melanocytes). Các tế bào sắc tố chuyển sắc tố sang các tế bào tạo ra lớp bọc ngoài của tóc (keratinocytes) làm cho tóc có màu và sáng mượt.

Có hai loại sắc tố:

-Eumelanin có màu nâu đậm hay đen.

-Pheomelanin có màu vàng hoe (reddish yellow).

Theo thời gian, số lượng sắc tố trong keratinocytes giảm đi. Tóc bạc đi, đơn giản chỉ là tóc đã bị giảm sắc tố. Khi không còn chút xíu sắc tố nào cả thì tóc bạc trắng. Sự suy giảm sắc tố cũng làm cho tóc bớt mượt đi. Do đó, khi tóc bạc đi, nó cũng trở nên khô và thô hơn.

Tóc bạc đi như thế nào? 

Trong quá trình bạc tóc, các nang tóc tạo ra các dải tóc bạc một cách ngẫu nhiên. Các dải tóc bạc đầu tiên thường xuất hiện ở vùng màng tang (thái dương) và đỉnh đầu. Người ta vẫn chưa rõ tại sao tóc bạc thường bắt đầu ở các khu vực này trước tiên.

Thật ra, mỗi sợi tóc không chuyển từ đen sang bạc. Mỗi ngày, một cách bình thường, bao giờ cũng có một số tóc rụng đi và được thay thế bằng tóc mới. Vào bất cứ lúc nào cũng vậy, khoảng 85% đến 90% số lượng tóc của cả mái tóc ở trong tình trạng hoạt động, trong khi phần còn lại trong tình trạng nghỉ ngơi.

Bình thường, mỗi dải tóc phát triển trong vòng hai tới bốn năm. Sau đó, nó sẽ bước vào giai đoạn nghỉ ngơi khoảng hai tới bốn tháng. Cuối cùng, nó sẽ rụng đi và được thay thế bằng tóc mới. Trung bình, mỗi người chúng ta rụng khoảng 50 đến 100 dải tóc mỗi ngày. Tóc đen thường che phủ tóc bạc, khi tóc rụng nhiều trong một thời gian ngắn, như khi bị quá căng thẳng, bệnh nặng, sau khi mổ, số tóc đen bên ngoài rụng đi nhiều làm cho mớ tóc bạc “lòi” ra, khiến cho người ta có cảm giác như là tóc bạc đi chỉ sau một đêm. Các tình trạng bị stress như kể trên có thể làm rụng đi đến 300 dải tóc mỗi ngày.

Khi nào tóc bắt đầu bạc? 

Trong giai đoạn đầu của quá trình bạc tóc, các tế bào sắc tố vẫn hiện diện nhưng không hoạt động. Dần dần, chúng bắt đầu giảm đi. Quá trình bạc tóc tự nhiên này có thể bắt đầu ngay từ lúc mười mấy tuổi.  Tuy nhiên, tóc bạc thường bắt đầu được ghi nhận vào lứa tuổi ba mươi ở đại đa số. Một số nghiên cứu cho thấy rằng đàn ông thường bắt đầu có tóc bạc vào khoảng tuổi ba mươi, trong khi ở phái đẹp, tóc thường bắt đầu bớt xanh vào khoảng tuổi băm lăm.

Di truyền cũng là một yếu tố. Ở một số gia đình, nhiều người bắt đầu có tóc bạc vào tuổi hai mươi.

Tuy nhiên, việc khi nào tóc bắt đầu bạc rất khác nhau giữa người này với người khác, sắc dân này với sắc dân khác. Và do đó các chuyên gia về da và tóc cũng như các nhà nghiên cứu về di truyền đã kết luận rằng tuổi tác không phải là yếu tố chính xác nhất để biết được khi nào tóc bắt đầu bạc.

Một số tình trạng có thể là nguyên nhân bạc tóc 

Vì thiếu tài trợ cho việc nghiên cứu về vấn đề bạc tóc (chẳng làm chết ai) này, người ta vẫn không có nhiều chứng cớ khoa học về chuyện này. Tuy nhiên, một số nghiên cứu lẻ tẻ cho thấy một số yếu tố có thể góp phần vào việc làm cho tóc bạc:

Thuốc lá: Một nghiên cứu cho thấy rằng những người hút thuốc dễ bị bạc tóc sớm gấp bốn lần so với những người không hút.

Đôi khi, tóc bạc đi bất thường có thể là dấu hiệu của một số bệnh như:

-Bệnh thiếu máu ác tính (pernicious anemia): thường do thiếu sinh tố B12. Đôi khi liên quan đến việc giảm việc sản xuất các sắc tố.

-Hội chứng Werner (một hội chứng bao gồm các triệu chứng lão hóa vào tuổi hai mươi).

-Bất cứ bệnh nào làm rụng tóc đều làm cho tóc bạc bị “lòi” ra (như đã trình bày bên trên).

-Một số thuốc gây ra rụng tóc cũng làm cho mái tóc nhìn có vẽ bạc đi. Ví dụ như thuốc lithium thường dùng trị bệnh hưng trầm cảm (bipolar disorder), methotrexate thường dùng trị ung thư và viêm khớp dạng thấp.

Tuy nhiên, có một hiện tượng người ta vẫn chưa giải thích được là ở một số bệnh nhân bị rụng tóc bạc do hóa trị liệu (chemotherapy-thường dùng để trị ung thư), khi tóc mọc trở lại, nó có thể lại đen trở lại.  Hiện tượng này gợi ý rằng các tế bào sắc tố tạo ra ít sắc tố có thể được kích thích để tạo ra nhiều sắc tố hơn (hy vọng hiện tượng này sẽ được nghiên cứu kỹ hơn để chế ra thuốc trị bạc tóc sau này).

Có cách nào trị bạc tóc không? 

Nếu bị bạc tóc một cách bất thường do rụng quá nhiều tóc, cách điều trị là trị hoặc tránh các nguyên nhân (nếu có thể được) như đã kể trên.

Trên thị trường, có một số sản phẩm hứa hẹn sẽ làm cho tóc bạc trở lại màu như lúc còn trẻ. Tuy nhiên, cho tới nay chưa có chứng cớ khoa học nào về sự hiệu quả của các loại thuốc này.

Cho tới nay, cách trị bạc tóc duy nhất là… nhuộm tóc thường xuyên (tuy nhiên nếu lông mũi cũng bị bạc thì rất khó… che giấu).

Nếu có triệu chứng gì khác bênh cạnh việc có vài sợi tóc bạc, ta nên đến bác sĩ để được thăm khám xem có bị bệnh gì (ví dụ như là thiếu máu ác tính) hay không.

***

Bạc tóc có thể là một dấu hiệu (đáng tự hào) của sự từng trải (thật sự).

Bạc tóc chưa hẳn là già.

Già (cỗi) hay trẻ (trung) thường được quyết định bằng những gì nằm bên dưới mái tóc.

***

Sống an nhiên tự tại, thưởng thức từng giây phút của cuộc sống, dù là Xuân, Hạ, Thu, hay Đông, dù là cuối năm hay đầu năm, hình như là cách hiệu quả để tóc bớt bạc, nếu sự lo lắng, đau khổ, là yếu tố có thể làm tóc mau bạc.

“Hạnh phúc là cuộc hành trình” (lời dạy của đức Phật).

Thân mến

www.nguyentranhoang.com
(714) 531-7930
(Bác Sĩ Nguyễn Trần Hoàng)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 14

Margaret Thatcher – Tuổi xuân huy hoàng, tuổi già hiu quạnh . .

. .

Cuộc đời của một chính trị gia khiến người ta nhận ra chân lý vĩnh hằng

 
Margaret Thatcher là nữ thủ tướng đầu tiên của Anh quốc, cũng là một trong những chính trị gia quyền lực nhất trong lịch sử, được truyền thông gọi là “Người đàn bà thép” (Iron Lady) của nước Anh. Nhưng đằng sau hào quang chính trị, “người phụ nữ thép” ấy lại phải chịu đựng nỗi buồn vô tận của sự cô độc và bi ai.


Có sự nghiệp và tình yêu, nhưng thất bại khi làm mẹ 
Thatcher từng nói rằng, trong thế hệ của bà, sẽ không có một người phụ nữ nào trở thành thủ tướng. Nhưng chính bà lại làm được điều ấy. Bà không chỉ trở thành nữ thủ tướng đầu tiên ở Anh, chứng minh rằng phụ nữ có thể đặt chân lên bục vinh quang vốn thuộc về nam giới, mà còn làm được điều mà nam giới không thể làm.
Thời trẻ, Thatcher học hành rất chăm chỉ, nhờ vào nghị lực và sự kiên trì bền bỉ, bà đã thi đậu vào trường đại học Oxford. Thatcher đã trở thành nữ ứng cử viên của Đảng Bảo Thủ ở tuổi 25.
Vào thời điểm này, bà gặp Denis, một thương nhân giàu có đang điều hành tập đoàn của gia đình. Denis yêu Thatcher ngay từ cái nhìn đầu tiên, lúc ấy là một cô gái trẻ xinh đẹp và có đầu óc chính trị. Không lâu sau hai người tiến đến hôn nhân, sau hai năm kết hôn họ sinh được đôi long phụng – một trai, một gái.
Nhưng bà mẹ trẻ như Thatcher không có nhiều thời gian dành cho con cái. Khi cặp song sinh mới được hơn hai tuần tuổi, bà lập tức quay trở lại với sự nghiệp chính trị của mình. Lúc ấy, Denis luôn ở phía sau âm thầm ủng hộ vợ, Thatcher đạt được hạnh phúc viên mãn trong hôn nhân nhưng trong quan hệ với con cái bà lại là một người mẹ thất bại.
Bà bận rộn với các hoạt động chính trị, bỏ bê việc giáo dục con cái, cuối cùng trở thành trường hợp “mẫu từ tử bại”, ý nói mẹ tài giỏi nhưng con thì thất bại.
Cựu thủ tướng Anh Margaret Thatcher
Những năm cuối đời, Thatcher từng nói rằng: “Nếu thời gian có thể quay ngược lại, tôi tuyệt đối sẽ không bước chân vào đấu trường chính trị, vì gia đình tôi đã phải trả giá quá đắt cho điều ấy”.

Bởi vì trong suốt sự nghiệp, Thatcher luôn bận rộn với các hoạt động chính trị, đến mức không còn thời gian và tâm trí dành cho con cái. Quan hệ giữa bà với cô con gái Carol vô cùng lạnh nhạt; mặc dù cậu con trai Mark gần gũi hơn nhưng lại không cho bà được nở mày nở mặt. Cậu bé ham chơi, lười học, chẳng những thành tích học tập kém mà còn ỷ lại vào quyền thế của mẹ mà tỏ ra cao ngạo, thường “xưng vương xưng bá” trong những năm học đường.\

Sau khi trưởng thành, Mark tham gia cuộc đua xe Paris-Dakar Rally năm 1982, sau đó bị lạc nhiều ngày trong sa mạc Sahara. Đây là lần đầu tiên kể từ khi tiếp nhận vị trí thủ tướng, Thatcher rơi nước mắt trước mặt công chúng. Bà đã phải chỉnh cầu chính phủ các nước giúp đỡ để giải cứu con trai.
Sau khi được cứu, con trai của Thatcher lại tiêu phí một lượng rượu lớn trong khách sạn nhưng không chịu chi trả. Cậu cho rằng việc chính phủ giải quyết giúp mình là điều đương nhiên nên không ngừng tranh chấp với ban ngoại giao và các nhân viên khách sạn, cuối cùng cảnh sát phải đích thân can thiệp.
Những năm sau đó, Mark lại mượn địa vị của mẹ và tiền tài của vợ mà không ngừng chơi bời, tham gia các hoạt động mạo hiểm, tiêu tiền tốn của. Khi tham gia vào cuộc đảo chính ở Guinea, cậu bị bắt ở Nam Phi và bị kết án 4 năm tù treo cùng với khoản tiền phạt khoảng 313.000 bảng Anh. Bà Thatcher cũng buộc phải cầm tiền đi Nam Phi để chuộc con trai về.
Những năm cuối cùng khiến người đời cảm thán mãi không thôi
Thủ tướng Thatcher từng nói rằng, nhà là nơi mà bạn không cần phải làm bất cứ điều gì.
Trong ngày kỷ niệm 50 năm kết hôn, Thatcher bất ngờ đột quỵ và mất đi một phần ký ức. Hai năm sau chồng bà qua đời, đó là cú sốc mạnh đối với Thatcher khiến trí nhớ của bà ngày càng kém hơn, bà thường nghĩ rằng ông vẫn còn sống trên đời. Nỗi đau mất chồng không hề thuyên giảm theo thời gian, có một lần tỉnh dậy giữa đêm khuya, bà đã khoác lên mình một bộ quần áo trang trọng, rồi đi đến viếng mộ phần của ông.
Trong lễ sinh nhật lần thứ 77, Thatcher nhận được bốn tấm thiệp chúc mừng, bà bày chúng lên bàn và đăm chiêu ngắm nhìn. Lúc ấy, con trai bà sống ở Tây Ban Nha, con gái thì ở Thụy Sĩ, những đứa cháu đang ở Mỹ, tất cả những người thân yêu đều hiếm khi trở về thăm bà. Carol, con gái của Thatcher tâm sự: “Một người mẹ không thể mong đợi những đứa con đã trưởng thành của mình bỗng chốc trở nên vồn vã, nồng ấm – điều mà chúng không quen” .
Đánh đổi cho những năm tháng huy hoàng trên vũ trường chính trị là một tuổi già cô đơn, hiu quạnh. Bà không thể hy vọng được vui hưởng tuổi già bên con cháu, thậm chí một mơ ước con cái sẽ trở về thăm nhà cũng là mơ ước quá xa vời. Đời người giống như một vòng quay tuần hoàn, khoảng thời gian không có người thân bên cạnh ai ai cũng từng trải qua, với Thatcher là những năm cuối đời trống trải, còn với các con của bà là một tuổi thơ thiếu vắng hình bóng mẹ. 
Vào lễ đại thọ ba năm sau, có lẽ vì quá tưởng nhớ đến những ngày tháng nhộn nhịp trước kia, nên bà đã tổ chức đại tiệc với 650 khách tham dự, ngay cả Nữ hoàng Elizabeth II, Hoàng tử Charles và Thủ tướng Tony Blair đều đến chúc thọ bà. Thatcher đã lấy lại phong thái năm xưa, vẫn là nụ cười tự tin như ngày nào, nhưng đáng tiếc tất cả chỉ giống như một ánh đèn loé lên trong phút chốc.
Còn lại bên bà, vẫn là màn đêm tịch mịch và những căn phòng hoang vắng không một bóng người thân.
Ở tuổi xế chiều, nhà mới là nơi cuối cùng chúng ta trở về
Trong những năm tháng dài dằng dặc cùng với nỗi cô độc lúc cuối đời, Thatcher lại bị đột quỵ. Mọi thứ đối với bà đều trở thành thử thách, ngay đến xem báo cũng rất khó khăn, vừa đọc câu sau đã quên câu trước. Ở tuổi xế chiều, Thatcher phải chịu nỗi khổ về tinh thần, cơ thể cũng bị bệnh tật tàn phá, lại còn phải chịu đựng sự lạnh nhạt và xa cách của con cái.
Trong phòng, bà đặt rất nhiều bức ảnh của chồng, con, và các cháu. Nhưng bên cạnh bà lại không có bất cứ người thân nào, làm bạn với bà chỉ có bác sĩ và y tá. Cho đến phút lâm chung, con trai, con gái cũng không có mặt kịp thời để lo lắng hậu sự cho bà.
Những năm cuối đời của Thatcher thật khiến người đời phải cảm thán, nhưng làm sao trách được mệnh Trời? Ai ai cũng phải sống cho xã hội, cho thân nhân, và cho chính mình. Những năm tháng son trẻ khiến con người ta chìm đắm trong sự nghiệp, trong danh vọng và hào quang của quyền lực. Nhưng khi ánh hào quang ấy qua đi, ta chỉ còn lại ta, chỉ còn lại cái thân xác đã hao mòn vì năm tháng. Vậy thì, đâu mới là cuộc sống đích thực của chúng ta? Là tuổi trẻ ước mơ hoài bão, là những năm tháng phồn hoa, là vinh quang tột đỉnh, hay là một tinh thần thản đãng và bình yên?
Với cố thủ tướng Anh Margaret Thatcher, có lẽ bà là người thấu hiểu hơn ai hết rằng: Sự nghiệp có thể cho chúng ta danh tiếng, địa vị và cảm giác thành tựu. Nhưng đến lúc chúng ta cởi bỏ chiếc áo choàng danh vọng ấy, thì trong đêm khuya một mình thanh tĩnh cũng là lúc chúng ta hiểu rằng ai cũng sẽ dần dần già đi. Danh tiếng cuối cùng rồi cũng sẽ phai nhạt, cảm giác thành tựu rồi cũng dần tan biến. Tiền dẫu còn giữ lại được, thì khi già cả yếu ớt, cả núi vàng biển bạc cũng không thể mang lại hạnh phúc. Cuối cùng, chỉ có gia đình mới là nơi trở về, nơi cho ta nương tựa.
Lúc bị thương, nhà là một chiếc ô che mưa chắn gió, lúc vui vẻ nhà là nơi hạnh phúc ấm áp đong đầy. Sự nghiệp không thể nào thay thế cho tình người, công danh cũng không thể thay thế cho một gia đình hạnh phúc. Đáng tiếc đến giai đoạn cuối cùng của cuộc đời, rất nhiều tỷ phú và những chính trị gia quyền lực mới nhận ra điều này.
Mong rằng những ai đọc bài viết này sẽ hiểu được, tiền tài, danh tiếng chỉ là những thứ nhất thời, đều không thể đem lại cho chúng ta hạnh phúc lâu dài, chỉ có gia đình mới là nơi chúng ta dựa dẫm cả đời, là nơi đáng tin cậy và là nơi cuối cùng chúng ta đi về.
Nguyện cho những ai đọc bài viết này đều cùng gia đình sống hòa thuận, hạnh phúc một đời.
Thanh Bình – Theo Soundofhope
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 16

David Copperfield, con người huyền bí của thế giới ảo thuật

David Copperfield nổi tiếng trên toàn thế giới với những màn ảo thuật kinh điển: tự xẻ mình thành hai mảnh, từng đoán trước kết quả xổ số và làm biến mất tượng Nữ thần Tự Do…

Trong hơn 30 năm qua đã có hàng triệu khán giả trên thế giới trầm trồ thán phục tài năng của nhà ảo thuật hàng đầu thế giới này. Không ít khán giả tự hỏi những pha diễn của David Copperfield có còn là những màn ảo thuật hay đã trở thành những trò phù thủy ma quái.

David Copperfield

David sinh ngày 16/9/1956 tại Metuchen, New Jersey, với cái tên “cúng cơm” là David Kotkin. Tài ảo thuật của chú bé David xuất hiện rất sớm. Mới 11 tuổi, cậu bé này đã được mệnh danh là “Davino, nhà ảo thuật tí hon” và cậu đã bắt đầu kiếm tiền bằng những trò ảo thuật khéo tay.

Khi 12 tuổi, cậu đã nổi tiếng đến mức được kết nạp vào Hội Các nhà ảo thuật Mỹ (Society of American Magicians).

Với định hướng sẽ trở thành một ảo thuật gia thực thụ, năm 16 tuổi, David theo học ngành ảo thuật tại Đại học New York để được đào tạo bài bản.

Sau này David đổi tên là David Copperfield – tên một nhân vật trong cuốn tiểu thuyết của nhà văn Anh nổi tiếng Charles Dickens. Cuộc đời nghệ thuật của David Copperfield lên như diều gặp gió: năm 1974, anh thủ vai chính trong chương trình ca nhạc mới nhan đề “The Magic Man” ở Chicago. Vở này được trình diễn trong một thời gian dài kỷ lục ở Chicago.

Sau thắng lợi vang dội đầu tiên đó, David liên tục nhận được lời mời biểu diễn trong các chương trình truyền hình cũng như đi biểu diễn ở nhiều nước trên thế giới. Các chương trình truyền hình này được truyền tới 40 quốc gia trên thế giới với số lượng khán giả lên đến 3 triệu người.

Những màn biểu diễn của David Copperfield càng ngày càng hấp dẫn và ghê rợn hơn như màn trình diễn anh tự trói mình trên một cái phà lửa bốc cháy hừng hực và lao xuống thác nước Niagara, làm biến mất Tượng thần tự do của Mỹ, cưa người, bay trong không gian như chim, chui qua bức tường Vạn lý trường thành, làm biến mất cả đoàn tàu có người ngồi trong, đi từ Tennessee đến Hawaii sau vài giây…

David Copperfield chính là một

Hiện nay bình quân trong một năm Copperfield có trên 500 buổi biểu diễn – phần lớn tại Las Vegas. David là ảo thuật gia đầu tiên được tôn vinh vĩnh viễn tại đại lộ Walk of Fame ở Los Angeles. Tài năng ảo thuật đã đưa David Copperfield không chỉ nổi danh trên thế giới mà còn giúp anh vượt qua những rắc rối thường ngày.

Đầu năm 2006, anh và hai nữ trợ lý của mình đã bị một băng cướp gồm 4 tên, mang theo vũ khí tấn công ngay tại Florida. David đã dùng tài ảo thuật của mình lừa bọn cướp, David lật túi để bọn cướp biết anh không có tiền cũng như điện thoại di động mặc dù anh mang trong người ví tiền dày cộp, không chỉ vậy anh còn bình tĩnh ghi nhớ lại biển số xe của bọn cướp để báo cảnh sát. Trong khi đó hai trợ lý bị trấn lột toàn bộ tiền bạc và cả điện thoại di động. Chỉ trong tích tắc, bọn cướp lên xe tẩu thoát và sau đó sa lưới cảnh sát.

Tuy nhiên, những trò ảo thuật này chỉ là chuyện vặt đối với David Copperfield, từ lâu khán giả đòi hỏi ở anh những màn trình diễn cực kỳ đặc sắc và vô cùng gay cấn, nguy hiểm.

Năm 2001, David đã đoán đúng kết quả xổ số nhiều tháng tại một chương trình biểu diễn trên Đài Truyền hình ZDF của Đức. Tất nhiên những con số dự đoán của anh đã được ghi âm và cất giữ trong một két sắt cho đến ngày kết quả xổ số được công bố. Nhưng liệu những lần đoán đó David có mua vé số hay không, nếu có thì David đã có được một khoản tiền trúng thưởng tổng cộng là 3,1 triệu euro!

David hoàn toàn không phải lo về chuyện tiền bạc. Từ những năm 1990 đến nay David luôn đứng đầu danh sách do tạp chí Forbes bình chọn là nghệ sĩ có thu nhập cao nhất thế giới và có khoảng cách lớn so với người thứ hai.

ST

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Hits: 13